Sóng gió một vùng biển

Vậy thì cách «Làm giàu, đánh thắng» của Bộ chỉ huy quân sự Hải Phòng như thế nào? Vốn ban đầu lấy ở đâu ra?

Năm 1975, Bộ chỉ huy quân sự nhận đắp đê lấn biển ở xã Vĩnh Quang huyện Tiên Lãng. Một trung đoàn bộ đội địa phương được điều ra nhận nhiệm vụ này. Sau hơn một năm trời dầm mình trong bùn lầy nước mặn, cán bộ và chiến sĩ bộ đội địa phương thành phố đã hoàn thành khoanh vùng, đắp con đê dài 9 km, lấn biển được 2.000 ha canh tác, thu số lãi đầu tiên hơn một triệu đồng.

Có hơn một triệu đồng trong tay. Theo thời giá lúc đó cũng lớn đấy. Song đem ra tiêu pha, chè chén thì chẳng mấy mà hết. Các đồng chí trong Bộ chỉ huy nghĩ tới việc đầu tư vào công nghiệp. Sẵn có lò vôi nhỏ ở Pháp Cổ, trước đây lò này thường có hai, ba chục người không hoàn thành nghĩa vụ quân sự ra lao động bắt buộc. Số vôi đó không đủ để đơn vị tự sửa chữa doanh trại hàng năm.

Một câu hỏi được đặt ra: «Liệu có thể khôi phục lò vôi và mở rộng sản xuất được không?».

Thiên nhiên ở vùng này dành bao ưu đãi cho con người. Lò vôi nằm bên cạnh sông Kinh Thầy. Hai bên hai dãy núi đá, toàn thứ đá hộc sản xuất ra vôi lụa, loại vôi tốt bậc nhất trên thị trường. Pháp Cổ lại có thứ đất phụ gia rất tốt, chỉ cần trộn với xỉ than là có thể thành được tường nhà ở. Đất đó còn là một trong ba, bốn nguyên liệu sản xuất ra xi măng. Vậy có thể mạnh dạn sản xuất cả xi măng được không?

Ý kiến táo bạo đó được những cán bộ có đầu óc tính toán trao đi đổi lại nhiều lần. Và một kế hoạch được đưa lên trên xin ý kiến, được cơ quan lãnh đạo thành phố, Bộ tư lệnh Quân khu và Bộ quốc phòng khuyến khích, giúp đỡ. Bộ tư lệnh Quân khu và Bộ quốc phòng giúp ba triệu đồng, thành phố đầu tư 500.000 đồng làm vốn. Xí nghiệp liên hợp sản xuất vôi, xi măng, đất đèn và hiện nay sẽ sản xuất gạch hoa, gạch lát vỉa hè... ra đời. Song làm ăn thuở ban đầu, tránh sao khỏi vấp váp. Nguyên nhân thì có nhiều song chủ yếu do cán bộ lãnh đạo xí nghiệp thiếu đoàn kết nội bộ, không tận dụng tốt cán bộ kỹ thuật; quản lý nhân công chưa hợp lý, khâu kỹ thuật, sản xuất xi măng kém nên chất lượng xấu, hàng ế và ứ đọng.

Song sóng gió chỉ nổi lên trong thời gian ngắn. Bộ chỉ huy lập tức củng cố, chấn chỉnh bộ máy lãnh đạo và có biện pháp sửa chữa khuyết điểm, kịp thời. Từ đó, hàng năm, xí nghiệp ăn lên, làm ra. Bình quân mỗi năm sản xuất được trên dưới 15.000 tấn vôi, 3.000 tấn xi măng, 200 tấn đất đèn. Chưa kể khai thác đất phụ gia bán cho Nhà máy xi măng Hải Phòng cũng đạt vạn tấn/năm. Tổng doanh thu hàng năm của xí nghiệp lên tới 25 triệu, lãi 5 triệu đồng/năm.

«Tất cả vốn lỗ lãi của chúng tôi đều từ đất mà ra». Một đồng chí chỉ huy phó quân sự thành phố phát biểu với một số đoàn cán bộ tỉnh bạn tới tham quan Hải Phòng.

Quả đúng như vậy. Sau khi đắp đê Vinh Quang và xây dựng xí nghiệp liên hợp xong, Bộ chỉ huy nghĩ ngay tới lập đoàn vận tải sà lan để chuyển nguyên vật liệu than, đá cho xí nghiệp và chuyên chở xi măng từ xí nghiệp về kho của đơn vị hoặc đơn vị bạn... Tiếp đó, thành phố trao cho lực lượng vũ trang làm quai đê lấn biển khu vực đường 14 từ Hải Phòng ra Đồ Sơn, đào đắp 750.864 mét khối đất lấn được 2.200 ha ruộng cầy cấy, thu lãi 5 triệu đồng. Đắp đường xuyên đảo Đình Vũ, nối dài đường 5 thêm 12 km. Thành lập đội vận tải ô-tô, xây dựng xưởng cơ khí sửa chữa ô-tô, sà lan... Và hiện nay lãnh đạo thành phố còn trao cho cơ quan quân sự Hải Phòng đào kênh Cái Tráp dài hơn 3 km, rút ngắn được đường tàu biển đi Quảng Ninh hơn 10 km, tiết kiệm cho Nhà nước mỗi năm 200 triệu đồng. Đồng thời Bộ chỉ huy quân sự đã và đang tham gia thi công công trình cải tạo sông Lấp; cụm cầu An Dương và sân bay dân dụng Cát Bi... Đang có kế hoạch tham gia các mặt hàng xuất khẩu.

Tôi đã đi đến thăm xí nghiệp liên hợp sản xuất vôi, xi măng Pháp Cổ, ra tận bán đảo Đình Vũ, thăm xí nghiệp cơ khí... để tìm hiểu về cách tổ chức và quản lý lao động của Bộ chỉ huy mà đồng chí Đào Đình Thản từng giới thiệu với tôi «đó là bí quyết làm giàu, một nghệ thuật quản lý».

Ở xí nghiệp liên hợp hiện có trên dưới 200 người sản xuất gồm đủ các thành phần: sĩ quan chỉ huy, chiến sĩ, công nhân quốc phòng và công nhân hợp đồng chiếm 85%, số này là lực lượng chủ yếu trong khâu sản xuất và kỹ thuật. Còn lại 15% là những thanh niên chưa hoàn thành nghĩa vụ quân sự tới lao dộng bắt buộc chỉ phá đá, xúc than chuyển đất mà thôi.

Tôi hỏi cung cách sử dụng công nhân hợp đồng ra sao. Đồng chí Thản cho biết: Bộ chỉ huy quan hệ ký hợp đồng với cơ quan huyện, xã để «sử dụng số lao động dư thừa sau vụ cày cấy ở hai xã mà xí nghiệp trú quân. Cách hợp đồng đó đem lại lợi ích cho cả hai bên nên được địa phương hoan nghênh. Người nông dân sau khi cày cấy xong, có khoảng thời gian rỗi rãi ra làm hợp đồng với xí nghiệp, mỗi ngày thu 150 đồng nếu lao động đơn giản, 400 đồng nếu lao động kỹ thuật. Ngoài ra nếu là xã viên thì mỗi ngày góp vào quỹ hợp tác từ 2% đến 5% làm phúc lợi công cộng. Cách hợp đồng như vậy được vận dụng thích hợp với từng công trình và xí nghiệp do Bộ chỉ huy quản lý và được coi là phương thức làm ăn tốt nhất, phổ biến nhất trong hoàn cảnh hiện nay.

Tôi nêu câu hỏi với đồng chí Đào Đình Thản:

— Vậy dư luận nói các anh làm giàu vì đi buôn và «cai đầu dài» là thiếu chính xác chứ gì?

Đồng chí Thản vui vẻ, gật gù:

— Vânq! Bộ chỉ huy chúng tôi không bao giờ chủ trương như vậy. Còn trong quá trình thực hiện nơi này, nơi khác có thể có người, có đơn vị làm sai, song có điều, khi phát hiện ra những sai sót, Bộ chỉ huy chúng tôi không nhân nhượng không bao che mà kiên quyết xử lý nghiêm khắc và sửa chữa khuyết điểm kịp thời. Đội vận tải sà lan có thời kỳ mắc khuyết điểm, chúng tôi cho đình chỉ công tác, tổ chức kiểm điểm và cách chức đội trưởng, đội phó ngay. Còn dư luận thì nhiều, bịt sao được miệng thế gian nhất là ở đâu chẳng có những người không dám làm nhưng luôn luôn ngáng trở phong trào.

Tôi gợi ý:

— Được biết những dư luận ấy có lúc phát ra từ chính những người trong lực lượng vũ trang thành phố?

— Vâng, đúng! Đó là một điều đáng buồn. Cuộc đấu tranh đầy sóng gió trong nội bộ chúng tôi. Hàng tập đơn từ tố cáo, khiếu nại, kể cả bới móc, gửi lên cấp trên. Cũng hàng chục đoàn thanh tra, kiểm tra lần lượt xuống các đơn vị chúng tôi làm việc. Song sự thực vẫn là sự thực. Đảng và quần chúng rất công minh nên phân biệt đúng sai rõ ràng. Phải nói thêm thế này: Đồng chí chỉ huy trưởng của chúng tôi có lòng tin vững chắc là làm đúng đường lối của đại hội Đảng, đúng sự chỉ đạo của Quân khu, của Thành ủy nên đồng chí rất tinh tường, táo bạo, khôn ngoan trong hành động, dẫn dắt chúng tôi vượt qua mọi sóng gió, mọi quanh co, khúc khuỷu đi đến kết quả bước đầu như ngày nay.