Sẵn sàng, xung phong đảm nhận những nhiệm vụ mới
Hơn 50 năm về trước, Xí nghiệp xây dựng thanh niên Hà Nội (Tổng đội thanh niên xung phong xây dựng kinh tế Thủ đô), trực thuộc Thành đoàn Hà Nội được thành lập vào ngày 20-10-1970 theo quyết định của UBND thành phố Hà Nội. Xí nghiệp với nhiệm vụ tập hợp giáo dục, vận động thanh niên hăng hái rèn luyện, tích cực tham gia lao động sản xuất, phục vụ chiến đấu, khắc phục hậu quả chiến tranh: Làm đường, đào hồ, xây dựng cải tạo các công trình công cộng, xây dựng kiến thiết Thủ đô…
Niềm tự hào vẫn đong đầy như vừa mới hôm qua trong lòng Trưởng ban liên lạc Tổng đội thanh niên xung phong xây dựng kinh tế Thủ đô Trần Văn Tré. Ông xúc động kể: “Tiếp nối các phong trào thanh niên tình nguyện của cả nước, đặc biệt là phong trào “Ba sẵn sàng” của thanh niên Hà Nội trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, từ năm 1970 đến 1985, Xí nghiệp đã thu hút được hàng nghìn lượt thanh niên Hà Nội tham gia lao động trên các công trường đào hồ Giảng Võ, hồ Xã Đàn, hồ cá Đống Đa...”.
Ở tuổi 85, bà Dương Thị Tách vẫn nhớ rành mạch từng chi tiết những tháng ngày rời quê nhà ở xã Dương Quang, huyện Gia Lâm, tham gia thanh niên xung phong. “Đúng mồng 4 Tết năm 1967, tôi nhập ngũ vào Đội thanh niên xung phong chống Mỹ cứu nước N51. Thời đó, giặc Mỹ đánh phá ác liệt vào nhà ga, cầu đường, nhà máy, từ 5h chiều đến đêm, chúng tôi có nhiệm vụ đi lấp hố bom, hết ở Thanh Trì lại sang Đông Anh, Gia Lâm…”, bà Tách hồi tưởng.
Sau khi từ chiến trường trở về, thay vì tâm lý nghỉ ngơi, bà Tách hào hứng tham gia “mặt trận mới”. Cuối năm 1970, khi được giao nhiệm vụ tham gia xây dựng hồ Giảng Võ, bà Tách đang nuôi con nhỏ nên được phân công làm thủ kho, hai mẹ con ở lán trại của thanh niên xung phong gần khu vực hồ. “Trước đây, khi chưa xây dựng, các hồ Giảng Võ (quận Ba Đình), Trung Tự (nay là hồ Xã Đàn, quận Đống Đa) chỉ là bãi đất trống, cỏ mọc um tùm. Công trường xây dựng lúc bấy giờ huy động hàng nghìn thanh niên tham gia, chia làm nhiều đội. Cứ 2-3h sáng là tôi dậy phân phát dụng cụ lao động cho các tổ. Khi xây dựng hồ Giảng Võ gần xong, đầu năm 1972 thì tôi được điều chuyển về hồ Trung Tự và được giao nhiệm vụ là Đội trưởng Đội sản xuất tổng hợp, phụ trách 120 đội viên, nhiệm vụ của chúng tôi là đào hồ như thợ đấu”, bà Tách kể tiếp.
Thời điểm đó, mặc dù mới 16 tuổi, nặng có 38kg, nhưng thiếu nữ Nguyễn Thị Bích Lan (sinh năm 1957) vẫn xung phong đi đào đất, làm hồ. Hồ hởi kể chuyện về những ngày tham gia xây dựng hồ Giảng Võ rồi đến hồ Trung Tự, bà Lan nói: “Lúc bấy giờ tôi mới học hết lớp 7, nghe theo tiếng gọi của Đoàn thanh niên khu Ba Đình đi kiến thiết Thủ đô, tôi và chị gái cùng tham gia thanh niên xung phong. Sau đó, hai em gái tôi tiếp tục lên đường. Tất thảy cả nhà tôi 4 chị em gái cùng tham gia đào hồ. Ấn tượng đến bây giờ với tôi là mỗi sáng sớm ngủ dậy, hàng trăm xe cải tiến xếp hàng dài chờ sẵn. Có xe còn lốp, nhiều xe chẳng có chiếc lốp nào. Đào đất xong là gánh đất, đẩy xe lên dốc cao 20m, không khác gì kéo pháo”.
Bồi hồi nhớ lại những năm tháng tuổi trẻ vui tươi và đầy hào hứng, bà Hoàng Thị Ngát (sinh năm 1954) kể: “Tôi đi thanh niên xung phong từ huyện Gia Lâm, nhập ngũ tháng 6-1972. Những ngày máy bay B52 bắn phá bầu trời Hà Nội, lúc đó tôi đang làm ở hồ Trung Tự. Giặc đánh đêm ta làm ngày, đánh ngày ta làm đêm. Ăn uống đói khổ, ngày đào 25m3 đất, nhưng không ai kêu ca, phàn nàn, các anh chị em hăng say làm việc”.
Tiếp lời bà Ngát, ông Nguyễn Quốc Toàn (sinh năm 1958) nói: “Chúng tôi dùng cái kéo của thợ đấu để cắt đất. Gọi là kéo mà không phải kéo. Nó là hai thanh gỗ khỏe ghép vào để cắt đất, do đất dẻo không dùng cuốc xẻng được. Hồi ấy không ai nghĩ tới vất vả, khó khăn đâu, chỉ nghĩ tới lý tưởng thanh niên. Ai cũng thấy rất vui, tràn đầy nhiệt huyết, lúc nào cũng chỉ mong muốn được cống hiến. Mưa thì nghỉ, còn nắng mấy cũng vẫn đào, vác đất, thi đua làm sao để được ngày công cao, tổ được khen”. Gia nhập thanh niên xung phong từ khu Hai Bà, ông Toàn còn có em trai là ông Nguyễn Tiến Dũng (sinh năm 1960) cùng tham gia xây dựng hồ cá Đống Đa (nay là hồ Hoàng Cầu) từ tháng 9-1976.
“Cuối năm 1977, các hồ Giảng Võ, Hoàng Cầu, Xã Đàn dần hoàn thành việc đào đất. Những thanh niên xung phong của xí nghiệp tiếp tục phát huy tinh thần sẵn sàng, xung phong đảm nhận những nhiệm vụ mới, đi xây dựng các công trình nhà ở, trường học để sớm phục hồi đất nước, kiến thiết Thủ đô…”, ông Trần Văn Tré cho biết thêm.
