Sóng Sông Bão Cọc

Vào mùa thu năm 938, vùng đất Giao Châu đứng trước một bước ngoặt lịch sử sinh tử. Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ—người có công đuổi quân Nam Hán năm 931—bị kẻ phản bội Kiều Cống Tiễn hãm hại nhằm đoạt lấy quyền lực. Sợ hãi trước sự căm phẫn của nhân dân, Cống Tiễn đã vội vã sai người sang vạn dặm dâng lễ vật xin nhà Nam Hán đưa quân sang cứu viện.

Nhận được lời cầu cứu, vua Nam Hán là Lưu Tống vạn phần mừng rỡ, xem đây là cơ hội ngàn năm có một để thôn tính hoàn toàn vùng đất phương Nam. Hắn phong cho con trai là Hoằng Tháo làm Bình Nam tướng quân, chỉ huy hàng vạn thủy quân tinh nhuệ trên những chiến thuyền đồ sộ, rầm rộ tiến theo đường biển xâm lược nước ta. Bản thân Lưu Tống tự mình dẫn quân đóng tại Hải Môn để làm thanh viện.

Ở trong nước, Ngô Quyền—vị tướng tài ba người Đường Lâm, đồng thời là con rể của Dương Đình Nghệ—khi nghe tin đã nhanh chóng kéo quân từ Thanh Hóa ra Bắc. Với sự ủng hộ tuyệt đối của nhân dân, quân của Ngô Quyền nhanh chóng tiến vào thành Đại La, trừng trị kẻ phản quốc Kiều Cống Tiễn, đập tan mưu đồ "rước voi về giày mả tổ".

Tuy nhiên, mối đe dọa lớn hơn từ phương Bắc đang cận kề. Ngô Quyền họp các tướng sĩ lại và phân tích: "Hoằng Tháo là một đứa trẻ dại, đem quân từ xa đến, quân sĩ mệt mỏi, lại nghe tin Cống Tiễn đã chết, không có người làm nội ứng, mất vía trước. Quân ta sức còn khỏe, đối phương kiêu ngạo, đánh chắc thắng. Nhưng họ có lợi thế về thuyền chiến, nếu ta không phòng bị trước thì thế bối cảnh chưa biết ra sao."

Ngô Quyền nhận định rằng con đường duy nhất mà thủy quân Nam Hán phải đi qua để tiến vào nội địa chính là sông Bạch Đằng—dòng sông chảy qua vùng đất nay thuộc Quảng Ninh và Hải Phòng. Nơi đây có địa thế hết sức đặc biệt: lòng sông rộng, nhiều phù sa, dòng chảy xiết và đặc biệt là sự chênh lệch thủy triều rất lớn. Khi triều lên, mặt sông rộng mênh mông, nước ngập sâu; khi triều rút, nước chảy xiết và lòng sông thu hẹp nhanh chóng, để lộ ra những bãi bùn lầy sâu nguy hiểm.

Lợi dụng đặc điểm tự nhiên này, Ngô Quyền đã nảy ra một kế sách vô cùng độc đáo chưa từng có trong lịch sử quân sự: Đập tan quân địch bằng trận địa cọc ngầm.

Ông lệnh cho quân dân đẽo gọt hàng vạn cây gỗ lớn, đầu vạt nhọn và bọc sắt cứng cáp. Những chiếc cọc gỗ này được vận chuyển ra cửa sông Bạch Đằng, cắm chặt xuống lòng sông theo một sơ đồ đao binh hiểm hóc tại các luồng lạch chiến lược. Khi thủy triều dâng cao, toàn bộ bãi cọc nhọn nằm chìm hoàn toàn dưới mặt nước, không để lại bất kỳ dấu vết nào.

Mùa đông năm 938, đoàn chiến thuyền hùng hậu của Hoằng Tháo nối đuôi nhau vượt biển, hăm hở tiến vào cửa sông Bạch Đằng. Khi ấy, thủy triều đang lên cuồn cuộn, mặt sông rộng thênh thang. Hoằng Tháo nhìn thấy dòng sông êm đềm, không hề hay biết cạm bẫy chết người đang ẩn mình dưới làn nước.

Đúng như kế hoạch, Ngô Quyền cho các thuyền nhẹ, nhỏ gọn ra nghênh chiến. Quân ta giả vờ thua trận, vừa đánh vừa rút lui sâu vào bên trong cửa sông. Hoằng Tháo thấy quân ta bỏ chạy thì chủ quan, cười lớn hối thúc quân sĩ dốc toàn lực đuổi theo, tiến sâu vào đúng vùng chiến địa cọc ngầm.

Khi toàn bộ đội hình chiến thuyền cồng kềnh của Nam Hán đã lọt trọn vào trận địa cọc, cũng là lúc tiếng còi hiệu vang lên: thủy triều bắt đầu rút mạnh.

Ngô Quyền lập tức ra lệnh cho toàn bộ quân sĩ dốc lực phản công. Từ các lùm cây và luồng lạch hai bên bờ, hàng trăm thuyền chiến nhỏ gọn của quân ta bất ngờ xông ra đánh vỗ mặt và chặn ngang đội hình địch. Quân Nam Hán hoảng loạn, không kịp trở tay, vội vã quay đầu tháo chạy ra biển.

Nhưng đã quá muộn. Thủy triều rút xuống cực nhanh, để lộ ra rừng cọc nhọn nhô lên khỏi mặt nước. Những chiếc chiến thuyền khổng lồ, nặng nề của Nam Hán bị dòng nước xiết đẩy mạnh, đâm sầm vào bãi cọc sắt. Đáy thuyền bị đâm thủng vô số lỗ, nước biển tràn vào xối xả. Thuyền chìm, thuyền đắm, chiếc nọ húc vào chiếc kia tạo nên một cảnh tượng vô cùng hỗn loạn.

Quân Nam Hán rơi xuống sông chết đuối hàng vạn. Số còn lại hoảng loạn leo lên bờ thì bị phục binh của ta tiêu diệt triệt để. Trong cơn hỗn chiến, tướng giặc Hoằng Tháo bị quân ta vây đánh và tử trận tại chỗ. Hơn một nửa quân Nam Hán bị tiêu diệt hoàn toàn trên sông Bạch Đằng.

Ở Hải Môn, vua Nam Hán Lưu Tống nhận được tin thảm bại, con trai thiệt mạng thì cay đắng khóc than, chỉ biết ngậm ngùi thu gom những tàn quân còn lại rút về nước trong cay đắng, không bao giờ dám nhấc quân sang xâm lược phương Nam một lần nào nữa.

Trận đại thắng Bạch Đằng năm 938 không chỉ đơn thuần là một chiến công quân sự chói lọi, mà còn mang ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn. Nó đã vĩnh viễn chấm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc đen tối, mở ra một kỷ nguyên độc lập, tự chủ lâu dài cho dân tộc Việt Nam. Năm 939, Ngô Quyền xưng Vương, đóng đô ở Cổ Loa, chính thức đặt nền móng cho nền độc lập bền vững của đất nước. Đại sĩ Ngô Sĩ Liên sau này đã kính cẩn ghi lại: "Ngô Quyền xưng Vương không chỉ cứu dân ra khỏi tai họa, mà còn dựng lại cơ đồ độc lập, công lao ấy sánh ngang trời đất."