Sáu giờ làm rung chuyển nước Mỹ
Là người chỉ huy Đội 11 Biệt động Sài Gòn, Ngô Thành Vân – Ba Đen đã chỉ huy 17 chiến sĩ tiến công Đại sứ quán Mỹ tại Sài Gòn rạng sáng ngày 31/1/1968. Dù lực lượng rất nhỏ và cuối cùng hầu hết đồng đội hy sinh, trận đánh đã gây chấn động dư luận quốc tế, làm thay đổi cách nhìn của nước Mỹ về cuộc chiến tranh ở Việt Nam.
Sinh ra tại vùng quê Phú Xuyên, Hà Đông, Ngô Thành Vân theo gia đình vào miền Nam từ khi còn nhỏ. Chứng kiến đất nước bị chia cắt, ông sớm tham gia cách mạng và trở thành chiến sĩ Biệt động Sài Gòn – lực lượng hoạt động bí mật ngay giữa lòng đô thị.
Dưới vỏ bọc của một người dân bình thường, ông cùng đồng đội âm thầm xây dựng cơ sở cách mạng, vận chuyển vũ khí, trinh sát mục tiêu và chuẩn bị cho những trận đánh đặc biệt. Những công việc ấy diễn ra trong lặng lẽ nhưng luôn đối mặt với nguy cơ bị phát hiện và hy sinh bất cứ lúc nào.
Cuối năm 1967, Đội 11 nhận nhiệm vụ đặc biệt: đánh thẳng vào Đại sứ quán Mỹ trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968. Đây là mục tiêu được canh phòng nghiêm ngặt bậc nhất tại Sài Gòn, nơi được xem là biểu tượng cho sự hiện diện của Mỹ tại miền Nam.
Rạng sáng ngày 31 tháng 1 năm 1968, Ba Đen chỉ huy 17 chiến sĩ biệt động bí mật tiếp cận mục tiêu. Sau khi tiêu diệt lực lượng gác cổng, tổ chiến đấu dùng bộc phá phá thủng tường bao rồi nhanh chóng xông vào khuôn viên Đại sứ quán Mỹ. Các chiến sĩ chiếm giữ khu vực tầng trệt và kiên cường chiến đấu trước lực lượng đối phương đông gấp nhiều lần.
Tiếng súng vang lên giữa trung tâm Sài Gòn làm cả thế giới kinh ngạc. Đối phương phải điều trực thăng, xe bọc thép và nhiều đơn vị tinh nhuệ đến giải vây. Mặc dù bị bao vây hoàn toàn, những chiến sĩ biệt động vẫn chiến đấu đến viên đạn cuối cùng.
Sau gần 6 giờ chiến đấu liên tục, phần lớn chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Ba Đen bị thương nặng do sức ép của bộc phá và rơi vào tay đối phương. Dù bị bắt, ông vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng. Trận đánh tuy không giữ được mục tiêu lâu dài nhưng đã tạo ra tiếng vang lớn trên toàn thế giới, khiến dư luận Mỹ nhận ra rằng ngay cả Đại sứ quán Mỹ – nơi được bảo vệ nghiêm ngặt nhất – cũng có thể bị tiến công.
Sau chiến tranh, nhiều nhà nghiên cứu quân sự đánh giá trận đánh Đại sứ quán Mỹ là một trong những sự kiện có tác động lớn về chính trị và tâm lý trong cuộc Tổng tiến công Tết Mậu Thân. Hình ảnh người chỉ huy Ba Đen cùng các đồng đội đã trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm, sự mưu trí và tinh thần quyết chiến của lực lượng Biệt động Sài Gòn.
