SỐNG ANH DŨNG, CHẾT VẺ VANG
Câu chuyện về Anh hùng liệt sĩ Công an nhân dân Bùi Thị Cúc
Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của dân tộc, có những con người đã đi qua chiến tranh khi tuổi đời còn rất trẻ. Họ không có nhiều năm tháng để sống cho riêng mình, cũng không có cơ hội nhìn thấy ngày đất nước hòa bình. Nhưng chính trong những năm tháng ngắn ngủi ấy, họ đã để lại những câu chuyện đủ sức lay động nhiều thế hệ.
Bùi Thị Cúc, tên thật là Trần Thị Lan, sinh năm 1930 tại thôn Vân Mạc, Hưng Yên. Chị trưởng thành trong những năm đất nước còn chìm trong chiến tranh và sớm tham gia hoạt động cách mạng. Theo tư liệu của Thông tấn xã Việt Nam, năm 1947 chị đã là đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam; trước khi chuyển sang lực lượng Công an, chị từng là cán bộ địch vận của Hội Phụ nữ huyện Ân Thi.
Những năm tháng hoạt động trong vùng địch kiểm soát đã rèn luyện ở người nữ cán bộ trẻ sự bình tĩnh, mưu trí và khả năng tiếp xúc với các đối tượng mà không để lộ thân phận. Tháng 12/1949, Bùi Thị Cúc được chuyển sang làm cán bộ Công an quận III, tỉnh Hưng Yên cũ và được phân công hoạt động trong lòng địch.
Đó là một công việc đặc biệt nguy hiểm.
Người chiến sĩ Công an hoạt động trong vùng địch không có chiến hào để ẩn náu, không có đồng đội luôn ở bên cạnh và nhiều khi phải đối mặt với nguy cơ bị phát hiện bất cứ lúc nào. Mỗi lần tiếp xúc với đối tượng đều có thể là một lần đứng giữa ranh giới sống và chết.
Bùi Thị Cúc đã đảm nhận công việc ấy khi tuổi đời mới khoảng hai mươi.
Một nhiệm vụ giữa lòng địch
Theo lịch sử Công an nhân dân do Viện Lịch sử Công an biên soạn, trong thời gian hoạt động tại Hưng Yên, Công an giao cho Bùi Thị Cúc nhiệm vụ tiếp cận Nguyễn Doãn Nhi, một đối tượng mà lực lượng cách mạng xác định cần phải trừ khử. Với kinh nghiệm nhiều năm làm công tác địch vận và khả năng tiếp xúc, vận động đối tượng, chị được giao nhiệm vụ tiếp cận và phối hợp với lực lượng bên ngoài để thực hiện kế hoạch.
Ngày 12/5/1950, kế hoạch được triển khai.
Bùi Thị Cúc đã mưu trí dụ Nguyễn Doãn Nhi vào khu vực lực lượng ta bố trí phục kích. Nhi bị tiêu diệt. Nhưng cũng chính lúc nhiệm vụ vừa hoàn thành thì lực lượng địch phát hiện và bắt được Bùi Thị Cúc.
Từ đây bắt đầu những ngày cuối cùng của người nữ chiến sĩ Công an.
Địch muốn biết ai đã tham gia nhiệm vụ, cơ sở cách mạng ở đâu, những người nào đang hoạt động trong vùng. Chúng dùng nhiều thủ đoạn dụ dỗ và tra tấn nhằm buộc chị khai báo.
Nhưng Bùi Thị Cúc không khai báo cơ sở cách mạng của ta.
Tư liệu của Trường Đại học Cảnh sát nhân dân ghi nhận chị đã kiên cường chịu đựng những đòn tra tấn của kẻ thù, giữ vững khí tiết của người chiến sĩ Công an cách mạng cho đến lúc hy sinh.
Đây chính là điều làm nên giá trị đặc biệt trong câu chuyện về Bùi Thị Cúc.
Chị không phải người đứng ngoài cuộc chiến.
Chị đã trực tiếp hoạt động trong vùng địch, trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, trực tiếp đối diện với nguy hiểm và cuối cùng phải đối diện với sự tra tấn khi rơi vào tay đối phương.
Nhưng điều mà kẻ thù muốn biết nhất — cơ sở cách mạng và những người đồng đội của chị — chị quyết không nói.
Nhận hết về mình để bảo vệ đồng đội và người dân
Tư liệu của Báo Hưng Yên kể lại rằng sau khi Nguyễn Doãn Nhi bị tiêu diệt, lực lượng địch ở khu vực bốt Cảnh Lâm đã tổ chức càn quét, bắt giữ người dân, đốt phá nhà cửa ở làng Vân Mạc. Bùi Thị Cúc tìm đường ra nơi an toàn nhưng bị bắt cùng một số người khác.
Trong quá trình tra khảo, địch muốn chị khai ra những người đã tham gia tiêu diệt Nguyễn Doãn Nhi.
Nhưng chị nhận hết trách nhiệm về mình, không khai báo đồng đội và người dân.
Đó là một chi tiết rất đáng nhớ khi kể câu chuyện về Bùi Thị Cúc.
Bởi nếu chỉ nói “chị hy sinh anh dũng”, người đọc sẽ khó hình dung được sự lựa chọn của một con người trong hoàn cảnh ấy.
Một người phụ nữ trẻ bị bắt.
Phía trước là những cuộc tra hỏi.
Phía sau là đồng đội và những người dân có thể bị liên lụy.
Và chị lựa chọn giữ bí mật cho đồng đội, nhận phần nguy hiểm về mình.
Đó cũng chính là phẩm chất mà ngành Công an nhân dân sau này nhắc đến khi nói về Bùi Thị Cúc: mưu trí, dũng cảm, kiên trung, bất khuất. Bộ Công an cũng xác định chị là một trong những nữ chiến sĩ tiêu biểu đã chịu đựng đòn roi, tra tấn của kẻ thù để giữ gìn bí mật cho đồng đội và nhân dân.
Ngày 15 tháng 5 năm 1950
Ngày 15/5/1950, Bùi Thị Cúc hy sinh khi vừa tròn 20 tuổi. Thông tấn xã Việt Nam ghi nhận đây là ngày chị anh dũng hy sinh sau khi bị địch bắt và tra tấn nhưng vẫn giữ khí tiết của người cán bộ Công an cách mạng.
Tuổi thanh xuân của một người con gái khép lại ở tuổi hai mươi.
Nhưng câu chuyện về chị thì không kết thúc.
Sau khi Bùi Thị Cúc hy sinh, tin tức về sự kiên trung của chị lan rộng và trở thành nguồn động viên tinh thần đối với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân địa phương.
Hai năm sau ngày chị hy sinh, ngày 15/1/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh số 77-SL, truy tặng Bùi Thị Cúc Huân chương Độc lập hạng Ba và tặng chị sáu chữ:
“SỐNG ANH DŨNG, CHẾT VẺ VANG.”
Sáu chữ ấy không chỉ là sự ghi nhận đối với một cá nhân.
Nó trở thành lời khẳng định về phẩm chất của một thế hệ những người trẻ đã lựa chọn con đường cách mạng trong những năm tháng đất nước còn chiến tranh.
Nguồn: sưu tầm.
