Sáng 22/6/1970 trên sườn núi Ba Tơ: Phát súng đánh lạc hướng quân thù và sự hy sinh bất tử ở tuổi 28

Cuộc chạm trán sinh tử trên con đường mòn xã Ba Trang

Đến sáng ngày 22/6/1970, sau nhiều ngày chờ đợi trong rừng sâu mà bộ phận đi tìm giao liên vẫn chưa quay lại, gạo ăn tại lán thương binh đã hết sạch và các mũi lính Mỹ đã áp sát khu vực giấu thương binh. Để cứu 5 thương binh nặng thoát khỏi vòng vây, bác sĩ Đặng Thùy Trâm quyết định cùng một nhân viên trẻ của bệnh xá trực tiếp băng rừng đi tìm trạm giao liên và lực lượng du kích địa phương dẫn đường di chuyển thương binh.

Khoảng 9 giờ sáng ngày 22/6/1970, khi hai chị em đang men theo sườn đồi cây cối rậm rạp tại khu vực Đồng Muối, xã Ba Trang, huyện Ba Tơ (vùng giáp ranh Đức Phổ – Ba Tơ), họ bất ngờ rơi vào ổ phục kích của một trung đội lính Mỹ thuộc Đại đội D, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn Bộ binh 21 (Lữ đoàn 11, Sư đoàn Americal) đang phục sẵn trên điểm cao.

Toán lính Mỹ lập tức nổ súng và hô gọi đầu hàng. Trong tích tắc sinh tử ấy, bác sĩ Đặng Thùy Trâm biết rằng nếu cả hai chị em cùng bị bắt hoặc hy sinh thì 5 thương binh nặng đang nằm trong lán cách đó không xa sẽ rơi vào tay giặc.

Loạt đạn đánh lạc hướng quân thù và vầng trán trúng đạn ở tuổi 28

Không một giây do dự, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đẩy mạnh người y tá trẻ lăn xuống khe vực rậm rạp bên sườn núi, hét lớn: "Em chạy mau về báo cho anh em dời thương binh đi ngay, để chị cản chúng nó!"

Cùng lúc đó, người nữ bác sĩ mảnh mai đứng tựa lưng vào gốc cây rừng, rút khẩu súng ngắn K54 bên hông nhắm thẳng vào đội hình lính Mỹ đang tiến lên, bóp cò liên tiếp. Tiếng súng đanh gọn của chị khiến toán lính Mỹ bất ngờ phải nằm rạp xuống đất và tập trung toàn bộ hỏa lực súng tiểu liên M16, súng phóng lựu M79 bắn xối xả về phía gốc cây nơi chị đang đứng, nhờ đó người đồng đội đi cùng đã kịp lao xuống khe suối thoát khỏi vòng vây, chạy về chuyển toàn bộ 5 thương binh nặng đến nơi an toàn!

Sau loạt đạn bắn trả đến viên cuối cùng, một viên đạn của kẻ thù đã xuyên trúng trán bác sĩ Đặng Thùy Trâm. Người con gái Hà Nội ngã xuống trên thảm lá rừng Ba Tơ khi mới tròn 28 tuổi, trên vai vẫn đeo chiếc ba lô đựng dụng cụ y tế và hai cuốn sổ nhật ký nhỏ nằm gọn bên trong.

Khi toán lính Mỹ tiến lên kiểm tra hiện trường, chúng vô cùng kinh ngạc khi phát hiện người vừa đơn độc cầm súng ngắn chặn đứng cả một toán lính trang bị tận răng lại là một phụ nữ trẻ tuổi có gương mặt thanh tú và mang theo đầy thuốc men y tế. Sau khi quân Mỹ rút đi bằng trực thăng, nhân dân địa phương và du kích xã Phổ Cường – Ba Trang đã tìm đến nơi chị ngã xuống, khóc thương khâm liệm và chôn cất chị ngay trên sườn đồi nơi chị đã chiến đấu. Sau ngày hòa bình, phần mộ của chị được nhân dân xã Phổ Cường (Đức Phổ) rước về chăm sóc hương khói trước khi gia đình đón hài cốt chị về an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Xuân Phương (Từ Liêm, Hà Nội) vào năm 1990.

Nguồn tư liệu chính thống đối chiếu và tham khảo

• Hồ sơ tác chiến ngày 22/6/1970 của Tiểu đoàn 4, Trung đoàn Bộ binh 21, Lữ đoàn 11 (Sư đoàn Americal, Lục quân Hoa Kỳ) lưu trữ tại Trung tâm Việt Nam và Lưu trữ (The Vietnam Center and Sam Johnson Vietnam Archive), Đại học Công nghệ Texas, Hoa Kỳ.