Sứ thần phương Bắc phải vái lạy

Năm 1764, Lê Quý Đôn xin từ quan về quê trí sĩ, đóng cửa viết sách. Những lúc khó khăn, triều đình vẫn phải mời ông ra giúp sức.Sách Sứ thần Việt Nam chép rằng có lần, sứ thần nhà Thanh sang đến cửa ải thì không chịu đi nữa, chỉ đưa một tấm vóc, đề chữ rất lạ “xa” không ra xa, “đông không ra đông” và nhắn chừng nào giải được thì mới vào.Triều đình không ai giải được, phải sai người nhờ Lê Quý Đôn giải. Ông bảo cứ gửi cho sứ thần nhà Thanh một tấm áo cầu (loại áo làm bằng da, dành cho quan lại quý tộc), họ tự khắc sẽ đến ngay. Vua chúa, quần thần không ai hiểu nhưng cứ theo lời của Lê Quý Đôn. Quả nhiên, nhận được áo, đoàn sứ thần liền đến.Lê Quý Đôn được cử ra tiếp sứ, ông viết vào mảnh giấy đỏ 4 chữ “Phỉ xa bất đông”, không phải chữ xa (xe) cũng không phải chữ đông (phía đông). Sau khi xem xong, sứ thần nhà Thanh đứng dậy vái bốn lần rồi trả lại áo cho ông, tỏ lòng hết sức khâm phục tài trí của người Nam.Bấy giờ, triều đình mới biết đó là câu đố mẹo. Ý của sứ nhà Thanh là mình không có áo đại lễ nên không dám vào. Cả một câu mà thu gọn vào trong một chữ, chỉ một chữ mà thay thế được lời lẽ của cả một bức thư. Triều đình xôn xao, khen kẻ đối mười phần thì lại phải khen người giải tới cả trăm phần.Nhờ tài làm thơ, ứng xử khéo léo, Lê Quý Đôn đã tranh thủ được tình cảm sứ thần, tạo tiền đề cho mối bang giao thân thiện của dân tộc.Nhà bác học Lê Quý Đôn Ông là vị quan thời Lê trung hưng, cũng là nhà thơ và được mệnh danh "nhà bác học lớn của Việt Nam trong thời phong kiến".Lê Quý Đôn đã để lại cho đời khoảng 40 công trình nghiên cứu có giá trị như bộ Đại Việt thông sử, Phủ biên tạp lục, Thư kinh diễn nghĩa, Vân đài loại ngữ. Nhìn chung, lượng tác phẩm của ông hết sức đồ sộ.Ông không những là thiên tài, mà còn là tấm gương về học tập, cần cù, chịu khó, quan sát, suy nghĩ để lĩnh hội kiến thức. Chỉ riêng cuốn Vân đài loại ngữ, ông đã trích dẫn tới 557 cuốn sách khác nhau.Nhà sử học Phan Huy Chú từng đánh giá: “Ông tư chất khác đời, thông minh hơn người…, bình sinh làm sách rất nhiều, bàn về kinh sử thì sâu sắc, rộng rãi, mà nói về điển cố thì đầy đủ, rõ ràng. Cái sở trường của ông vượt hơn cả, nổi tiếng ở trên đời”.Bài liên quan

Thầy giáo duy nhất trong sử Việt được suy tôn là nhà bác học?​

Danh tướng nào mỗi đêm phá hàng chục thuyền của địch?