Bài viết

Sùng Phái Sinh – Người con của núi rừng, giữ làng bằng lòng quả cảm

Phạm Anh Thư

Quảng Ngãi22/08/2026phường Kiến An (phường Kiến An)2 lượt xem0 lượt chia sẻ

Năm 1915, tại xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu, Sùng Phái Sinh – người con dân tộc Hơmông – ra đời giữa núi rừng Tây Bắc. Năm 1949, khi phong trào cách mạng đang từng bước lan rộng, ông tham gia cách mạng và được giao nhiệm vụ xã đội trưởng xã Pú Nhung.

Từ năm 1949 đến 1954, Sùng Phái Sinh gắn bó với cuộc chiến đấu bảo vệ bản làng. Địa hình rừng núi hiểm trở trở thành lợi thế để ông tổ chức lực lượng, đánh địch. Ông luôn chủ động vận động, tổ chức nhân dân tham gia kháng chiến, đồng thời trực tiếp chiến đấu với tinh thần gan dạ, mưu trí và quyết đoán.

Dù chỉ có một mình, Sùng Phái Sinh vẫn không ngần ngại đối đầu với quân địch khi chúng xâm phạm bản làng. Ông biết tận dụng từng cánh rừng, khe núi, mỏm đá để lấy ít đánh nhiều, khiến đối phương luôn rơi vào thế bị động.

Nhưng với ông, bảo vệ bản làng không chỉ là cầm súng đánh giặc. Sùng Phái Sinh còn kiên trì tuyên truyền, vận động đồng bào, giúp mọi người nhận rõ âm mưu chia rẽ các dân tộc của kẻ thù. Nhờ đó, tình đoàn kết giữa các bản làng ngày càng được củng cố.

Một mình đối đầu với những cuộc càn quét

Tháng 9 năm 1951, quân địch liên tiếp bốn lần tiến vào xã nhằm cướp thóc, ngô và thuốc phiện của nhân dân.

Ba lần đầu, mặc dù chỉ có một mình, Sùng Phái Sinh vẫn chủ động đánh địch ngay từ khi chúng chưa kịp tiến vào bản. Những phát súng bất ngờ khiến quân địch hoảng loạn. 10 tên bị tiêu diệt, buộc chúng phải tháo chạy.

Đến lần thứ tư, tình hình trở nên nguy hiểm hơn. Quân địch huy động tới 300 tên, chia thành ba hướng tiến vào xã.

Sùng Phái Sinh lập tức báo cho cán bộ và nhân dân tạm thời lánh đi để tránh thương vong. Còn ông ở lại một mình.

Giữa núi rừng, ông liên tục di chuyển qua cả ba hướng. Khi thì ẩn mình trong những tán cây, lúc bất ngờ nổ súng vào một toán địch, rồi nhanh chóng đổi vị trí, tiếp tục bắn sang toán khác. Bằng cách ấy, ông từng bước kéo các nhóm quân địch lại gần nhau.

Sau khi tiêu diệt 3 tên và làm nhiều tên khác bị thương, Sùng Phái Sinh nhận thấy quân địch bắt đầu bắn nhầm vào chính đồng bọn của chúng. Ông lập tức lẩn sâu vào rừng.

Quân địch tiếp tục bắn nhau hỗn loạn. Chúng tưởng rằng lực lượng cách mạng đang bao vây với quân số rất đông nên hoảng sợ, tranh nhau tháo chạy về đồn.

Bốn lần chủ động đánh địch đã khiến người dân trong xã càng thêm tin tưởng vào người xã đội trưởng của mình. Nhiều thanh niên sau đó tình nguyện gia nhập đội du kích, cùng Sùng Phái Sinh đứng lên bảo vệ bản làng.

Giữa núi cao, một mình chặn bước quân thù

Tháng 2 năm 1952, quân địch kéo lên Mai Thuận cướp phá. Sùng Phái Sinh lập tức chỉ huy một tổ du kích chiến đấu, tiêu diệt 4 tên ngay tại chỗ, buộc quân địch phải rút lui.

Nhưng ngày hôm sau, chúng quay trở lại với lực lượng lên tới 150 tên.

Trước quân số áp đảo, Sùng Phái Sinh chủ động cho các chiến sĩ rút lui để bảo toàn lực lượng. Riêng ông ở lại.

Một mình giữa rừng núi, ông luồn qua những khu rừng rậm, lợi dụng các ngọn núi cao và những khe đá để ẩn nấp. Từ những vị trí kín đáo ấy, ông liên tục bắn tỉa quân địch.

7 tên bị tiêu diệt, trong đó có một tên quan ba chỉ huy, đồng thời là em trai của tên vua Mèo phản động Đèo Văn Long.

Mất người chỉ huy, quân địch hoang mang, đội hình rối loạn rồi tháo chạy.

Sùng Phái Sinh một lần nữa chứng minh rằng trong chiến tranh, sức mạnh không chỉ nằm ở quân số hay vũ khí. Với sự am hiểu địa hình, lòng dũng cảm và khả năng phán đoán, một người cũng có thể khiến cả một lực lượng lớn phải khiếp sợ.

Không cần một viên đạn để chiếm đồn Tuần Giáo

Cuối năm 1952, Sùng Phái Sinh cùng bộ đội tiến hành bao vây đồn Tuần Giáo.

Thay vì lập tức nổ súng tấn công, ông tìm cách vận động quân địch đầu hàng. Những lời kêu gọi đúng lúc đã khiến 25 tên địch chấp nhận ra hàng.

Nhờ vậy, bộ đội ta tiến vào chiếm đồn mà không phải tốn một viên đạn.

Sau khi chiếm được đồn, Sùng Phái Sinh tiếp tục chỉ huy lực lượng du kích tiến về bản Phênh Pi và Tênh La để truy quét những tên địch còn sót lại.

Tại đây, du kích bắt sống được một tên Pháp. Qua khai thác, Sùng Phái Sinh biết được nơi quân địch giấu vũ khí, đạn dược. Kết quả, lực lượng ta thu được 60 khẩu súng cùng nhiều đạn.

Chiến công ấy cho thấy khả năng chỉ huy linh hoạt của ông: khi cần chiến đấu thì quyết liệt, khi có thể vận động thì tìm cách hạn chế thương vong và giành thắng lợi bằng cách ít tốn kém nhất.

Xuyên rừng truy bắt quân địch

Năm 1953, khi quân địch rút chạy khỏi Nà Sản, Sùng Phái Sinh không để chúng dễ dàng thoát khỏi khu vực.

Ông chỉ huy du kích xuyên rừng, bí mật đón đường, tổ chức bao vây và truy bắt. Kết quả, lực lượng của ông bắt được 20 tên địch.

Những chiến công liên tiếp ấy khiến tên tuổi Sùng Phái Sinh trở nên quen thuộc với đồng bào vùng cao. Nhưng phía sau những trận đánh là cả một quá trình hoạt động bền bỉ, gian khổ mà ông đã âm thầm thực hiện trong suốt nhiều năm.

Người giữ lửa cách mạng giữa đại ngàn

Trong suốt 5 năm hoạt động, Sùng Phái Sinh không chỉ chiến đấu mà còn dành nhiều tâm sức để xây dựng cơ sở cách mạng ở vùng rẻo cao miền Tây Bắc.

Ông luôn gương mẫu chịu đựng gian khổ, tích cực công tác và hết lòng bảo vệ cán bộ. Có những thời điểm mất liên lạc với cán bộ, ông phải ăn rau, củ rừng thay cơm, xuyên qua những cánh rừng để tìm bằng được người của tổ chức, rồi tiếp tục công việc.

Ông hiểu rằng muốn đánh bại âm mưu của kẻ thù, trước hết phải củng cố lòng tin và sự đoàn kết của nhân dân.

Sùng Phái Sinh đã vận động, xây dựng cơ sở cách mạng tại 16 bản, giáo dục tinh thần tương trợ, giúp đỡ lẫn nhau và thành lập 50 tổ sản xuất. Ông đặc biệt chú trọng xây dựng mối quan hệ đoàn kết tốt đẹp giữa đồng bào dân tộc Mèo và dân tộc Thái.

Nhờ những việc làm ấy, không chỉ cơ sở cách mạng được củng cố mà tình đoàn kết giữa các dân tộc cũng ngày càng bền chặt. Người dân tin yêu ông, coi ông như một người cán bộ luôn đứng về phía bản làng, sẵn sàng bảo vệ cuộc sống của đồng bào.

Từ người xã đội trưởng đến danh hiệu Anh hùng

Những năm tháng chiến đấu và hoạt động không ngừng nghỉ của Sùng Phái Sinh đã để lại nhiều dấu ấn trên vùng núi Tây Bắc. Ông vừa là người chỉ huy gan dạ ngoài trận địa, vừa là người cán bộ gần dân, hiểu dân và kiên trì xây dựng cơ sở.

Ông đã được tặng thưởng 1 Huân chương Chiến công hạng nhất, 2 lần là Chiến sĩ thi đua của Quân khu Tây Bắc.

Ngày 7 tháng 5 năm 1956, Sùng Phái Sinh được Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tặng thưởng Huân chương Quân công hạng ba và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Từ những bản làng giữa núi rừng Pú Nhung, Sùng Phái Sinh đã viết nên câu chuyện về một người chiến sĩ đặc biệt: một mình cũng dám đánh địch, ít người vẫn biết cách đánh thắng đông người, không chỉ cầm súng bảo vệ quê hương mà còn dùng sự kiên trì để xây dựng lòng tin và đoàn kết trong nhân dân.

Giữa núi rừng Tây Bắc, nơi mỗi con đường, khe đá và cánh rừng đều trở thành một phần của cuộc chiến, ông đã biến sự am hiểu quê hương thành sức mạnh. Và bằng lòng dũng cảm, trí mưu cùng tình yêu sâu sắc dành cho đồng bào, Sùng Phái Sinh trở thành người giữ làng, giữ bản và giữ vững ngọn lửa cách mạng giữa đại ngàn.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn