Sổ nhật ký hành quân của Trung tướng Nguyễn Tiến Bình

Sổ nhật ký hành quân của Trung tướng Nguyễn Tiến BìnhTrong Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, giữa muôn vàn hiện vật có 2 cuốn sổ nhật ký hành quân mang số đăng ký 12498Gi-3621. Đó là hai cuốn sổ nhật ký hành quân của Trung tướng, PGS.TS Nguyễn Tiến Bình, nguyên Chính ủy Học viện Quốc phòng đã sử dụng ghi chép trong thời gian tham gia chiến đấu ở chiến trường Campuchia và mặt trận Sài Gòn – Gia Định trong kháng chiến chống Mỹ từ năm 1970 đến năm 1975.Tuổi trẻ lên đườngTrung tướng, PGS.TS Nguyễn Tiến Bình sinh năm 1950 tại phường Đáp Cầu, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh (nay là phường Vũ Ninh, tỉnh Bắc Ninh) – một vùng quê giàu truyền thống yêu nước. Năm 1970, khi mới tròn hai mươi tuổi, ông rời hậu phương, vượt dãy Trường Sơn để vào chiến trường miền Nam. Trong những năm tháng chiến đấu khốc liệt, ông được biên chế về Sư đoàn 5, sau đó chuyển sang Đoàn 367 Đặc công – đơn vị chủ lực thuộc Bộ Tham mưu Miền (B2) của Quân Giải phóng miền Nam. Từ năm 1970 đến năm 1975, ông trực tiếp tham gia chiến đấu trên nhiều hướng tác chiến độc lập, trong đó có chiến trường Phnôm Pênh (Campuchia). Năm 1973, sau khi hoàn thành nhiệm vụ quốc tế, ông cùng đơn vị trở về nước, tiếp tục chiến đấu tại chiến trường Đông Nam bộ. Đặc biệt, trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, ông là một trong những người lính đặc công đã có mặt tại Sài Gòn vào trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975 – thời khắc thiêng liêng đánh dấu sự toàn thắng của dân tộc.Hai cuốn sổ tay chứa đựng những dòng nhật ký chiến trường của Trung tướng Nguyễn Tiến Bình là minh chứng sống động cho hành trình gần 5 năm ông trực tiếp tham gia chiến đấu từ đầu năm 1970 đến năm 1975. Những trang viết được ghi chép đều đặn trong thời khắc ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ, không chỉ phản ánh hiện thực chiến trường khốc liệt mà còn toát lên vẻ đẹp nội tâm của một người lính giản dị, kiên cường và tràn đầy lý tưởng cách mạng. Qua từng dòng chữ chân thật, không tô vẽ, người đọc có thể bước vào thế giới tinh thần cao cả của người chiến sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam – những con người mang tầm vóc của thời đại, đã hiến dâng tuổi trẻ, lòng tin và cả sinh mệnh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc.Cuốn nhật ký hành quân (Quyển 1) của Trung tướng Nguyễn Tiến Bình.Cuốn sổ nhật ký thứ nhất, gồm 192 trang, được viết từ ngày 2/1/1970 đến ngày 4/8/1972, ghi lại những kỷ niệm sâu sắc trong quá trình hành quân vượt Trường Sơn, tham gia chiến đấu tại chiến trường Campuchia. Qua từng trang viết, người đọc không chỉ hình dung được cuộc sống của người lính trong rừng sâu nước độc, bom đạn kề bên, mà còn cảm nhận được thế giới nội tâm sâu sắc của một thanh niên Việt Nam trong giai đoạn lịch sử bi tráng. Nhật ký có đoạn viết: Trong cuộc chiến đấu này, kẻ thù và gian khổ không chỉ hành hạ, tranh chấp với chúng tôi về thể xác, mà cả về tư tưởng và tâm hồn nữa. Chúng đã không từ một thủ đoạn thâm độc xảo quyệt để tấn công chúng tôi, bắt chúng tôi cúi đầu…Nhưng chúng sẽ thất bại thôi, chúng tôi nói với nhau “Dù có ngã xuống chiến trường hành quân thì đầu cũng quay về hướng Nam Tổ quốc”. Một câu viết không hoa mỹ, nhưng chứa đựng toàn bộ tinh thần và lý tưởng của thế hệ thanh niên “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Không đơn thuần là mô tả chiến trận, những trang nhật ký còn thể hiện nỗi niềm thao thức trước mất mát, hi sinh, song luôn toát lên tinh thần lạc quan, ý chí sắt đá và lòng tin vào thắng lợi cuối cùng.Một đoạn khác, ngày 10/2/1972, ông viết: “Dù có phải là người ngã xuống cuối cùng trước giờ ngừng bắn chúng con cũng sẵn sàng, vì chúng con hiểu rõ hơn ai hết: Không có chiến công nào không mất mát hy sinh. Những điều mà chúng con phải chấp nhận hy sinh – phải chịu đựng mất mát đau thương hôm nay sẽ góp phần cùng cả nước giành lại cuộc sống yên vui, hạnh phúc vĩnh viễn cho toàn dân tộc. Tất cả những ai biết sống xứng đáng với tư cách của một con người thì không thể trốn tránh trách nhiệm lớn lao, nặng nề và vẻ vang đó”. Những câu chữ không chỉ thể hiện quyết tâm chiến đấu đến hơi thở cuối cùng, mà còn là biểu tượng cao đẹp cho ý chí sắt thép và nghị lực phi thường của người chiến sĩ cách mạng. Ông và đồng đội hiểu rằng, phía sau mỗi hy sinh đều là một phần sự sống được hồi sinh cho dân tộc. Nỗi đau, mất mát mà họ chấp nhận không mang dấu vết bi lụy, mà được nâng lên thành lý tưởng góp phần làm nên hòa bình vĩnh viễn, hạnh phúc lâu dài cho toàn thể nhân dân. Ở nơi gian khó nhất, trước ranh giữa sự sống và cái chết, họ không trốn tránh, không lùi bước, mà coi trọng trách cứu nước là lẽ sống cao đẹp nhất của đời mình. Đó là phẩm chất làm nên những người lính "biết sống xứng đáng với tư cách của một con người", những con người mà nghị lực không chỉ là sức chịu đựng, mà là bản lĩnh, niềm tin và khát vọng cống hiến không giới hạn cho Tổ quốc.Khúc ca toàn thắngNếu như cuốn sổ nhật ký hành quân đầu tiên là lời tự sự trong gian khổ, thì cuốn sổ nhật ký thứ hai là khúc tráng ca chiến thắng. Gồm 129 trang, cuốn sổ được viết từ ngày 28/4/1972 đến ngày 10/11/1975, là tư liệu quý báu ghi lại chiến đấu ở mặt trận Sài Gòn – Gia Định và đặc biệt là Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Tháng 11 năm 1972, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt nhất. Chiến trường nhuộm máu, bầu trời rền vang tiếng bom đạn, kẻ thù điên cuồng phản kích sau những thất bại thảm hại.Cuốn nhật ký hành quân (Quyển 2) của Trung tướng Nguyễn Tiến Bình.Trong nhật ký chiến trường của mình, đồng chí Nguyễn Tiến Bình đã ghi lại: “Bọn địch ở đây sau khi bị thua đau đang điên cuồng phản ứng, máy bay ném bom bừa bãi, pháo các loại bắn lung tung… Bọn giặc điên cuồng quá, nhẫn tâm quá. Chúng là những con thú mang hình người.” Những dòng chữ thấm đẫm khói lửa ấy như tái hiện một cách chân thực sự khốc liệt đến tàn bạo của chiến tranh. Trong bối cảnh ấy, ý chí người lính không hề nao núng, mà càng thêm vững vàng, kiên cường. Nhìn cảnh nhân dân lao động lăn lộn giữa bom đạn, vất vả mưu sinh trong vùng lửa đạn, người chiến sĩ càng thêm thấu hiểu vì sao mình phải chiến đấu và càng nung nấu ngọn lửa căm hờn: “Chúng mình càng căm giận lũ giặc – rồi chúng bay sẽ phải đền tội”. Câu nói ấy không đơn thuần là lời tuyên bố, mà là bản lĩnh, là niềm tin sắt đá vào lẽ công bằng và lý tưởng giải phóng dân tộc.Ngày 30/4/1975 – thời khắc thiêng liêng nhất trong lịch sử hiện đại Việt Nam – được Nguyễn Tiến Bình ghi lại đầy xúc động trong nhật ký: “Bắt được liên lạc với nhau chúng mình cùng tiến vào Sài Gòn, xa lộ Biên Hòa rộng thêng thang T54 của ta chạy theo hàng bốn, bọn địch bên đường tan tác. Đúng 10h30’ ngày 30/4, chúng mình vào đến Dinh Độc Lập. Đúng 11h30’ ngày 30-4 lá cờ giải phóng do bộ đội thiết giáp Quân đoàn 2 và Z19 đã cắm vững chắc, ngạo nghễ tung bay trên nóc Dinh Độc Lập”. Những dòng chữ ấy không qua trau chuốt văn chương nhưng chân thực, mạnh mẽ, sống động như thước phim quay chậm của lịch sử. Người lính ấy không cần nghệ thuật viết lách cầu kỳ, vì chính sự hiện diện của ông trong giờ phút lịch sử đã là bản tuyên ngôn cao cả nhất.Sau khi đất nước hoàn toàn thống nhất, đồng chí Nguyễn Tiến Bình không ngừng trau dồi tri thức, tích cực học tập và đã bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành triết học[1]. Ông là một trong số những tướng lĩnh quân đội từng trực tiếp tham gia chiến đấu, đồng thời được đào tạo bài bản về lý luận, có bản lĩnh chính trị kiên định, tư duy sâu sắc và trình độ học vấn cao. Không chỉ được ghi nhận bởi năng lực và phẩm chất chuyên môn, ông còn được đồng chí, đồng đội, bạn bè và người thân hết mực yêu quý bởi lối sống chân thành, trung hậu, thủy chung và nghĩa tình – những phẩm chất làm nên một con người tận tâm với sự nghiệp và trọn nghĩa với tình người. Năm 2013, Trung tướng Nguyễn Tiến Bình người lính kiên trung, vị tướng tài ba của Quân đội nhân dân Việt Nam đã vĩnh viễn ra đi, để lại cho hậu thế một tấm gương sáng ngời về tinh thần chiến đấu, đạo đức cách mạng và tình yêu Tổ quốc bất diệt.Hai cuốn sổ nhật ký chiến trường của Trung tướng Nguyễn Tiến Bình là hiện vật mang giá trị lịch sử và giáo dục đặc biệt. Chúng phản ánh trung thực tâm hồn một người lính Cụ Hồ, là nguồn tư liệu vô giá để thế hệ trẻ hôm nay thấu hiểu và tự hào về truyền thống đấu tranh kiên cường của cha anh. Những câu chữ mộc mạc trong sổ tay như những lời gửi gắm bất tử về tinh thần yêu nước, trách nhiệm công dân và lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với Tổ quốc. Ngày 12/9/2016, bà Hoàng Thị Đông, vợ cố Trung tướng Nguyễn Tiến Bình trao lại cho Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam làm hiện vật.Hai cuốn sổ nhật ký chiến trường của Trung tướng Nguyễn Tiến Bình là hiện vật ghi dấu những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, là một bài học sống động về lòng yêu nước, tinh thần dấn thân và niềm tin tất thắng của người lính cách mạng. Những trang viết mộc mạc nhưng thấm đẫm cảm xúc và ý chí kiên cường của một người lính từng vào sinh ra tử giữa chiến trường đã trở thành tài sản tinh thần, góp phần bồi dưỡng lý tưởng sống cao đẹp cho thế hệ trẻ hôm nay. Qua từng dòng chữ viết vội trong tiếng bom rơi đạn nổ, thế hệ hôm nay hiểu hơn về giá trị của hòa bình, được hun đúc ý chí vượt khó, tinh thần cống hiến và trách nhiệm với Tổ quốc. Cuốn sổ nhật ký ấy là ký ức của một cá nhân, mà là hồi chuông thức tỉnh lương tri, là ngọn lửa truyền lửa cách mạng cho lớp lớp thanh niên để họ biết trân trọng quá khứ, sống xứng đáng với hiện tại và kiến tạo tương lai./.[1] https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/doc-nhat-ky-chien-truong-cua-trung-tuong-pgs-ts-nguyen-tien-binh-413831Trần Thị Vân/ Bảo tàng LSQS Việt Nam