Tấm ảnh “đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô vẫy cờ giải phóng trên ‘tuyến lửa’ Quảng Trị”
Tấm ảnh “đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô vẫy cờ giải phóng trên ‘tuyến lửa’ Quảng Trị”Tấm ảnh “đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô vẫy cờ giải phóng trên ‘tuyến lửa’ Quảng Trị” có số phim BTQĐ-7953 được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam là minh chứng cho sự kiện lịch sử trọng đại khi lãnh tụ của cách mạng Cu-ba đến thăm cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 304 tại căn cứ 241 (tỉnh Quảng Trị).
Tháng 9/1973, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang bước vào giai đoạn bước ngoặt, Phi-đen Ca-xtơ-rô (Fidel Castro) - vị lãnh tụ tối cao của nhân dân Cu-ba, khi đó là Bí thư thứ nhất Đảng Cộng sản Cu-ba, kiêm Thủ tướng, Tổng Tư lệnh các lực lượng vũ trang cách mạng Cu-ba đã sang thăm Việt Nam và trở thành nguyên thủ quốc gia đầu tiên và duy nhất đặt chân lên vùng mới giải phóng tại Quảng Trị. Vượt qua không gian địa lý, sự xuất hiện của Phi-đen Ca-xtơ-rô tại Việt Nam chỉ ít tháng sau Hiệp định Paris về việc chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình tại Việt Nam được ký kết không chỉ là nguồn động viên đối với cách mạng Việt Nam mà còn tạo dũng khí cho cuộc đấu tranh cách mạng của nhân dân Cu Ba và châu Mỹ La-tinh đi cùng. Theo đồng chí Nguyễn Đình Bin, nguyên Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao, người phiên dịch cho Phi-đen Ca-xtơ-rô trong chuyến thăm Việt Nam năm 1973 (1), Đảng và Chính phủ ta đã có dự định sau khi giành thắng lợi trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, thống nhất đất nước sẽ tổ chức các đoàn đại biểu cấp cao sang thăm các nước xã hội chủ nghĩa anh em, trong đó có Cu-ba. Tuy nhiên, khi cuộc chiến còn chưa kết thúc, đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô cùng đoàn đại biểu cấp cao Cu-ba đã sang thăm Việt Nam và đặt chân tới vùng mới giải phóng tại tỉnh Quảng Trị, theo đề xuất của chính ông. Và cũng trong chuyến đi ấy, câu nói “Vì Việt Nam, Cu-ba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình” của Phi-đen Ca-xtơ-rô như một lời khẳng định cho tình cảm chí nghĩa, chí tính của nhân dân Cu-ba trong cuộc kháng chiến trường kỳ giành độc lập dân tộc của nhân dân Việt Nam. Năm 1972, ta đã giải phóng một vùng rộng lớn của tỉnh Quảng Trị bao gồm các huyện Gio Linh, Cam Lộ, Hướng Hóa… Căn cứ 241 (thuộc Cam Thành, huyện Cam Lộ) có vị trí gần Đường 9, là một trong số nơi đã giải phóng. Trước đây, khu vực này có phòng tuyến hỏa lực mạnh nhất của địch tại Quảng Trị, nằm ở độ cao 241 mét so với mực nước biển. Có địa hình thuận lợi với tầm quan sát rộng, xung quanh là vô số các điểm hỏa lực hỗ trợ. Số lượng pháo ở khu vực này có lúc tới 32 khẩu, đặc biệt có 4 khẩu “Vua chiến trường” với tầm bắn trên 30 km. Kết hợp với hàng rào điện tử Mắc Na-ma-ra (McNamara) án ngữ phía Bắc, căn cứ 241 được cho là tuyến phòng thủ bất khả xâm phạm của địch (2). 
Một trong 4 khẩu “Vua chiến trường” được trưng bày tại Bảo tàng LSQS Việt Nam - Ảnh BTLSQSVN. Từ ngày 30/3 đến ngày 2/4/1972, lực lượng pháo binh, bộ binh của quân ta tấn công như vũ bão, đánh sập căn cứ hỏa lực mạnh nhất của địch trong hệ thống phòng ngự Đường 9, góp phần quan trọng vào chiến thắng trên mặt trận Đường 9. Làm chủ được căn cứ 241 là một thắng lợi hết sức to lớn, làm cho quân Mỹ-Ngụy hoang mang và tạo bàn đạp thuận lợi để tiêu diệt hệ thống phòng thủ chiến lược phía Bắc Quảng Trị, hoàn thành xuất sắc chiến dịch giải phóng Quảng Trị năm 1972. Sau khi giải phóng, Sư đoàn 304 (còn gọi là Sư đoàn Vinh Quang) di chuyển về đóng quân tại khu vực này. Tại đây, các chiến sĩ khẩn trương xây dựng căn cứ, củng cố lực lượng sẵn sàng cho nhiệm vụ mới. Ngày 15/9/1973, chỉ huy Sư đoàn 304 thông báo tới cán bộ, chiến sĩ đơn vị chuẩn bị mít tinh để tiếp đón “khách quý” trên vùng mới giải phóng. Như một làn gió mới xua tan đi cái nóng Quảng Trị, những người lính của Sư đoàn Vinh Quang hồ hởi, rộn rã chuẩn bị tiếp đón “khách quý” mà không biết rằng, đó là cuộc gặp gỡ lịch sử. 13 giờ chiều, các chiến sĩ sư đoàn hàng ngũ chỉnh tề trên con đường tại căn cứ 241. Một lát sau, đoàn xe ô tô xuất hiện và tiến dần vào khu vực trung tâm. Thủ tướng Phạm Văn Đồng bước ra trong niềm vui sướng ngỡ ngàng của cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 304. Chưa hết bất ngờ, một người đàn ông to cao, râu xoăn, đầu đội mũ lưỡi trai màu xanh lá cây mặc quân phục đi giày cao cổ, lúc vẫy tay, lúc vẫy mũ chào, dáng người hoạt bát, gương mặt rạng ngời niềm vui tươi. Đó chính là Phi-đen Ca-xtơ-rô, vị lãnh tụ tối cao, anh hùng giải phóng dân tộc của nhân dân Cu-ba đang đứng sừng sững trước những người lính Sư đoàn 304 để chia niềm vui chiến thắng ngay trên điểm cao còn chưa tan mùi khói súng. Đoàn quân quá vui mừng, từ đứng thành hàng đã quây tròn xung quanh hai vị nguyên thủ quốc gia. Khi Phi-đen Ca-xtơ-rô cất tiếng nói, cả đoàn quân lặng im, chăm chú lắng nghe như muốn nuốt từng lời. Đồng chí cổ vũ chiến thắng vĩ đại của nhân dân Việt Nam anh hùng, Quân giải phóng Việt Nam anh hùng đã đánh bại đế quốc xâm lược, giải phóng một phần Tổ quốc Việt Nam yêu quý và tươi đẹp. Chiến thắng này có ý nghĩa cổ vũ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc trên toàn thế giới. Đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô thay mặt nhân dân Cu-ba chào mừng Việt Nam, chào mừng Quân giải phóng Việt Nam anh hùng (3).
Tấm ảnh “đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô vẫy cờ giải phóng trên ‘tuyến lửa’ Quảng Trị” có số phim BTQĐ-7953 được lưu giữ tại Bảo tàng LSQS Việt Nam - Ảnh Tư liệu BTLSQSVN. Đồng chí Đồng Ngọc Vân - Chủ nhiệm Chính trị Sư đoàn 304 thay mặt cán bộ, chiến sĩ của đơn vị tặng đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô lá cờ truyền thống của sư đoàn. Hãnh diện đón lấy rồi vị lãnh tụ của cách mạng Cu-ba phất cao lá cờ trong tiếng tung hô vang dội của cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 304. Cũng trong khoảnh khắc ấy, tấm hình “đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô vẫy cờ giải phóng trên ‘tuyến lửa’ Quảng Trị” đã được chụp lại, ghi dấu một sự kiện lịch sử quan trọng khi một nguyên thủ quốc gia đầu tiên và duy nhất thăm vùng giải phóng tại tỉnh Quảng Trị, ngay vào thời điểm cuộc chiến vẫn còn khốc liệt, theo đề xuất của chính Phi-đen Ca-xtơ-rô. Sau đó, đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô trao lại cho Chính ủy Sư đoàn 304 Trần Bình và nói: “Các đồng chí hãy mang lá cờ bách chiến bách thắng này cắm trên nóc dinh Tổng thống chính quyền Sài Gòn. Hẹn gặp nhau tại Sài Gòn sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước Việt Nam thống nhất” và cùng đoàn quân cất cao tiếng hô vang: “Việt Nam, Cu-ba đoàn kết bên nhau”. Chuyến thăm của Phi-đen Ca-xtơ-rô tại Quảng Trị năm 1973 đã tạo tiếng vang lớn cho cách mạng Việt Nam trên trường quốc tế khi một nguyên thủ quốc gia vượt qua hàng rào điện tử Mắc Na-ma-ra vào thăm vùng mới giải phóng đã chứng tỏ tính chính danh của ta ở vùng đất này. Nó cũng phát đi một tiếng nói quốc tế để nâng cao vị thế cho Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Những tháng sau, Sư đoàn 304 tiếp tục hành quân đánh địch lấn chiếm ở Quảng Trị. Tháng 7/1974 vào giải phóng Thượng Đức, Đại Lộc, tháng 3/1975 tham gia giải phóng Đà Nẵng. Đến ngày 30/4/1975, Sư đoàn 304 đã hoàn thành nhiệm vụ vinh quang trong Chiến dịch Hồ Chí Minh khi cắm lá cờ giải phóng trên nóc dinh Độc Lập, sào huyệt cuối cùng của chính quyền Sài Gòn, kết thúc cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Ngày 26/11/2016, vị lãnh tụ tối cao, anh hùng giải phóng dân tộc của cách mạng Cu-ba đã sang thế giới bên kia. Nhưng tấm ảnh “đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô vẫy cờ giải phóng trên ‘tuyến lửa’ Quảng Trị” và nhiều bức ảnh khác về người anh hùng của nhân dân Cu-ba với nhân dân Việt Nam sẽ được Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam lưu giữ mãi mãi và tuyên truyền cho lớp lớp thế hệ mai sau của hai nước về câu chuyện lịch sử của một con người anh hùng, quả cảm, luôn sát cánh cùng nhân dân Việt Nam trong cuộc đấu tranh trường kỳ giải phóng dân tộc và công cuộc tái thiết đất nước./.
Một trong 4 khẩu “Vua chiến trường” được trưng bày tại Bảo tàng LSQS Việt Nam - Ảnh BTLSQSVN. Từ ngày 30/3 đến ngày 2/4/1972, lực lượng pháo binh, bộ binh của quân ta tấn công như vũ bão, đánh sập căn cứ hỏa lực mạnh nhất của địch trong hệ thống phòng ngự Đường 9, góp phần quan trọng vào chiến thắng trên mặt trận Đường 9. Làm chủ được căn cứ 241 là một thắng lợi hết sức to lớn, làm cho quân Mỹ-Ngụy hoang mang và tạo bàn đạp thuận lợi để tiêu diệt hệ thống phòng thủ chiến lược phía Bắc Quảng Trị, hoàn thành xuất sắc chiến dịch giải phóng Quảng Trị năm 1972. Sau khi giải phóng, Sư đoàn 304 (còn gọi là Sư đoàn Vinh Quang) di chuyển về đóng quân tại khu vực này. Tại đây, các chiến sĩ khẩn trương xây dựng căn cứ, củng cố lực lượng sẵn sàng cho nhiệm vụ mới. Ngày 15/9/1973, chỉ huy Sư đoàn 304 thông báo tới cán bộ, chiến sĩ đơn vị chuẩn bị mít tinh để tiếp đón “khách quý” trên vùng mới giải phóng. Như một làn gió mới xua tan đi cái nóng Quảng Trị, những người lính của Sư đoàn Vinh Quang hồ hởi, rộn rã chuẩn bị tiếp đón “khách quý” mà không biết rằng, đó là cuộc gặp gỡ lịch sử. 13 giờ chiều, các chiến sĩ sư đoàn hàng ngũ chỉnh tề trên con đường tại căn cứ 241. Một lát sau, đoàn xe ô tô xuất hiện và tiến dần vào khu vực trung tâm. Thủ tướng Phạm Văn Đồng bước ra trong niềm vui sướng ngỡ ngàng của cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 304. Chưa hết bất ngờ, một người đàn ông to cao, râu xoăn, đầu đội mũ lưỡi trai màu xanh lá cây mặc quân phục đi giày cao cổ, lúc vẫy tay, lúc vẫy mũ chào, dáng người hoạt bát, gương mặt rạng ngời niềm vui tươi. Đó chính là Phi-đen Ca-xtơ-rô, vị lãnh tụ tối cao, anh hùng giải phóng dân tộc của nhân dân Cu-ba đang đứng sừng sững trước những người lính Sư đoàn 304 để chia niềm vui chiến thắng ngay trên điểm cao còn chưa tan mùi khói súng. Đoàn quân quá vui mừng, từ đứng thành hàng đã quây tròn xung quanh hai vị nguyên thủ quốc gia. Khi Phi-đen Ca-xtơ-rô cất tiếng nói, cả đoàn quân lặng im, chăm chú lắng nghe như muốn nuốt từng lời. Đồng chí cổ vũ chiến thắng vĩ đại của nhân dân Việt Nam anh hùng, Quân giải phóng Việt Nam anh hùng đã đánh bại đế quốc xâm lược, giải phóng một phần Tổ quốc Việt Nam yêu quý và tươi đẹp. Chiến thắng này có ý nghĩa cổ vũ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc trên toàn thế giới. Đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô thay mặt nhân dân Cu-ba chào mừng Việt Nam, chào mừng Quân giải phóng Việt Nam anh hùng (3).
Tấm ảnh “đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô vẫy cờ giải phóng trên ‘tuyến lửa’ Quảng Trị” có số phim BTQĐ-7953 được lưu giữ tại Bảo tàng LSQS Việt Nam - Ảnh Tư liệu BTLSQSVN. Đồng chí Đồng Ngọc Vân - Chủ nhiệm Chính trị Sư đoàn 304 thay mặt cán bộ, chiến sĩ của đơn vị tặng đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô lá cờ truyền thống của sư đoàn. Hãnh diện đón lấy rồi vị lãnh tụ của cách mạng Cu-ba phất cao lá cờ trong tiếng tung hô vang dội của cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 304. Cũng trong khoảnh khắc ấy, tấm hình “đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô vẫy cờ giải phóng trên ‘tuyến lửa’ Quảng Trị” đã được chụp lại, ghi dấu một sự kiện lịch sử quan trọng khi một nguyên thủ quốc gia đầu tiên và duy nhất thăm vùng giải phóng tại tỉnh Quảng Trị, ngay vào thời điểm cuộc chiến vẫn còn khốc liệt, theo đề xuất của chính Phi-đen Ca-xtơ-rô. Sau đó, đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô trao lại cho Chính ủy Sư đoàn 304 Trần Bình và nói: “Các đồng chí hãy mang lá cờ bách chiến bách thắng này cắm trên nóc dinh Tổng thống chính quyền Sài Gòn. Hẹn gặp nhau tại Sài Gòn sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước Việt Nam thống nhất” và cùng đoàn quân cất cao tiếng hô vang: “Việt Nam, Cu-ba đoàn kết bên nhau”. Chuyến thăm của Phi-đen Ca-xtơ-rô tại Quảng Trị năm 1973 đã tạo tiếng vang lớn cho cách mạng Việt Nam trên trường quốc tế khi một nguyên thủ quốc gia vượt qua hàng rào điện tử Mắc Na-ma-ra vào thăm vùng mới giải phóng đã chứng tỏ tính chính danh của ta ở vùng đất này. Nó cũng phát đi một tiếng nói quốc tế để nâng cao vị thế cho Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Những tháng sau, Sư đoàn 304 tiếp tục hành quân đánh địch lấn chiếm ở Quảng Trị. Tháng 7/1974 vào giải phóng Thượng Đức, Đại Lộc, tháng 3/1975 tham gia giải phóng Đà Nẵng. Đến ngày 30/4/1975, Sư đoàn 304 đã hoàn thành nhiệm vụ vinh quang trong Chiến dịch Hồ Chí Minh khi cắm lá cờ giải phóng trên nóc dinh Độc Lập, sào huyệt cuối cùng của chính quyền Sài Gòn, kết thúc cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước. Ngày 26/11/2016, vị lãnh tụ tối cao, anh hùng giải phóng dân tộc của cách mạng Cu-ba đã sang thế giới bên kia. Nhưng tấm ảnh “đồng chí Phi-đen Ca-xtơ-rô vẫy cờ giải phóng trên ‘tuyến lửa’ Quảng Trị” và nhiều bức ảnh khác về người anh hùng của nhân dân Cu-ba với nhân dân Việt Nam sẽ được Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam lưu giữ mãi mãi và tuyên truyền cho lớp lớp thế hệ mai sau của hai nước về câu chuyện lịch sử của một con người anh hùng, quả cảm, luôn sát cánh cùng nhân dân Việt Nam trong cuộc đấu tranh trường kỳ giải phóng dân tộc và công cuộc tái thiết đất nước./.
