Sự im lặng của đơn vị

Có những nỗi đau đến từ sự mất mát. Nhưng cũng có những nỗi đau bắt nguồn từ sự im lặng. Đối với gia đình người lính Thạch Kim Toàn, điều khiến họ day dứt suốt gần nửa thế kỷ không chỉ là việc ông mất tích, mà còn là khoảng trống thông tin bao quanh sự việc. Mỗi lần nhắc lại, người thân vẫn tự hỏi: Sau khi ông rời khỏi Đoàn 200 vào ngày 23 tháng 7 năm 1977, điều gì đã diễn ra? Ai là người cuối cùng gặp ông? Đơn vị đã xử lý sự việc như thế nào? Và vì sao gia đình không được biết sớm hơn? Đó là những câu hỏi đến nay vẫn chưa có lời giải đáp đầy đủ.

Những biểu hiện ấy không phải là điều bất ngờ đối với những người trực tiếp quản lý ông.

Chính vì vậy, khi ông mất liên lạc, gia đình luôn mong rằng sẽ có một cuộc tìm kiếm khẩn trương và một thông báo kịp thời để cùng phối hợp tìm người.

Thế nhưng, theo nội dung được chia sẻ trong đoạn ghi âm, gia đình cho rằng điều họ nhận được lại là sự im lặng.

Người thân kể rằng họ không nhận được tin báo ngay sau khi ông mất tích. Chỉ đến khi chủ động lên đơn vị thăm và tìm con, họ mới được biết ông đã rời khỏi nơi quản lý từ trước đó.

Đối với một gia đình đang ngày đêm mong ngóng con sau chiến tranh, thông tin ấy giống như một cú sốc.

Nếu một người khỏe mạnh mất tích, từng giờ đầu tiên đã rất quan trọng cho việc tìm kiếm.

Đối với một thương binh mang di chứng thần kinh, khoảng thời gian ấy càng quý giá hơn.

Người thân không khỏi đặt câu hỏi: nếu gia đình được thông báo sớm hơn, liệu họ có thể tham gia tìm kiếm ngay từ đầu? Liệu sẽ có thêm những manh mối? Liệu người cha, người mẹ hay anh em ruột có thể nhận ra con mình trên những cung đường mà người khác vô tình bỏ qua?

Không ai có thể trả lời chắc chắn.

Những câu hỏi ấy chỉ còn tồn tại như những giả định đầy day dứt.

Trong lời kể của nhân chứng, còn có thông tin rằng sự việc không được báo cáo lên cấp trên ngay khi xảy ra. Đây là một nội dung khiến gia đình luôn trăn trở. Tuy nhiên, đến nay, dựa trên những tư liệu hiện có, chưa có tài liệu chính thức nào được công bố để xác nhận đầy đủ diễn biến xử lý của đơn vị vào thời điểm đó.

Chính vì thiếu hồ sơ và thiếu những người trực tiếp còn nhớ sự việc, nhiều chi tiết đã bị thời gian phủ mờ.

Gần năm mươi năm trôi qua, nhiều cán bộ từng công tác tại Đoàn 200 đã nghỉ hưu hoặc qua đời. Đơn vị cũng đã trải qua những lần sắp xếp, chuyển đổi tổ chức. Những cuốn sổ trực ban, sổ quản lý quân số hay báo cáo hằng ngày – nếu từng tồn tại – đến nay rất khó tìm lại.

Sự im lặng của thời gian càng khiến hành trình đi tìm sự thật trở nên gian nan.

Thế nhưng, điều khiến người nghe xúc động nhất không phải là những nghi vấn chưa có lời giải, mà là thái độ của gia đình.

Họ không nuôi dưỡng sự oán trách.

Họ chỉ mong biết sự thật.

Nếu ông Toàn đã được ai đó cưu mang, gia đình muốn được biết để gửi lời cảm ơn.

Nếu ông gặp tai nạn trên đường, gia đình chỉ mong tìm được nơi ông yên nghỉ.

Nếu còn bất kỳ hồ sơ, nhân chứng hay kỷ vật nào liên quan đến ngày 23 tháng 7 năm 1977, họ cũng mong được tiếp cận, dù chỉ là một mảnh thông tin nhỏ.

Đối với họ, sự thật – dù đau đớn – vẫn tốt hơn sự chờ đợi không có điểm kết thúc.

Có người từng nói rằng, điều đáng sợ nhất không phải là mất một người thân, mà là không biết người ấy đã đi đâu.

Không có một nấm mộ để thắp hương.

Không có một ngày giỗ chính xác.

Không có một lời từ biệt.

Chỉ có sự chờ đợi kéo dài từ năm này qua năm khác.

Người cha già hơn bảy mươi tuổi vẫn lặn lội lên đơn vị tìm con.

Người thân vẫn gõ cửa nhiều nơi để hỏi tin.

Họ gặp những người từng công tác cùng ông, dò hỏi từng ký ức còn sót lại, hy vọng ghép nối những mảnh ghép đã rơi rụng theo thời gian.

Đó không chỉ là hành trình tìm một con người.

Đó còn là hành trình đi tìm sự thật.

Nhìn lại câu chuyện hôm nay, điều chúng ta có thể làm không phải là đưa ra những kết luận khi chưa có đủ căn cứ. Điều cần thiết hơn là lắng nghe, lưu giữ những lời kể của nhân chứng, đối chiếu với hồ sơ còn lại và tôn trọng sự thật lịch sử.

Bởi mỗi lời kể, mỗi trang tài liệu và mỗi ký ức của những người còn sống đều có thể là một mảnh ghép giúp làm sáng tỏ số phận của người lính Thạch Kim Toàn.

Có thể sẽ mất thêm nhiều thời gian.

Có thể câu trả lời sẽ không bao giờ trọn vẹn.

Nhưng chỉ cần còn người nhớ đến ông, còn người tiếp tục tìm kiếm và còn những câu chuyện được kể lại, thì người lính ấy vẫn chưa bị lãng quên.

Và biết đâu, chính từ sự sẻ chia của cộng đồng, từ ký ức của một cựu quân nhân hay một nhân chứng vô danh, hành trình kéo dài gần nửa thế kỷ của gia đình sẽ có ngày khép lại bằng một sự thật mà họ đã chờ đợi suốt cả cuộc đời.