Tấm gương của một thanh niên trí thức yêu nước
Nguyễn Thái Bình sinh ngày 14 tháng 1 năm 1948 tại Trường Bình, huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An, là người con thứ hai trong một gia đình có chín người con. Từ nhỏ, ông đã thể hiện là một người thông minh, học giỏi và tích cực tham gia các hoạt động xã hội. Sau khi học tiểu học ở Cần Giuộc, ông theo cha lên Sài Gòn và học tại trường Petrus Ký. Năm 1966, Nguyễn Thái Bình thi đỗ vào nhiều trường đại học nhưng lựa chọn học tại trường Cao đẳng Nông Lâm sản Ngư nghiệp. Sau khi tốt nghiệp vào năm 1968, ông được cấp học bổng sang Mỹ học tập. Ban đầu, ông học tại trường Đại học Cộng đồng ở Fresno, California, sau đó chuyển đến trường Đại học Washington.
Trong thời gian học tập tại Mỹ, Nguyễn Thái Bình tích cực tham gia các hoạt động phản đối chiến tranh Việt Nam. Ông tham gia những cuộc biểu tình, viết thư cho Tổng thống Mỹ Nixon để phản đối chiến tranh và tố cáo những hành động gây đau thương cho nhân dân Việt Nam. Ông còn viết báo, làm thơ, vận động những người Việt Nam đang sống tại Mỹ hướng về quê hương và thuyết phục những người Mỹ yêu chuộng hòa bình, công lý phản đối cuộc chiến tranh tại Việt Nam. Ngày 10 tháng 2 năm 1972, Nguyễn Thái Bình cùng một số bạn học đến Lãnh sự quán Việt Nam Cộng hòa ở San Francisco để phản đối chính sách đàn áp phong trào đấu tranh chính trị ở miền Nam và yêu cầu trả tự do cho những người tham gia phong trào hòa bình. Sau sự việc đó, ông cùng sáu sinh viên khác bị trục xuất về nước. Trước khi trở về Việt Nam, ông viết hai lá thư ngỏ, một gửi những người yêu chuộng hòa bình và công lý trên thế giới, một gửi Tổng thống Richard Nixon, trong đó ông chỉ trích cuộc chiến tranh của Mỹ tại Việt Nam.
Ngày 2 tháng 7 năm 1972, Nguyễn Thái Bình trở về Việt Nam trên một chuyến bay hạ cánh xuống sân bay Tân Sơn Nhất. Tại đây, ông bị người Mỹ bắn chết. Cái chết của Nguyễn Thái Bình đã gây chấn động dư luận báo chí đương thời và trở thành một sự kiện được nhiều người biết đến. Theo bài viết của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, ông là một tấm gương tiêu biểu cho lớp thanh niên trí thức yêu nước, góp phần làm bùng lên phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên miền Nam và sinh viên Mỹ lúc bấy giờ. Sau này, Nguyễn Thái Bình được Nhà nước Việt Nam tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân. Tên ông được đặt cho nhiều con đường, đồng thời Quỹ học bổng Nguyễn Thái Bình được thành lập để tiếp sức cho những tài năng trẻ. Cuộc đời của Nguyễn Thái Bình tuy ngắn ngủi nhưng câu chuyện về một sinh viên trí thức đã dùng việc học tập, viết báo và các hoạt động xã hội để thể hiện tình cảm với quê hương vẫn được lưu lại trong lịch sử.
