Sự lựa chọn chiến lược – Tuyên Quang là "Thủ đô Khu giải phóng"
"Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam"
Chủ tịch Hồ Chí Minh
Lời dạy thiêng liêng của Bác Hồ vẫn luôn là kim chỉ nam cho các thế hệ người Việt Nam trên hành trình tìm về cội nguồn dân tộc. Lịch sử nước nhà không chỉ là những con số, những mốc thời gian khô khan trên trang sách, mà đó là một dòng chảy sống động được dệt nên từ máu, nước mắt, mồ hôi và cả những "cơ duyên" kỳ diệu của lịch sử. Trong số những trang sử vàng chói lọi của thế kỷ XX, giai đoạn chuẩn bị Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 và cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trường kỳ luôn để lại những dấu ấn sâu đậm nhất.
Đó là "thời hoa lửa" – thời kỳ mà cả dân tộc đồng lòng đứng lên vì khát vọng độc lập, tự do; thời kỳ mà những quyết sách tại chiến khu vách đất mái tranh đã thay đổi vận mệnh của cả một quốc gia. Gắn liền với giai đoạn lịch sử hào hùng ấy là hình bóng kiệt xuất của Đại tướng Võ Nguyên Giáp – người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người Anh Cả của Quân đội nhân dân Việt Nam.
Hưởng ứng cuộc thi viết về truyền thống lịch sử và các nhân vật vĩ đại của dân tộc, nhóm tác giả chúng tôi xin trân trọng gửi tới bài dự thi: "Câu chuyện thời hoa lửa: Cơ duyên cách mạng đưa Đại tướng đến với Tuyên Quang". Bài viết là sự kết hợp giữa mạch cảm xúc tự hào và những tư liệu lịch sử chính thống, nhằm tái hiện lại mối nhân duyên định mệnh giữa vị tướng huyền thoại và mảnh đất chiến khu đại ngàn. Qua đó, em mong muốn bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thế hệ cha ông đi trước, đồng thời khơi dậy niềm tự hào, ý thức trách nhiệm của thế hệ trẻ hôm nay trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA – CƠ DUYÊN CÁCH MẠNG ĐƯA ĐẠI TƯỚNG ĐẾN VỚI TUYÊN QUANG
Kính mời Ban giám khảo cùng bạn đọc ngược dòng thời gian, trở về với vùng chiến khu xưa để cùng lắng nghe và cảm nhận!
BÀI DỰ THI: I. MỞ ĐẦU
Lịch sử Việt Nam là một dòng chảy không ngừng của những trang sử vàng chói lọi, nơi mỗi tấc đất ta đi qua đều thấm đượm xương máu và ký ức của một "thời hoa lửa" hào hùng. Trong những năm tháng khói lửa của cuộc kháng chiến giành độc lập và tự do cho dân tộc, có những địa danh đã trở thành biểu tượng, gắn liền với vận mệnh đất nước và cuộc đời của những vĩ nhân. Đối với Đại tướng Võ Nguyên Giáp – vị Anh Cả của Quân đội nhân dân Việt Nam – mảnh đất Quảng Bình đầy nắng gió là nơi chôn rau cắt rốn, nhưng chính "cơ duyên cách mạng" đã đưa Người đến và gắn bó máu thịt với Tuyên Quang, miền đại ngàn rừng núi chiến khu.
Nhóm tác giả lựa chọn đề tài này với mong muốn tái hiện một góc nhìn sâu sắc về những năm tháng nếm mật nằm gai của Đại tướng tại mảnh đất Tuyên Quang. Đó không chỉ là câu chuyện về những chiến lược quân sự tầm vĩ mô, mà còn là câu chuyện về tình quân dân, về sự lựa chọn mang tính lịch sử để xây dựng Tuyên Quang thành "Thủ đô khu giải phóng", "Thủ đô kháng chiến". Qua bài dự thi, chúng tôi hy vọng sẽ thắp lên trong lòng thế hệ trẻ hôm nay ngọn lửa của lòng biết ơn, gìn giữ và phát huy truyền thống yêu nước của cha ông trong thời đại mới.
II. BỐI CẢNH LỊCH SỬ
1. Con đường Nam tiến và mạch nối phong trào cách mạng
Năm 1941, sau hơn 30 năm bôn ba tìm đường cứu nước, Lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Pác Bó (Cao Bằng) trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Tại đây, Bác Hồ đã có một chỉ thị mang tính chiến lược cho đồng chí Võ Nguyên Giáp: Muốn phát triển cách mạng thì phải mở một con đường Nam tiến.
Yêu cầu lịch sử lúc bấy giờ là phải kết nối bằng được phong trào cách mạng từ Cao Bằng xuống vùng trung du và đồng bằng nhằm chuẩn bị lực lượng cho cuộc tổng khởi nghĩa sau này. Con đường Nam tiến hình thành, nối liền các tỉnh từ Cao Bằng tới Chợ Chu (Thái Nguyên). Chính tuyến đường xương sống này đã giúp đồng chí Võ Nguyên Giáp "bắt mạch" và khơi dậy phong trào cách mạng mạnh mẽ tại Tuyên Quang, đặc biệt là tại địa bàn huyện Sơn Dương nhờ vị trí giáp ranh với Chợ Chu.
2. Sự lựa chọn chiến lược – Tuyên Quang là "Thủ đô Khu giải phóng"
Ngày 10/3/1945, cuộc khởi nghĩa Thanh La (xã Minh Thanh, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang) giành thắng lợi, đánh dấu việc thành lập chính quyền cách mạng cấp huyện đầu tiên trong cả nước. Nhận thấy phong trào quần chúng nơi đây phát triển rất cao, địa thế lại tiến có thể đánh, lui có thể giữ, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã có một quyết định mang tính bước ngoặt.
Vào tháng 5/1945, Đại tướng đã cho đón Bác Hồ từ Pác Bó (Cao Bằng) về Tân Trào (Sơn Dương, Tuyên Quang) để trực tiếp lãnh đạo nhân dân tiến hành Tổng khởi nghĩa. Việc lựa chọn và xây dựng Tân Trào trở thành "Thủ đô khu giải phóng" cho thấy tầm nhìn quân sự và chính trị kiệt xuất của Đại tướng. Địa danh Tân Trào trước đó gồm hai xã Hồng Thái và Kim Trận gộp với Thanh La, sau khi Bác Hồ về đã cho sáp nhập và đổi tên thành Tân Trào – mang ý nghĩa là "phong trào mới bắt đầu từ đây", mở ra một triều đại mới, triều đại của độc lập, tự do.
Di tích lịch sử Đình Tân Trào, Sơn Dương, Tuyên Quang. Nguồn: Lễ hội thành Tuyên
III. DIỄN BIẾN NHỮNG CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA
1. Chuẩn bị lực lượng và Lễ khai giảng khóa I trường Quân chính kháng Nhật
Để chuẩn bị đội ngũ cán bộ cốt cán cho cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám, cuối tháng 5/1945, Trung ương Đảng quyết định thành lập Trường Quân chính kháng Nhật (tiền thân của Trường Đại học Trần Quốc Tuấn ngày nay) tại Khuổi Kịch, thôn Tân Lập, xã Tân Trào. Bác Hồ đặc biệt quan tâm đến công tác này và đã giao cho đồng chí Võ Nguyên Giáp trực tiếp phụ trách, đồng chí Hoàng Văn Thái làm Giám đốc.
Ngày 25/6/1945, lễ khai giảng khóa I diễn ra đơn sơ nhưng vô cùng trang nghiêm. Thay mặt Ủy ban lâm thời Khu giải phóng, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã đứng trước các học viên, truyền đi ngọn lửa quyết tâm chiến đấu. Câu chuyện "thời hoa lửa" được khắc ghi sâu đậm nhất chính là vào chiều hôm đó: Toàn trường đã cùng nhau ăn một bữa cơm không muối. Bữa cơm gian khổ ấy là lời thề sắt son, mở đầu cho truyền thống chịu đựng mọi gian khổ, hy sinh của những người chiến sĩ cách mạng.
Tại Đại hội Quốc dân Tân Trào tháng 8/1945, đồng chí Võ Nguyên Giáp được bầu vào Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam. Ngày 16/8/1945, ngay dưới bóng cây đa Tân Trào lịch sử, Đại tướng đã thay mặt Ủy ban Khởi nghĩa toàn quốc đọc bản Quân lệnh số 1, chính thức chỉ huy đơn vị Giải phóng quân tiến về Hà Nội, mở màn cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên toàn quốc.
Đại tướng Võ Nguyên Giáp tại cây đa Tân Trào lịch sử. Nguồn: Báo Người Lao Động
2. Giữ vững ATK và mệnh lệnh đanh thép bên bến Bình Ca
Năm 1946, thực dân Pháp bội ước quay trở lại xâm lược nước ta. Một lần nữa, Tuyên Quang lại gánh vác sứ mệnh lịch sử khi Bác Hồ, Trung ương Đảng và Chính phủ chuyển lên đây để tổ chức cuộc kháng chiến trường kỳ. Tân Trào trở thành "Thủ đô kháng chiến".
Mùa đông năm 1947, quân Pháp mở cuộc tấn công quy mô lớn lên Việt Bắc nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não của ta. Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã truyền đi một mệnh lệnh đanh thép và nổi tiếng gửi tới Tiểu đoàn 42: "Hãy sống chết với con đường Bình Ca - Thái Nguyên".
Mệnh lệnh ấy như một lời hịch cứu quốc, thổi bùng ý chí chiến đấu của các chiến sĩ. Tại bến sông Bình Ca (xã Vĩnh Lợi, Sơn Dương), Tiểu đoàn 42 đã mưu trí, dũng cảm đánh lui trận đổ bộ của giặc, bắn chìm pháo thuyền của Pháp, bẻ gãy một mũi tiến công nguy hiểm. Chiến công xuất sắc này đã giữ vững sự an toàn cho ATK Tân Trào. Sau chiến dịch, Đại tướng đã viết thư khen ngợi: “Trận Bình Ca, Tiểu đoàn 42 đã đánh lui một trận đổ bộ của giặc, xung phong cướp súng, bắn chìm pháo thuyền, ghi một chiến công đầu tiên...”. Dòng chữ ấy sau này đã được thêu trang trọng trên lá cờ truyền thống và khắc trên bệ đá đài chiến thắng tại bến Bình Ca.
Khu di tích lịch sử chiến thắng bến Bình Ca. Nguồn: Báo Tuyên Quang
3. Quyết định lịch sử trước thềm Chiến dịch Điện Biên Phủ
Mối cơ duyên cách mạng của Đại tướng với Tuyên Quang tiếp tục được khắc ghi qua những dấu mốc trọng đại. Tháng 2/1951, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ II diễn ra ở Kim Bình, Chiêm Hóa, Tuyên Quang, đồng chí Võ Nguyên Giáp được bầu vào Bộ Chính trị.
Đầu năm 1954, tại căn cứ Kim Quan (Yên Sơn, Tuyên Quang), một cuộc gặp gỡ lịch sử giữa Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã diễn ra để bàn kế hoạch tác chiến cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Khi Đại tướng bày tỏ nỗi lo ngại về khoảng cách địa lý xa xôi sẽ khó xin ý kiến Trung ương, Bác Hồ đã trao trọn niềm tin bằng câu nói: "Tướng quân tại ngoại, trao cho chú toàn quyền quyết định rồi báo cáo sau". Đồng thời, Người ân cần căn dặn: "Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng, chắc thắng mới đánh. Không chắc thắng không đánh".
Thấu hiểu lời với dặn dò chiến lược ấy của Bác tại lán trại Tuyên Quang, Đại tướng Võ Nguyên Giáp khi ra chiến trường đã đưa ra quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân của mình: Chuyển từ phương châm "Đánh nhanh, thắng nhanh" sang "Đánh chắc, tiến chắc", làm nên chiến thắng Điện Biên Phủ lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu.
Di tích lán ở và làm việc của Tổng Bí thư Trường Chinh tại ATK Kim Quan. Nguồn: VIET NAM NATIONAL AUTHORITY OF TOURISM
IV. KẾT LUẬN VÀ Ý NGHĨA LỊCH SỬ
Câu chuyện về cơ duyên cách mạng đưa Đại tướng Võ Nguyên Giáp đến với Tuyên Quang là một minh chứng hùng hồn cho sự gắn kết chặt chẽ giữa thiên thời, địa lợi và nhân hòa. Tuyên Quang không chỉ cung cấp một địa thế che chở vững chắc cho cách mạng, mà người dân nơi đây với lòng yêu nước nồng nàn đã trở thành bức tường thành lòng dân vững chãi, bảo vệ Đại tướng cùng cơ quan đầu não qua hai cuộc kháng chiến thần thánh.
Hôm nay, những địa danh như lán Nà Nưa, đình Tân Trào, trường Quân chính Khuổi Kịch hay lán Kim Quan đã trở thành những "địa chỉ đỏ" di tích quốc gia đặc biệt. Đại tướng đã đi vào cõi vĩnh hằng, nhưng hình bóng của người chiến sĩ mặc áo vải năm xưa đọc bản Quân lệnh số 1 dưới bóng đa Tân Trào vẫn luôn sống mãi trong tâm khảm của đồng bào các dân tộc tỉnh Tuyên Quang nói riêng và nhân dân cả nước nói chung. Câu chuyện thời hoa lửa ấy nhắc nhở thế hệ trẻ chúng ta rằng: Nền độc lập, hòa bình ngày hôm nay được đánh đổi bằng những bữa cơm không muối, bằng những mệnh lệnh "sống chết với con đường" của cha ông. Trách nhiệm của chúng ta là phải ra sức học tập, cống hiến để xứng đáng với sự hy sinh cao cả đó.
