Sáu Mươi Mùa Xuân Bên Bàn Thờ Người Chồng Liệt Sĩ

Buổi sáng, khi ánh nắng vừa len qua khung cửa sổ, người phụ nữ tóc bạc lại chậm rãi bước đến bàn thờ.

Đôi bàn tay đã run theo tuổi tác vẫn cẩn thận thay chén nước mới, lau nhẹ tấm ảnh đen trắng của người chồng rồi châm một nén hương.

Đó là việc đầu tiên bà làm mỗi ngày.

Thói quen ấy đã kéo dài hơn sáu mươi năm.

Không ai nhắc.

Cũng chẳng ai yêu cầu.

Nhưng đối với bà, chỉ khi nén hương được thắp lên, một ngày mới mới thực sự bắt đầu.

Bức ảnh trên bàn thờ là hình ảnh của người đàn ông mãi mãi dừng lại ở tuổi thanh xuân.

Ánh mắt cương nghị.

Nụ cười hiền.

Bộ quân phục còn mới.

Đó là tấm ảnh được chụp trước ngày ông lên đường nhập ngũ.

Cũng là tấm ảnh duy nhất mà con gái ông lớn lên cùng.

Mỗi lần nhìn vào bức ảnh ấy, bà lại nhớ như in buổi chia tay năm nào.

Ngày ấy, ông là một thầy giáo trẻ.

Còn bà là người vợ đang mang thai đứa con đầu lòng.

Ông nắm tay vợ thật lâu.

Dặn bà giữ gìn sức khỏe.

Dặn bà đừng làm việc nặng.

Dặn bà chăm sóc con.

Rồi ông khoác ba lô bước đi.

Không ngoảnh lại.

Có lẽ ông sợ nếu quay đầu, mình sẽ không đủ can đảm để rời xa gia đình.

Những năm tháng sau đó, căn nhà nhỏ chỉ còn hai mẹ con.

Ngày con chào đời, bà bế con đứng trước bàn thờ tạm lập, khẽ nói:

“Con gái của anh đây…”

Đứa trẻ còn đỏ hỏn đâu biết rằng người cha của mình sẽ không bao giờ trở về.

Năm tháng trôi qua.

Con lớn lên.

Biết đi.

Biết nói.

Biết đến trường.

Mỗi cột mốc trong cuộc đời con đều thiếu đi một người cha.

Nhưng chưa bao giờ thiếu đi tình yêu của mẹ.

Có những đêm, sau khi con ngủ, bà ngồi trước bàn thờ rất lâu.

Không phải để than trách số phận.

Mà để kể cho chồng nghe về cuộc sống của hai mẹ con.

“Hôm nay con biết đọc rồi.”

“Hôm nay con được cô giáo khen.”

“Hôm nay con bị sốt, em lo lắm…”

Bà cứ kể như thể ông vẫn đang ngồi lắng nghe.

Có lẽ nhờ vậy mà bà cảm thấy mình chưa bao giờ thực sự cô độc.

Cuộc sống của một giáo viên thời ấy không hề dễ dàng.

Đồng lương ít ỏi phải lo đủ mọi chi tiêu.

Có những tháng, bà phải chắt chiu từng đồng.

Nhưng bà chưa bao giờ để con nghỉ học.

Bà luôn tin rằng:

“Chỉ có học mới thay đổi được cuộc đời.”

Niềm tin ấy theo con gái lớn lên từng ngày.

Rồi một ngày, con gái mang về tấm bằng tốt nghiệp sư phạm.

Ngày đầu tiên con đứng trên bục giảng, bà lặng lẽ thắp hương.

Bà nói với chồng:

“Anh ơi, con mình cũng làm cô giáo rồi.”

Giọng bà nghẹn lại.

Nếu còn sống, chắc hẳn ông sẽ mỉm cười.

Rồi thời gian tiếp tục trôi.

Con gái lập gia đình.

Sinh con.

Căn nhà vốn yên tĩnh nay rộn ràng tiếng cười trẻ nhỏ.

Những đứa cháu ngoại lớn lên ngoan ngoãn.

Một cháu chọn ngành y.

Một cháu nối nghiệp bà và mẹ, trở thành giáo viên.

Mỗi lần nhìn các cháu trưởng thành, bà lại nghĩ đến chồng.

Ông chưa từng được bế cháu.

Nhưng có lẽ, ở một nơi nào đó, ông vẫn đang dõi theo gia đình.

Theo lời kể của người thân, trong một buổi lễ tưởng niệm mang ý nghĩa tâm linh, có lời nhắn rằng người cha rất vui khi thấy con cháu hiếu học, đoàn kết và sống tử tế.

Đó là niềm tin riêng của gia đình.

Dù nhìn nhận theo góc độ nào, điều không thể phủ nhận là sự hy sinh của ông đã trở thành động lực để các thế hệ sau nỗ lực sống tốt hơn.

Những năm gần đây, sức khỏe của bà yếu dần.

Bà không còn ăn được nhiều.

Mỗi ngày chỉ vài thìa cháo và một ly sữa.

Đôi chân không còn đủ khỏe để đi xa.

Nhưng mỗi dịp ngày giỗ chồng hay Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27 tháng 7, bà vẫn cố gắng ngồi thật chỉnh tề trước bàn thờ.

Bà tự tay gấp từng tờ giấy cúng.

Tự tay cắm từng bông hoa.

Con cháu bảo bà nghỉ ngơi.

Bà chỉ cười:

“Để mẹ làm. Đây là việc mẹ đã làm cả đời rồi.”

Không ai nói thêm điều gì.

Bởi mọi người đều hiểu, đó không chỉ là một nghi thức.

Đó là cách bà gìn giữ tình yêu của mình.

Có lần, một người hàng xóm hỏi:

“Bà có bao giờ thấy tiếc vì đã dành cả đời để chờ một người không trở về?”

Bà nhìn lên di ảnh chồng rất lâu rồi nhẹ nhàng đáp:

“Tôi không chờ.

Ông ấy vẫn ở đây.”

Nói rồi bà đưa tay chỉ lên bàn thờ.

“Ngày nào tôi cũng nói chuyện với ông ấy.

Con cháu cũng luôn nhắc về ông ấy.

Một người còn được nhớ đến thì người đó chưa bao giờ rời xa.”

Câu trả lời ấy khiến ai nghe cũng lặng người.

Hơn sáu mươi mùa xuân đã đi qua.

Mái tóc của người vợ đã bạc trắng.

Đứa con chưa từng biết mặt cha giờ cũng đã nghỉ hưu.

Những đứa cháu ngày nào đã trưởng thành, tiếp tục cống hiến cho xã hội bằng nghề giáo và ngành y.

Gia đình nhỏ năm xưa vẫn giữ nguyên nếp sống yêu thương, đoàn kết và hiếu học.

Có người hỏi điều gì giúp bà vượt qua từng ấy năm mất mát.

Bà không trả lời bằng những lời lẽ lớn lao.

Bà chỉ lặng lẽ thắp thêm một nén hương.

Khói hương bay chậm trong căn nhà nhỏ.

Như mang theo bao ký ức của một thời chiến tranh.

Như nối liền hai thế giới của người ở lại và người đã khuất.

Có những cuộc tình được đo bằng số năm sống bên nhau.

Còn tình yêu của bà được đo bằng sự thủy chung sau ngày chia ly.

Hơn sáu mươi năm không phải là quãng thời gian của sự chờ đợi vô vọng.

Đó là hơn sáu mươi năm gìn giữ một lời hứa, một mái ấm và một ký ức đẹp về người chồng đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.

Và chính tình yêu lặng lẽ ấy đã trở thành ngọn lửa sưởi ấm cả gia đình qua nhiều thế hệ, để mỗi mùa xuân về, trong ngôi nhà nhỏ ấy, hình bóng người lính năm xưa vẫn luôn hiện diện bằng lòng biết ơn, niềm tự hào và tình yêu không bao giờ phai nhạt.