Sau những trận đánh – một đất nước được mở ra từ khát vọng thống nhất

Những chiến thắng quân sự của Nguyễn Huệ không thể chỉ được nhìn bằng những con số của trận đánh. Đằng sau mỗi chiến thắng là một sự thay đổi lớn đối với cục diện đất nước.

Khi phong trào Tây Sơn khởi nghĩa, đất nước đang tồn tại sự chia cắt giữa Đàng Trong và Đàng Ngoài. Các tập đoàn phong kiến Nguyễn, Trịnh và triều Lê tồn tại trong một cục diện chính trị phức tạp, kéo dài nhiều thế hệ.

Trong hoàn cảnh ấy, cuộc khởi nghĩa Tây Sơn dần phát triển thành một phong trào có sức mạnh lớn. Nguyễn Huệ giữ vai trò ngày càng nổi bật trong quá trình ấy. Từ việc xây dựng lực lượng, huấn luyện quân đội đến trực tiếp chỉ huy các chiến dịch, ông từng bước trở thành một nhân vật có vai trò quyết định đối với vận mệnh của phong trào.

Năm 1777, lực lượng của chúa Nguyễn ở phía Nam bị đánh bại. Nguyễn Huệ trở thành một trong những người có công lớn trong việc làm tan rã thế lực của chúa Nguyễn ở thời điểm đó.

Năm 1785, chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút đánh tan cuộc tiến công của quân Xiêm, bảo vệ vùng đất phía Nam trước một lực lượng ngoại quốc can thiệp vào cuộc chiến trong nước.

Năm 1786, Nguyễn Huệ tiến ra Bắc, đánh chiếm Phú Xuân rồi tiến về Thăng Long. Sự sụp đổ của chính quyền họ Trịnh mở ra một bước ngoặt lớn trong cục diện chính trị Bắc Hà.

Nhưng thử thách chưa kết thúc.

Khi quân Thanh tiến vào nước ta cuối năm 1788, Nguyễn Huệ phải đối mặt với một cuộc chiến mới. Ông lên ngôi Hoàng đế Quang Trung, nhanh chóng tổ chức lực lượng và tiến quân ra Bắc.

Chiến thắng năm 1789 đã đánh bại quân Thanh và bảo vệ nền độc lập của đất nước.

Nhìn trên toàn bộ hành trình, những hoạt động quân sự của Nguyễn Huệ góp phần quyết định vào sự nghiệp thống nhất đất nước của Tây Sơn. Đó là kết quả lớn lao nhất của cuộc khởi nghĩa Tây Sơn dưới vai trò nổi bật của Nguyễn Huệ: phá vỡ những thế lực phong kiến từng chia cắt đất nước và bảo vệ đất nước trước những cuộc can thiệp, xâm lược từ bên ngoài.

Nhưng lịch sử không chỉ đặt câu hỏi: Ông đã đánh thắng bao nhiêu trận?

Lịch sử còn đặt một câu hỏi lớn hơn: Sau khi chiến thắng, ông sẽ làm gì với đất nước?

Và câu trả lời của Quang Trung không chỉ nằm trên chiến trường.

Trong thời gian trị nước, ông đề ra nhiều kế hoạch liên quan đến kinh tế, văn hóa, giáo dục và quân sự; đồng thời chú trọng việc tìm kiếm và sử dụng nhân tài.

Điều ấy cho thấy một tầm nhìn vượt ra ngoài chiến tranh.

Một vị tướng có thể làm nên chiến thắng trên chiến trường. Nhưng một người lãnh đạo đất nước còn phải biết biến chiến thắng thành nền tảng cho xây dựng và phát triển.