Sùng Phai (1928 – 1998) – "Vua săn hổ" chặn bước viễn chinh Pháp

Ông Sùng Phai sinh ra tại vùng rẻo cao mù sương quanh đèo Khau Phạ, tỉnh Yên Bái. Từ thuở niên thiếu, ông đã là một tay săn kiệt xuất của đại ngàn, nổi tiếng với đôi mắt tinh tường có thể nhìn xuyên đêm tối và tài bắn súng kíp trúng đích ở khoảng cách hàng trăm mét. Khi quân Pháp tràn lên chiếm đóng các đỉnh núi cao, ép đồng bào Mông phải nộp thuế và thuốc phiện, Sùng Phai đã mang khẩu súng săn của mình đi theo tiếng gọi của cách mạng.

Ông được bầu làm Đội trưởng đội du kích vùng cao. Vận dụng kinh nghiệm săn bắn thú dữ, Sùng Phai đã thiết lập một hệ thống "trận địa bẫy" độc nhất vô nhị trên các lối mòn dẫn lên bản. Ông sáng tạo ra những giàn đá hộc khổng lồ treo trên vách núi, chỉ cần chặt dây là đá lao xuống như bão táp, kết hợp với các mũi chông tre tẩm nhựa độc.

Trong chiến dịch Tây Bắc, các toán quân viễn chinh Pháp mỗi lần leo lên đèo đều kinh hoàng trước những phát súng kíp "không nghe tiếng nổ rõ ràng nhưng luôn có người gục xuống" của Sùng Phai. Một mình ông cùng khẩu súng kíp thô sơ và bẫy đá đã bẻ gãy nhiều trận càn quét lớn, bảo vệ vững chắc khu căn cứ cách mạng trên đỉnh Khau Phạ, đưa tên tuổi ông trở thành huyền thoại sống của đồng bào Mông.