Sau ngày giành chính quyền: giữ chính quyền khó hơn giành chính quyền
Sau Cách mạng Tháng Tám, Nguyễn Lam không chỉ chứng kiến niềm vui giành độc lập mà còn trực tiếp đối diện với những khó khăn của chính quyền cách mạng non trẻ. Từ thực tiễn ấy, ông nhận thức sâu sắc hơn yêu cầu xây dựng tổ chức, củng cố lực lượng và giữ vững thành quả cách mạng.
ách mạng Tháng Tám thành công mở ra một thời kỳ mới nhưng đồng thời đặt chính quyền cách mạng trước vô vàn thử thách. Nguyễn Lam từng kể rằng, sau khi giành được chính quyền, việc giữ chính quyền còn khó khăn hơn rất nhiều.
Bộ máy chính quyền mới thiếu cán bộ, trong khi phần lớn cán bộ lãnh đạo đều còn rất trẻ, nhiều người chưa từng được đào tạo về quản lý hành chính. Đất nước lại đứng trước nạn đói đe dọa hàng triệu người. Ở miền Nam, thực dân Pháp tìm cách quay trở lại; ở miền Bắc, quân Tưởng Giới Thạch kéo vào với danh nghĩa giải giáp quân Nhật nhưng đi kèm các lực lượng chống phá cách mạng.
Trong hoàn cảnh đó, vấn đề đặt ra không chỉ là bảo vệ chính quyền mà còn phải duy trì khối đại đoàn kết dân tộc. Những cán bộ như Nguyễn Lam hoạt động công khai dưới danh nghĩa cán bộ Mặt trận Việt Minh rồi Liên Việt, vừa bảo vệ lực lượng cách mạng, vừa tranh thủ các tầng lớp nhân dân.
Trải nghiệm này góp phần hình thành ở Nguyễn Lam tư duy chính trị thực tiễn: giành được chính quyền mới chỉ là bước đầu; xây dựng, củng cố và bảo vệ chính quyền mới là nhiệm vụ lâu dài.
