Sức sống bên hồ Vị Xuyên

Chiều buông trên mặt hồ Vị Xuyên, nắng nhạt nhòa xuyên qua làn khói xám còn bảng lảng từ trận oanh tạc lúc sáng phía ga tàu. Dưới gốc liễu già bị mảnh bom chém cụt ngọn, mặt hồ vốn xao động bởi dư chấn của những khối thuốc nổ giờ đã trở lại vẻ phẳng lặng như một tấm gương lớn của thành phố.

Những đóa hoa nắng giữa làn khói đạn

Dưới tán cây, một nhóm thanh niên tự vệ nhà máy Dệt – người còn mặc nguyên bộ đồ xanh công nhân, người vai còn đeo súng trường – đang tụm lại quanh một chiếc đài bán dẫn nhỏ. Tiếng loa rè rè phát đi bản tin chiến thắng từ chiến trường miền Nam khiến những khuôn mặt lấm lem bụi than bỗng bừng sáng.

Lan, cô thợ dệt có đôi mắt sáng và giọng hò trong trẻo, khẽ ngồi xuống bên mép nước. Chị rút trong túi áo công nhân một chiếc lược nhỏ, chải lại mái tóc vừa mới gỡ ra từ chiếc mũ rơm. “Này anh em, nghe bản tin xong rồi, làm một bài cho ấm lòng đi chứ!” – Anh chiến sĩ pháo cao xạ tên Hùng, người vừa từ trận địa Ngã sáu Năng Tĩnh chạy ra, cất tiếng gọi.

Một chiếc ghi-ta thùng cũ kỹ, thân gỗ đã trầy xước vì va đập dưới hầm, được đưa ra. Tiếng đàn bập bùng vang lên, hòa cùng tiếng gió rì rào qua những rặng phi lao. Lan bắt đầu hát. Giọng chị thanh thản, nhẹ nhàng như chưa từng có bóng dáng của những "pháo đài bay" B-52 trên bầu trời này:

"Về đây tâm hồn ơi, hãy lắng nghe tiếng sóng hồ xa xăm..."

Điểm hẹn trước giờ vào lửa

Quanh bờ hồ, cuộc sống vẫn cứ trôi đi một cách kiêu hãnh. Những đôi lứa yêu nhau tranh thủ mươi mười lăm phút ngớt tiếng bom để dắt tay nhau dạo bước. Họ không nói nhiều về gian khổ, họ nói về những thước vải vừa ra lò, về những chuyến xe thồ gạo vừa từ Mỹ Lộc chuyển vào.

Hùng nhìn Lan, ánh mắt ánh lên sự thán phục: “Này Lan, ca trực đêm nay trên nóc xưởng dệt, nhớ chú ý hướng cửa sông nhé. Mỹ nó hay lẻn vào tầm ấy đấy.”

Lan mỉm cười, đôi bàn tay vừa nãy còn lướt trên phím đàn giờ siết chặt quai súng: “Anh yên tâm, nó nóc nhà máy Dệt mình cao lắm, mắt tụi em tinh hơn cả cú mèo. Anh cứ canh chắc ngã sáu, hễ thấy bóng nó là chúng mình cùng nổ súng.”

Họ hẹn nhau, khi nào đất nước thống nhất, khi tiếng còi nhà máy không còn là lệnh báo động mà chỉ là lời gọi vào ca yên ả, họ sẽ lại ra đây, ngồi dưới đúng gốc liễu này để kể cho nhau nghe về những ngày "máu và hoa".

Khúc vĩ thanh bên mặt nước xanh

Bất chợt, tiếng còi tầm từ phía nhà máy Dệt vang lên dõng dạc. Đó là hiệu lệnh vào ca trực đêm.

Lan đứng dậy, đội lại chiếc mũ rơm vàng óng, chỉnh lại trang phục. Nhóm thanh niên cũng nhanh chóng tản ra, mỗi người về một vị trí chiến đấu. Mặt hồ Vị Xuyên lại tĩnh lặng, nhưng dưới đáy nước sâu, dường như vẫn còn âm vang tiếng hát của Lan và nhịp đập của những trái tim tuổi đôi mươi.

Đêm ấy, Nam Định lại rực sáng lửa đạn cao xạ. Giữa những tiếng nổ chát chúa, người ta vẫn thấy hồ Vị Xuyên lấp lánh như một viên ngọc, ôm trọn vào lòng nó những lời thề non hẹn biển và sức sống mãnh liệt của một thành phố không bao giờ biết cúi đầu. Khói bom có thể làm mờ mắt người, nhưng không thể che khuất được cái tâm thế lạc quan, yêu đời của những người con Thành Nam giữa thời hoa lửa.