Tạ Quang Hưng

Có những người con gái sinh ra giữa núi rừng, đồng ruộng, sông nước quê hương, lớn lên trong gian khó nhưng trái tim lại trong sáng và kiên cường đến lạ thường. Họ không chọn cho mình một cuộc đời yên ổn khi đất nước còn chiến tranh, không quay lưng trước nỗi đau của đồng bào, không cúi đầu trước bạo tàn. Họ sống lặng lẽ, chiến đấu âm thầm, rồi hy sinh trong tư thế của những người không bao giờ khuất phục.

Phan Thị Ràng là một người con gái như thế.

Chị sinh ra trên vùng đất An Giang, nơi có núi, có đồng, có những con người Nam Bộ hiền hậu mà gan góc. Tuổi thơ của chị không tách rời những năm tháng quê hương chìm trong khói lửa. Khi đất nước bị chia cắt, khi kẻ thù ngày đêm càn quét, bắt bớ, khủng bố những người yêu nước, trong lòng cô gái trẻ ấy đã sớm nảy nở một tình yêu quê hương tha thiết và một niềm tin son sắt vào cách mạng.

Từ rất sớm, chị tham gia hoạt động cách mạng, làm liên lạc, vận động thanh niên, tổ chức quần chúng đấu tranh, góp phần giữ vững cơ sở ở vùng căn cứ Ba Hòn, Hòn Đất. Công việc ấy không ồn ào, nhưng hiểm nguy luôn rình rập từng ngày. Một lần đưa tin có thể gặp phục kích. Một cuộc gặp cán bộ có thể bị theo dõi. Một bước chân qua vùng địch kiểm soát có thể phải đánh đổi bằng mạng sống.

Nhưng Phan Thị Ràng không sợ.

Chị đi giữa những con đường quê quen thuộc, qua những triền núi, bờ ruộng, xóm làng; khi là người liên lạc nhanh nhẹn, khi là người vận động bà con bám đất, khi lại là người nối liền niềm tin giữa Nhân dân với lực lượng cách mạng. Dáng chị mảnh mai, nhưng ý chí thì vững như đá núi Hòn Đất.

Đầu năm 1962, địch huy động lực lượng lớn đánh vào vùng căn cứ Ba Hòn. Trong những ngày ác liệt ấy, Phan Thị Ràng vừa làm nhiệm vụ liên lạc giữa các đơn vị, vừa vận động Nhân dân đấu tranh chính trị, binh vận, phối hợp với hoạt động quân sự, góp phần buộc địch phải bỏ dở cuộc càn quét.

Rồi trong một đêm làm nhiệm vụ, chị bị địch bắt.

Nhà tù và những trận tra tấn không làm chị khuất phục. Kẻ thù muốn chị khai cơ sở cách mạng, khai đồng đội, khai những con đường bí mật, những người đã che chở phong trào. Chúng nghĩ rằng đòn roi có thể làm một người con gái trẻ phải run sợ. Chúng nghĩ rằng đau đớn có thể buộc chị phản bội.

Nhưng chúng đã lầm.

Phan Thị Ràng không khai.

Không chỉ điểm.

Không phản bội đồng đội.

Không đánh đổi khí tiết của mình lấy sự sống.

Chị chịu đựng đến tận cùng, giữ trọn lòng trung thành với cách mạng, với Nhân dân, với quê hương. Khi chị ngã xuống dưới chân núi Hòn Đất, chị mới vừa bước qua tuổi hai mươi lăm. Một tuổi đời còn rất trẻ. Một tuổi xuân còn bao ước mơ chưa kịp nở. Nhưng chính tuổi xuân ấy đã hóa thành bất tử.

Câu chuyện về Phan Thị Ràng khiến bao thế hệ xúc động bởi chị không chỉ là một nữ chiến sĩ kiên trung, mà còn là biểu tượng của người phụ nữ Nam Bộ trong kháng chiến: dịu dàng mà bất khuất, bình dị mà phi thường, yêu thương sâu nặng nhưng căm thù giặc đến tận cùng.

Sau này, nhà văn Anh Đức đã lấy cảm hứng từ cuộc đời chị để xây dựng hình tượng chị Sứ trong tiểu thuyết “Hòn Đất”. Từ trang sách bước vào lòng người, hình ảnh chị Sứ đã trở thành biểu tượng đẹp đẽ của người phụ nữ Việt Nam thời chiến.

Hôm nay, Hòn Đất đã bình yên. Những ngọn núi, cánh đồng, con đường từng in dấu chân người nữ chiến sĩ năm xưa vẫn còn đó. Nhân dân vẫn tưởng nhớ chị bằng lòng biết ơn sâu nặng. Mỗi năm, những nén hương được thắp lên không chỉ để tri ân một người đã ngã xuống, mà còn để nhắc nhở thế hệ hôm nay rằng hòa bình không tự nhiên mà có.

Noi gương Phan Thị Ràng hôm nay không phải là bước vào tra tấn, tù đày như năm xưa, mà là biết sống có lý tưởng, có trách nhiệm, có lòng trung thực và dũng khí. Tuổi trẻ hôm nay cần biết yêu quê hương bằng học tập, lao động, sáng tạo, biết bảo vệ điều đúng, biết sống tử tế và góp phần xây dựng đất nước bằng những việc làm cụ thể mỗi ngày.

Phan Thị Ràng đã ngã xuống nơi Hòn Đất.

Nhưng tên chị không bao giờ mất.

Chị còn sống trong lịch sử quê hương An Giang, Kiên Giang.

Sống trong hình tượng chị Sứ của văn học cách mạng.

Sống trong lòng biết ơn của Nhân dân.

Giữa thời hoa lửa, có một người con gái đã lấy tuổi xuân và khí tiết của mình để giữ trọn niềm tin với Tổ quốc. Người con gái ấy mang tên Phan Thị Ràng — chị Sứ của Hòn Đất, bông hoa bất khuất giữa khói lửa miền Nam.