Son Kieu Mai
Lịch sử đôi khi bị phủ mờ bởi những lời kể “mỹ ký”, nhất là khi nhân chứng thật không còn. Nhưng ở Pác Bó, câu chuyện về người phụ nữ từng mang cơm cho Bác Hồ trong những ngày Người sống tại hang núi vẫn là một mảnh ký ức chân thật, giản dị mà cảm động.
Tết Tân Sửu 1961, đúng 20 năm sau ngày Bác trở lại Pác Bó, đoàn Trung ương theo Người về thăm lại nơi ở cũ. Đi cùng có nhà thơ Tố Hữu, ông Nguyễn Khai, Thiếu tướng Lê Quảng Ba. Từ bản, ông Dương Đại Lâm - Phó Chính uỷ Quân khu Việt Bắc dẫn đường. Vừa tới bờ suối trước hang, Bác chỉ vào tảng đá lớn:- Chỗ này ngày trước Bác hay ngồi làm việc, đón gió mát từ cánh đồng thổi vào.Ông Mai Trung Lâm liền khe khẽ đọc bốn câu thơ “Sớm ra bờ suối tối vào hang/ Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng/ Bàn đá chông chênh dịch sử đảng/ Cuộc đời cách mạng thật là sang…”, khiến cả đoàn như chạm vào không khí năm xưa.Kết thúc buổi thăm, ông Dương Đại Lâm mạnh dạn mời Bác về nhà dùng bữa cơm gia đình. Căn nhà nhỏ hôm ấy ấm lạ thường. Khi mọi người đã quây quần, ông nâng chén:- Gia đình xin làm bữa cơm như năm xưa, chúc Bác mạnh khỏe.Bác mỉm cười hỏi:- Chú thím thấy bữa cơm này giống cái gì của trước? Khác cái gì?Bà Vương Kim Liên, vợ ông, đáp ngay:- Thưa cha, giống hết ạ. Con làm như bữa cơm tiễn cha Nam tiến, để nói rằng Pác Bó không quên lời cha dạy.Ở Pác Bó, gia đình họ Dương gọi Bác là Cống Hồ (nghĩa là ông nội) vì Bác là anh em kết nghĩa với cụ Dương Văn Đình. Bác đổi tên cho nhiều người trong nhà, cả cô con dâu trẻ Vương Thị Hú cũng được Người đặt tên mới: Vương Kim Liên. Bà từ đó gọi Bác là “cha”.Ít ai biết, những ngày Bác ở Pác Bó, chính bà Vương Kim Liên là người gùi cơm vào hang cho bác. Cô gái ấy đã âm thầm lội suối, băng rừng, bí mật mang cơm cho Bác Hồ trong những ngày đầu người trở về Việt Nam hoạt động. Hình ảnh cô gái trẻ đã đi vào bức tranh “Ông Ké ở Pác Bó” của họa sĩ Thế Vỵ, người miệt mài vẽ suốt hơn 30 năm.Đang bữa cơm, tiếng trực thăng từ xa vọng xuống. Ông Hoàng Hữu Kháng vào thưa: trời sắp sương, xin Bác về sớm. Bà Liên thảng thốt:- Cha ơi, cha về ít thế, cả nhà chưa kịp nói gì…Bác nhìn bà Liên, hiền từ:- Bác muốn ở lâu lắm nhưng công việc nước nhiều, lại có máy bay chờ.Giây phút ấy, ai cũng lặng đi. Lịch sử đôi khi nằm trong những điều rất nhỏ, một bữa cơm, một lời gọi “cha” nhưng đủ làm ấm cả một vùng ký ức Pác Bó.
