Sống để cống hiến, sống vì non sông

Tiểu sử

Giáo sư Trần Đại Nghĩa (13/9/1913 – 9/8 /1997), tên khai sinh là Phạm Quang Lễ, sinh ra và lớn

lên tại tỉnh Vĩnh Long. Ông là người đã đặt nền móng xây dựng ngành khoa học kỹ thuật quân

sự và công nghiệp quốc phòng Việt Nam.

Đồng thời, ông là thiếu tướng, giáo sư, viện sĩ, kỹ sư quân giới,… và là hiệu trưởng đầu tiên của

trường Đại học Bách Khoa Hà Nội.

Không màng đến tiền tài, một lòng vì non sông Tổ quốc

Năm 1933, ông đỗ cả hai kì thi tú tài nhưng vì nhà nghèo ông không thể ra Hà Nội học đại học.

Tháng 9/1935, ông nhận được học bổng sang du học tại Pháp. Lúc bấy giờ tại Pháp, chính phủ

nghiêm cấm người dân thuộc địa đang học tại các trường dạy nghề vũ khí hay đào tạo, nghiên

cứu các nhà máy sản xuất vũ khí nhưng giáo sư Trần Đại Nghĩa vẫn bí mật nghiên cứu, tìm tòi,

tích lũy kiến thức về chế tạo vũ khí với mong muốn một ngày nào đó được trở về phục vụ đất

nước.

Trong những năm tháng học tập ở Pháp, ông sở hữu hàng loạt bằng kỹ sư và cử nhân tại những

ngôi trường danh tiếng nhất lúc bấy giờ như École Polytechnique, Sorbonne,…

Đến năm 1946 , trong cuộc gặp gỡ với Bác ở Pháp, ông được Bác nói rõ về tình hình đang khó

khăn của cách mạng hiện tại, nhưng rồi ông đã sẵn sàng từ bỏ mức lương tương đương 22 lượng

vàng mỗi tháng tại Paris hoa lệ để trở về chiến khu cùng Bác và đồng bào trong điều kiện chiến

khu lúc bấy giờ thiếu thốn đủ đường. Ông trở thành cục trưởng đầu tiên của cục quân giới và

được mệnh danh là ông vua vũ khí. Giữa bùn lầy và những hang đá ẩm thấp, người đại tri thức

ấy đã rũ bỏ áo vest và khoác lên mình bộ quần áo sờn vai, miệt mài bên những lò đúc vũ khí thủ

công.

Có lẽ với ông, đỉnh cao của khoa học không nằm ở những bằng sáng chế đóng bụi trong ngăn

kéo mà là sức mạnh của Bazooka, bom ba càng, súng SKZ,…làm kinh hồn bạt vía quân thù.

Những đóng góp của giáo sư Trần Đại Nghĩa-ông vua vũ khí

SKZ 60 do ông chế tạo lần đầu lập chiến công phá tan boong ke kiên cố của Pháp trong chiến

thắng phố Ràng, phố Lu của Trung đoàn Thủ Đô - Đại đoàn 308 trong Chiến dịch Lê Hồng

Phong cuối năm 1949.

Tại Chương Mỹ, Quốc Oai (Hà Nội) vào sáng ngày 3-3-1947, súng Bazoka do ông chế tạo đã

bắn cháy 2 xe tăng, khiến địch sửng sốt, hoảng hốt, vội vã rút về Hà Nội. Với loại vũ khí này,

cuộc chiến đấu của quân và dân ta từng bước giành được thắng lợi quan trọng.

Nổi bật là chiến dịch Việt Bắc Thu Đông năm 1947, ta đã bắn chìm tàu chiến Pháp trên sông Lô.

Không chỉ tiêu diệt được xe tăng, xe thiết giáp, súng Bazoka còn tiêu diệt xe cơ giới, tàu chiến

tuần tiễu trên sông, trận địa hỏa lực, lô cốt của địch và cả tốp bộ binh, góp phần làm phá sản

chiến lược đánh nhanh thắng nhanh của thực dân Pháp.

Một lí tưởng sống cao đẹp

Sau ngày 30/4/1975, ngày mà non sông liền một dải, Bắc Nam sum họp một nhà, giáo sư Trần

Đại Nghĩa đã ghi vào sổ tay của mình một câu “đã hoàn thành nhiệm vụ”. Lúc sinh thời ông từng

bộc bạch rằng “nhiệm vụ của tôi đã hoàn thành, vì hoài bão của tôi hồi nhỏ, sứ mạng của tôi rất

đơn giản là tham gia về mặt khoa học, kỹ thuật vũ khí trong cuộc đấu tranh vũ trang cách mạng

để giải phóng đất nước, và nay đất nước đã được giải phóng, tôi không muốn gì hơn nữa”.

Từ cậu học trò nghèo ở Vĩnh Long, ông đã vươn lên làm chủ tri thức, đem tri thức ấy phục vụ

cho cách mạng, cho Tổ quốc. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là minh chứng rõ ràng nhất cho

lòng yêu nước, trí tuệ và sự dấn thân trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.

Ông đã sống một cuộc đời trọn vẹn cho ‘Đại Nghĩa’-như chính cái tên mà Bác đã đặt cho ông.

“Ông vua vũ khí” không chỉ là danh xưng ghi nhận một tài năng kiệt xuất mà còn thể hiện sự

kính trọng, yêu quý, biết ơn, khâm phục đối với một con người đã cống hiện trọn đời mình cho

Tổ quốc Việt Nam.