Sư đoàn 320B trong Chiến dịch Hồ Chí Minh (Phần 2)

Đánh chiếmBộ Tổng Tham mưu ngụyNgày 25 /4/1975, tại Sở chỉ huy Đồng Xoài, Bộ Tư lệnh Quân đoàn 1 giao nhiệm vụ cho Sư đoàn 320B (gồm Trung đoàn 48, 27, 64, 54) tiến công trên hướng chủ yếu của Quân đoàn 1: Sư đoàn 320B được tăng cường 1 tiểu đoàn địa phương Phú Lợi, Tiểu đoàn Tăng thiết giáp 66, Lữ đoàn 202, 1 đại đội tăng Lữ đoàn 206, Trung đoàn Phòng không 280, Sư đoàn 367, Tiểu đoàn công binh tàu thuyền, Lữ đoàn 299, Tiểu đoàn pháo 130mm, Lữ đoàn pháo binh 45, Tiểu đoàn ô tô vận tải 51 và một phân đội A72… Có nhiệm vụ đánh thọc sâu vào Sài Gòn, chiếm Bộ Tống Tham mưu và khu binh chủng ngụy ở Gò Vấp, kết hợp với lực lượng tại chỗ và nhân dân địa phương nổi dậy và giành quyền làm chủ, giải phóng tiểu khu Gia Định và quận Gò Vấp[1].

Ngày 26/4/1975, tại Sở Chỉ huy Sư đoàn 320B ở khe suối Mã Đá, Tư lệnh Sư đoàn giao nhiệm vụ cụ thể cho các đơn vị: Trung đoàn 48 được tăng cường 2 Đại đội xe tăng, 1 Tiểu đoàn cao xạ 37mm và 57mm, 2 Đại đội súng phun lửa, 1 Trung đội A72 và 1 Tiểu đoàn ô tô vận tải đảm nhiệm hướng chủ yếu đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu ngụy. Đại đội 5, Tiểu đoàn 2 được giao nhiệm vụ cắm lá cờ lên nóc nhà Bộ Tổng Tham mưu ngụy.

Xe tăng Lữ đoàn 202 cùng bộ binh Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B tiến vào Lái Thiêu trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, ngày 30/ 4/1975

Trung đoàn 27 được tăng cường 1 Đại đội xe tăng, 1 Đại đội 12,7mm, 2 Đại đội Pháo binh, 1 Tiểu đoàn cao xạ 37mm, 1 Trung đội súng phun lửa, 1 Đại đội vận tải đảm nhiệm hướng thứ 2, có nhiệm vụ đánh chiếm đường 16 từ Tân Uyên đến Bình Cơ thọc sâu tiêu diệt địch ở Lái Thiêu mở đường cho mũi thọc sau Trung đoàn 48 đánh vào Sài Gòn.

Trung đoàn Pháo binh 54 có nhiệm vụ chi viện cho bộ binh đánh chiếm các mục tiêu và bảo vệ đội hình tiến quân của Sư đoàn. Trung đoàn 64 làm nhiệm vụ dự bị của sư đoàn.

16 giờ 30 phút ngày 27/4/1975, từ Sở Chỉ huy Quân đoàn 1, Tư lệnh Quân đoàn lệnh cho Sư đoàn 312 nổ súng tiến công cứ điểm Bình Cơ và Bình Mỹ, mở màn trận chiến trên hướng Bắc chiến dịch. Trên hướng Sư đoàn 320B, ngày 27/4/1975, Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 27 do Tiểu đoàn trưởng Hoàng Đức Ký và Phó Chính ủy Trung đoàn 27, Hoàng Ngọc Sinh chỉ huy cơ động luồn sâu vào Lái Thiêu. Ngày 28/4/1975, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 27 được sự chi viện của hỏa lực trung đoàn chia làm 2 mũi dũng mãnh tiến công địch trên Đường 16 khu vực dốc Bà Nghĩa. Sau 3 giờ chiến đấu ác liệt Tiểu đoàn 4 đã tiêu diệt và làm tam rã 2 đại đội (Tiểu đoàn bảo an 316), diệt 2 trận địa cối 81mm của địch, bắt 2 tù binh làm chủ đoạn đường từ dốc Bà Nghĩa về Bình Cơ, sau khi bàn giao trận địa vừa đánh cho Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 64 trấn giữ, Tiểu đoàn 4 tiếp tục cơ động về hướng Lái Thiêu.

Má Sáu Ngẫu trao tấm bản đồ Lái Thiêu cho cán bộ Trung đoàn 27, Sư đoàn 320B, ngày 30/4/1975.

Ngày 29/4/1975, Trung đoàn 48 được lệnh tấn công chi khu quân sự Tân Uyên bằng lực lượng binh chủng hợp thành gồm Đại đội 6, Tiểu đoàn 2 và Đại đội 1, Tiểu đoàn 1 có xe tăng thiết giáp và pháo binh chi viện, kết hợp với, Đại đội 2, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 64 và một bộ phận Đại đội 3, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 27 chia làm 3 mũi tiến công chi khu quân sự Tân Uyên. Trận đánh diễn ra rất ác liệt, được hỏa lực của lữ đoàn pháo binh 45 chi viện, lực lượng bộ binh theo sau xe tăng xung phong mãnh liệt vào căn cứ địch, sau 30 phút chiến đấu cả 3 mũi chiến đấu của ta đột phá vào trung tâm tiêu diệt và làm tan rã Tiểu đoàn bảo an 316, 1 trung đội cảnh sát, làm chủ hoàn toàn căn cứ Tân Uyên. Đường tiến quân của hướng thọc sâu theo đường 16 từ Tân Uyên - Búng đến Lái Thiêu vào Sài Gòn đã được mở.

Ngày 29/4/1975, Trung đoàn 27 với cách đánh "gạt địch ra " để tiến, Trung đoàn đã tiêu diệt 1 đại đội bảo an khác ở ngã ba Thuận Giáo, bắt một số tù binh. Đến 17 giờ ngày 29/4/1975, Trung đoàn 27 cơ động đến Búng thì dừng lại để chuẩn bị tiến công Lái Thiêu. Một bộ phận trinh sát do Trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu dẫn đầu tìm gặp được má Sáu Ngẫu là cơ sở cách mạng của ta ở địa phương, trao cho tấm bản đồ địch ở Lái Thiêu và cử hai nữ du kích dẫn đường cho đơn vị.

Sáng ngày 30/4/1975, Trung đoàn 27 tiến công Lái Thiêu, sau 2 giờ tiến công dũng mãnh, Trung đoàn đã bắt sống và tiêu diệt toàn bộ quân địch ở Lái Thiếu. Gải phóng Lái Thiêu, Trung đoàn nhanh chóng củng cố lại đội hình khẩn trương tiến quân về cầu Vĩnh Bình thị gặp địch cản đường đánh chặn quyết liệt, tại đây đã diễn ra trận chiến đấu ác liệt giữa bộ đội ta và địch, với tinh thần chiến đấu anh dũng, mưu trí, sáng tạo bộ đội ta đã tiêu diệt và làm tan dã toàn bộ quân địch tại cầu Vĩnh Bình, mà tiêu biểu là tấm gương hy sinh anh dũng của Đại đội trưởng xe tăng Hoàng Thọ Mạc, Lữ đoàn 202. Vượt qua cầu Vĩnh Bình, đội hình tiến công của Trung đoàn 27 tiến về đánh chiếm khu binh chủng ngụy thuộc quận Gò Vấp, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.

Sau khi Trung đoàn 27 làm chủ đoạn đường từ Lái Thiêu vào cửa ngõ Sài Gòn, tạo điều kiện thuận lợi cho Trung đoàn 48 lực lượng thọc sâu của Sư đoàn phát triển nhanh hơn tiến vào Sài Gòn. Trung đoàn 48 tiến công về phía cầu Bình Triệu vừa hành tiến vừa đánh địch phản kích dọc đường, nhanh chóng tiêu diệt địch ngã tư Đường 1 và Đường 13 bắc Sài Gòn, khu vực cầu Bình Triệu, toàn bộ Lữ đoàn kỵ binh 3 và 2 Tiểu đoàn dù buộc phải hạ vũ khí dầu hàng. 7 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, Trung đoàn 48 sử dụng 16 xe tăng bắt lính ngụy lái dẫn đường tiến vào đánh chiếm Bộ Tổng Tham mưu ngụy.

Xe tăng Lữ đoàn 202 cùng bộ binh Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B tiến vào làm chủ Bộ tổng Tham mưu ngụy, ngày 30/4/1975.

Bộ Tổng Tham mưu ngụy là một trong số các mục tiêu quan trọng nhất của chế độ Sài Gòn, nó không chỉ là trung tâm điều khiển chiến tranh mà còn là một căn cứ quân sự nằm sấu trong thành phố, được bảo vệ nghiêm ngặt bằng lực lượng tinh nhuệ và có cấu trúc kiên cố. Có 5 cổng ra vào, bên ngoài có tường xây và nhiều lớp rào dây thép gai bao bọc, cách 30-40m có một lô cốt kiên cố, bên trong có 86 nhà 2 tầng, 30 nhà 1 tầng, 1 sân bay lên thẳng. Lực lượng địch trong Bộ Tổng Tham mưu ngụy gồm: Một tiểu đoàn biệt kích dù, một đại đội quân cảnh, một đại đội tổng hành dinh, một đại đội pháo 105mm (4 khẩu), một chi đội xe tăng, thiết giáp (6 xe), các cơ quan văn phòng Bộ tổng Tham mưu ngụy và cả lực lược tàn quân chạy về trú ngụ tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy, tổng quân số hơn 4000 tên[2].

8 giờ 10 phút ngày 30/4/1975, Tiểu đoàn 2 lực lượng đi đầu của Trung đoàn 48 cách khu vực Bộ Tổng Tham mưu ngụy 500m, Trung đoàn tổ chức nắm tình hình, cách bố trí lực lượng của địch để điều chỉnh đội hình chiến đấu, Chỉ huy Trung đoàn vạch ra phương án tác chiến tập trung sức mạnh, nhanh chóng vận động, đột kích vào 3 hướng bằng con đường gần nhất, chia cắt quân địch, tiêu diệt từng mục tiêu địch.

Tổ cắm cờ Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48, Sư đoàn 32b cắm cờ trên nóc nhà Bộ Tổng Tham mưu ngụy trưa ngày 30/4/1975

Trên hướng cổng số 3, Cán bộ, chiến sĩ Đại đội 6, Tiểu đoàn 2 cùng 3 xe K63, 2 xe M48, 2 xe M113 chở bộ đội tách khỏi đội hình thẳng đường Võ Tánh, vòng lên hướng Bắc đánh vào cổng số 3.

Hướng cổng số 1, lực lượng Đại đội 5, Tiểu đoàn 2 được tăng cường Trung đội 2 của Đại đội 7, 1 tiểu đội súng phun lửa cùng 2 xe tăng K63-85, 2 xe K63, 2 xe M48, 1 xe M41 được hỏa lực của Tiểu đoàn 2 chi viện tiến công thẳng vào cửa số 1.

Ở cổng số 2 cán bộ, chiến sĩ Đại đội 7 (thiếu) và trung đội vệ binh, trinh sát Trung đoàn, được 1 Đại đội 12,7mm chi viện tổ chức đột kích vào cổng số 2.

Đến 9 giờ 15 phút ngày 30/4 các hướng tiến công của Trung đoàn đã siết chặt vòng vây xung quanh mục tiêu cuối cùng. Trước sức tiến công mãnh liệt của quân ta bởi trận mưa đạn pháo, cối phá hủy nhiều công sự trận địa, xe tăng cùng bộ binh ta bắn thắng vào đội hình địch tiêu diệt nhiều xe tăng và lực lượng địch ngoan cố chống cự, thấy không còn con đường nào thoát, toàn bộ sĩ quan, binh lính địch còn lại hạ vũ khí đầu hàng.

Vượt qua khu trung tâm, tổ cắm cờ do đồng chí Lại Đức Lưu, Đại đội trưởng Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B phụ trách nhanh chóng xông vào mở toang cửa chính lên nóc nhà, Các chiến sĩ Hoàng Xuân Tiến, Nguyễn Văn Đổng, Phan Ngọc Giao, người đeo ba lô đựng cờ, người vác cán theo cầu thang chạy lên cắm lá cờ giải phóng trên nóc nhà Bộ tổng tham mưu ngụy trong tiếng reo hò của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn. Với khí thế liên tục tiến công, táo bạo, thần tốc, quyết thắng Sư đoàn 320B đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao đánh chiếm và làm chủ Bộ Tổng tham mưu ngụy. Góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử, giải phóng hoàn toàn miền Nam thống nhất Tổ Quốc.

Ngày 8/9/1975, Sư đoàn 320B vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng danh hiệu "Anh hùng lực vũ trang nhân dân".

Không gian trưng bày nơi hội tụ các đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân sân Sư đoàn 390

Trong không gian trưng bày Bảo tàng Binh đoàn Quyết thắng tại chủ đề "Nơi hội tụ các đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân sân Sư đoàn 390" có trưng bày một số hình ảnh tiêu biểu của Sư đoàn 320B (nay là Sư đoàn 390) trong Chiến dịch Quảng Trị năm 1972. Chủ đề “Quân đoàn 1 trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử” trưng bày một số hình ảnh cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 320B (nay là Sư đoàn 390) tiến công làm chủ Bộ tổng tham mưu ngụy, ngày 30/4/1975 và một số hiện vật tiêu biểu là chiến lợi phẩm của cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B thu được của địch tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy ngày 30/4/1975 như cờ của Bộ Tổng Tham mưu ngụy; Súng AR-15; Kiếm, gậy Ba Toong; Gậy chỉ huy; Phù hiệu ngụy.

Không gian trưng bày chủ đề “Quân đoàn 1 trong chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử”

Những hình ảnh, hiện vật là chiến lợi phẩm thu được của địch tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy trong Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử không chỉ góp phần soi sáng lịch sử hào hùng và truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc ta mà còn thể hiện sự tri ân sâu sắc của cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1 (nay là Quân đoàn 12) đối với các thế hệ cha anh đi trước, góp phần tuyên truyền, giáo dục cho cán bộ, chiến sĩ về truyền thống “thần tốc, quyết chiến, quyết thắng” của Quân đoàn.

Một số hiện vật tiêu biểu chiến lợi phẩm thu được của địch tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy ngày 30/4/1975:

Cờ của Bộ Tổng Tham mưu ngụy chiến lợi phẩm cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B thu được tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy, ngày 30/4/1975

Súng AR-15 chiến lợi phẩm cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B thu được tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy, ngày 30/4/1975

Kiếm và Gậy Ba Toong chiến lợi phẩm cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B thu được tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy, ngày 30/4/1975

Gậy chỉ huy chiến lợi phẩm cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B thu được tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy, ngày 30/4/1975

Phù hiệu ngụy chiến lợi phẩm cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B thu được tại Bộ Tổng Tham mưu ngụy, ngày 30/4/1975./.