SƯ ĐOÀN 303 ĐÁNH PÔN PỐT

Tháng 8 năm 1977, Thượng tướng Trần Văn Trà được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, anh Lê Đức Anh làm Tư lệnh Quân khu.

Ngày 19 tháng 8 năm 1978, Quân khu quyết định thành lập Sư đoàn 303 gồm các đơn vị đang sản xuất ở Phước Long tập hợp lại. Sáng hôm ấy, giao ban Bộ Tư lệnh bàn việc củng cố gấp Sư đoàn 303 để nhanh chóng đưa vào chiến đấu trên hướng Mimốt, anh Lê Đức Anh hỏi Phòng cán bộ Cục Chính trị:

- Sư đoàn trưởng là ai?

- Báo cáo chưa có. Phòng cán bộ trả lời.

Anh Lê Đức Anh nói luôn:

- Sư đoàn mới không có Sư đoàn trưởng không được. Đồng chí Năm Hưng bàn giao Phòng tác chiến để ra làm Sư đoàn trưởng Sư đoàn 303. Phòng cán bộ làm bản đề nghị gửi Cục cán bộ và Ban Bí thư Trung ương rồi đưa tôi ký!

Lúc này, cán bộ cấp sư đoàn do Ban Bí thư quản lý, việc quyết định bổ nhiệm Sư đoàn trưởng do Thủ tướng Chính phủ ký. Quyết định Sư đoàn trưởng của tôi do Thủ tướng ký.

Sau giao ban, buổi chiều về Phòng tác chiến, tôi bàn giao công việc cho anh Bảy Răng (Phó phòng). Tôi báo anh Nguyễn Thanh Hùng (Bảy Hùng) - Trưởng phòng Quân lực cho tôi xin một xe Jeep và hai vệ binh. Ngày 20, tôi lên Đồng Nai liên hệ chọn địa điểm ở Long Bình để tập hợp Sư đoàn bộ và triển khai các địa điểm ở Vũng Tàu tập kết Trung đoàn 33, Trung đoàn 316 và Sông Bé tập kết Trung đoàn 1 (155).

Ngày 20 tháng 8 năm 1978, tôi chính thức nhận nhiệm vụ Sư đoàn trưởng. Ban chỉ huy Sư đoàn có anh Bảy Dũng làm Chính ủy; anh Phương làm Sư đoàn phó, anh Kiểm làm Tham mưu trưởng. Toàn anh em quen biết nhau từ trước nên việc triển khai công tác tập kết Sư đoàn từ Phước Long về, việc củng cố, bổ sung trang bị vũ khí cũng như việc nhanh chóng hoàn thành sẵn sàng chiến đấu của Sư đoàn đã diễn ra suôn sẻ, vì anh em dễ thông cảm nhau, ai cũng chung lo.

Về việc củng cố Sư đoàn, tôi vừa suy ngẫm, sau Chiến dịch Hồ Chí Minh, ta đã say sưa, thỏa mãn với thắng lợi và cho ra quân ồ ạt. Không chỉ mất cảnh giác từ chiến lược đến chiến dịch mà còn ảnh hưởng tới chiến thuật và chiến đấu xộc xệch. Tư tưởng hòa bình chủ nghĩa tệ hại. Thế nhưng, bây giờ nói với ai, than với ai? Đành phải sửa sai bằng cách dồn hết mọi nỗ lực để nhanh chóng củng cố Sư đoàn đưa vào chiến đấu.

Rạng ngày 22, Sư đoàn nhận lệnh tấn công chiếm đường 7, Mimốt, Trung đoàn 316 đánh chiếm bắc Kàchay lên dốc ba cầu, đường đi Snoul.

Ngày 25, Sư đoàn đã ổn định đội hình đứng ở nam - bắc đường 7 từ Mimốt đến bắc Kàchay, bắt đầu có kế hoạch từng đơn vị đánh bung ra diệt Pôn pốt, giải phóng và cứu đói nhân dân Campuchia.

Tháng 9 năm 1978, Sư đoàn 303 cùng Sư đoàn 5 đánh chiếm Snoul. Sư đoàn 303 phát triển phía tây Snoul và Sư đoàn 5 phía đông Snoul, thực hiện truy lùng Pôn Pốt, giải phóng và cứu đói nhân dân Campuchia trên một vùng rộng lớn tỉnh Congpongcham.

Ngày 21 tháng 12 năm 1978, Sư đoàn nhận nhiệm vụ tấn công sông Mê Kông, giải phóng tỉnh Kratié, đánh cặp theo sông Mê Kông xuống Salon, quét địch ở Chầm Ka An Đông, vượt sông Mê Kông phát triển về hướng Congpongthom. Toàn Sư đoàn đã vượt sông Mê Kông đứng từ Congpongcham lên ngã ba Congpongthom.

Từ đây, Sư đoàn đảm nhận đánh địch trên tỉnh Congpongcham, đi sâu vào căn cứ của Pôn Pốt ở Nui Chi, sông Chi Nít.

Cuộc chiến đấu lùng sục, tiêu hao, tiêu diệt bộ phận địch đầy gian khổ và hy sinh. Trước kia, ta bám đánh du kích, đánh nhỏ với Mỹ. Nay, Pôn Pốt cũng bám đánh du kích, đánh nhỏ với ta, không ngày nào và không đơn vị nào trong ngày không nổ súng với địch. Trang bị quân Pôn Pốt khá đầy đủ. Đánh nhỏ, song chúng có cả súng cối. B40, B41 bắn cháy xe tăng ta. Đồng chí Nhỏ, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 316, đi xe Jeep có xe tăng đi đầu bị quân Pôn Pốt dùng B40 bắn du kích, hy sinh gần Congpongthom. Đi trên các tuyến đường phải an ninh lộ trình rồi mới cho xe chạy.

Sư đoàn chỉ đạo, hàng ngày các trung đoàn đánh liên tục vào rừng căn cứ của Pôn Pốt và cứu đói cho nhân dân Campuchia tại các nơi trung đoàn đứng chân.

Ngày 12 tháng Giêng năm 1979 cùng toàn chiến trường Campuchia, Sư đoàn 303 đã góp phần vào giải phóng đất nước Campuchia.

Ở sát biên giới, nhưng nhân dân Campuchia bị bọn Pôn Pốt sát hại thảm khốc mà lúc đầu ta không hay biết. Chúng gom dân lập từng công xã, đàn ông ở theo đàn ông, đàn bà ở theo đàn bà, đi sản xuất tập thể có lính Pốn Pốt gác, mặc quần áo chỉ một màu đen, phụ nữ cắt tóc ngắn tới vai, không có chợ, không xài tiền, ăn tập thể, không ai được đốt lửa riêng, cãi lại giết ngay, giết bằng đập đầu... Một cảnh diệt chủng thảm khốc hãi hùng chỉ khi quân ta sang Campuchia giúp bạn, ta mới dần dần tường tận.

Qua nắm tình hình, thấy nhân dân Campuchia vẫn rất sùng bái Xihanúc. Bị đàn áp tồi tệ như vậy nhưng nhân dân Campuchia vẫn giữ hình Xihanúc bỏ vào chai chôn xuống đất giấu. Lòng tin của dân Campuchia đối với Xihanúc như nhân dân Việt Nam tin tưởng và quý trọng Bác Hồ. Nhân dân Campuchia rất căm thù Pôn Pốt.

Tháng 4 năm 1979, đại diện Trung ương ở phía Nam - anh Lê Đức Thọ - mở cuộc họp các chỉ huy chiến trường từ cấp sư đoàn trở lên nhằm tổng hợp, quán triệt tình hình, giải quyết khó khăn và phổ biến nhiệm vụ sắp tới tại T78 thành phố Hồ Chí Minh.

Nhân nghỉ giải lao ra hành lang hội trường, tôi đến gặp anh Sáu Thọ, chân thành phát biểu nhận thức của mình về tình hình Campuchia:

- Thưa chú Sáu! Qua nắm tình hình bên Campuchia tôi thấy có vấn đề này cần lưu tâm. Nhân dân Campuchia rất căm thù Pôn Pốt và càng ngưỡng mộ, tin tưởng, tôn sùng Xihanúc. Không khác gì nhân dân Việt Nam ta tôn kính Bác Hồ. Đề nghị chú nghiên cứu sử dụng Xihanúc làm Chủ tịch Mặt trận gì đó ở Campuchia thì rất có lợi cho cách mạng Campuchia...

Anh Sáu Thọ tạt cho tôi một gáo nước lạnh:

- Lúc này mà đồng chí còn có tư tưởng sử dụng Xihanúc?

Khi vào hội nghị, không chỉ đích danh tôi nhưng anh phân tích ý kiến của tôi là mất lập trường.

Tôi đau lắm. Mình sống chính con người mình, nghĩ rằng đề xuất ấy là sự mềm dẻo chính trị, là sách lược và sách lược ấy phù hợp với tình hình phát triển cách mạng Campuchia nên mới có ý kiến thế. Không ngờ cái miệng nó kiện cái thân mình!

Tuy bị phê phán, song tôi vẫn nghĩ ý kiến đề xuất của mình là chỉ có lợi cho cách mạng Campuchia. Tôi nhớ lại thuở ban đầu dựng nước, Bác Hồ với chính sách đại đoàn kết dân tộc đã thu hút bao nhiêu nhân sĩ, trí thức những Bùi Bằng Đoàn, Vi Văn Định, những Huỳnh Thúc Kháng, Nguyễn Văn Huyên... Sai, đúng của tôi thế nào, thời gian sẽ trả lời...

Và thực tế sau này đã chứng minh gợi ý của tôi với anh Sáu Thọ về sử dụng Xihanúc, gợi ý ấy chẳng những đã không bị gạt bỏ mà còn trở thành chủ trương của Trung ương. Đề xuất ấy của tôi rõ ràng không phải là vô bổ.

Chủ trương sử dụng Xihanúc của Trung ương vô hình chung lại minh oan cho việc “mất lập trường” của tôi như anh Sáu Thọ đã phân tích!