TẠ QUANG BỬU – TRÍ TUỆ LỚN, TẤM LÒNG LỚN VỚI ĐẤT NƯỚC

Giáo sư Tạ Quang Bửu sinh năm 1910 tại Nam Đàn, Nghệ An, trong một gia đình có truyền thống hiếu học. Từ nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, ham học. Năm 1929, khi còn là học sinh Trường Bưởi ở Hà Nội, ông đỗ đầu kỳ thi tú tài bản xứ, sau đó tiếp tục đỗ đầu tú tài Tây ban Toán và hạng ưu ban Triết. Nhờ thành tích xuất sắc, ông được du học tại Pháp và Anh, lần lượt học tập tại Đại học Sorbonne và Đại học Oxford, tiếp cận những thành tựu khoa học tiên tiến của thời đại. (baochinhphu.vn)

Năm 1934, Tạ Quang Bửu trở về nước, giảng dạy và nghiên cứu toán học, đồng thời quan tâm đến việc ứng dụng toán học vào các lĩnh vực khoa học khác. Khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, ông cùng nhiều trí thức yêu nước tham gia chính quyền cách mạng. Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, tài năng khoa học của ông được đặt trong những nhiệm vụ lớn của đất nước. Tháng 3/1946, ông được giao giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng; năm 1947, ông trở thành Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Dù là một nhà khoa học, ông đã đảm nhận những trọng trách quan trọng trong những năm đầu của chính quyền cách mạng và cuộc kháng chiến. (baochinhphu.vn)

Sau hòa bình lập lại ở miền Bắc, Tạ Quang Bửu dành nhiều tâm huyết cho sự nghiệp giáo dục và khoa học. Năm 1956, ông trở thành Giám đốc đầu tiên của Đại học Bách khoa Hà Nội, góp phần đặt nền móng cho một trung tâm đào tạo kỹ thuật lớn của đất nước. Từ năm 1965 đến năm 1976, ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Đại học và Trung học chuyên nghiệp, trực tiếp tham gia xây dựng hệ thống đào tạo nhân lực khoa học, kỹ thuật trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn. Ông luôn coi trọng khoa học cơ bản, đồng thời nhấn mạnh việc gắn tri thức với thực tiễn và nhu cầu phát triển của đất nước. (baochinhphu.vn)

Điều đáng quý ở Tạ Quang Bửu là sự kết hợp hiếm có giữa trí tuệ khoa học, năng lực quản lý và tinh thần phụng sự đất nước. Ông có thể bước vào những môi trường học thuật hàng đầu thế giới, nhưng cuối cùng đã trở về quê hương và dành phần lớn cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng, giáo dục và khoa học Việt Nam. Những đóng góp của ông được ghi nhận bằng Giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học – công nghệ đợt I năm 1996. Ngày nay, tên ông được đặt cho nhiều công trình giáo dục, trong đó có Thư viện Tạ Quang Bửu của Đại học Bách khoa Hà Nội; Giải thưởng Tạ Quang Bửu cũng được thành lập để tôn vinh những công trình nghiên cứu khoa học cơ bản xuất sắc. (baochinhphu.vn)

Cuộc đời Tạ Quang Bửu để lại một bài học sâu sắc: trí tuệ chỉ thật sự có giá trị khi được đặt trong trách nhiệm với quê hương và cộng đồng. Từ một người học trò xuất sắc có cơ hội tiếp cận nền khoa học tiên tiến của thế giới, ông đã trở về và góp phần xây dựng nền quốc phòng, giáo dục và khoa học của một đất nước đang trong những năm tháng gian khó. Với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện Tạ Quang Bửu nhắc nhở rằng học tập không chỉ là hành trình chinh phục tri thức, mà còn là quá trình chuẩn bị năng lực để đóng góp cho xã hội. Biết học sâu, nghĩ rộng, sống có trách nhiệm và đem tài năng phục vụ đất nước chính là cách để tri thức trở thành giá trị lâu bền.