TẬP KÍCH CỤM XE TĂNG MỸ Ở DỐC SỎI
Sau khi ta đánh sập cầu Cầu Châu Ổ, tuyến Quốc lộ 1 bị chia cắt khiến quân Mỹ – Sài Gòn gặp khó khăn trong chi viện giữa các vùng chiến thuật. Địch tổ chức lực lượng xe tăng và thiết giáp từ Châu Ổ càn quét lên Trà Bồng. Bộ đội ta phối hợp với du kích địa phương bí mật tập kích cụm xe tăng tại Dốc Sỏi. Bằng chiến thuật đánh gần và sử dụng súng B41, ta bắn cháy nhiều xe tăng, làm thất bại cuộc càn quét của địch. Trận đánh thể hiện sự phối hợp hiệu quả giữa bộ đội chủ lực và dân quân du kích, cũn
Sau khi cầu Châu Ổ bị đánh sập, sự chi viện, tiếp tế giữa vùng I và vùng II chiến thuật của địch gặp nhiều khó khăn. Đường số 1 ở tỉnh Quảng Ngãi và một số nơi khác bị băm nát, bị cắt thành nhiều khúc. Những nơi không đánh sập được cầu cống, nhân dân ta dựng các chướng ngại vật. Lực lượng vũ trang địa phương và dân quân du kích phục kích, chặn đánh địch khắp nơi. Các căn cứ, thị trấn, thị xã bị uy hiếp. Nhiều nơi địch bị bức hàng, bức rút, hoặc thỏa hiệp với địa phương cho chúng án binh bất động. Đồn Núi Lá ở chân núi Dốc Dài, thuộc xã Mỹ Hiệp, huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định bị vô hiệu hóa. Đồn Cộng Hòa, đồn số 7 ở Quảng Ngãi, ta không tiến công mà địch đã tháo chạy, v.v...
Trước tình hình đó, lực lượng liên quân Mỹ - Sài Gòn bằng mọi cách muốn tồn tại, phải giải tỏa bằng được những vùng trọng điểm.
Ngày 25-2-1968, một đại đội xe tăng, xe bọc thép, thuộc Sư đoàn American Mỹ tiến hành càn quét giải tỏa dọc trục đường đất đỏ từ thị trấn Châu Ổ, lên hướng huyện lỵ Trà Bồng, một huyện miền núi đang bị ta uy hiếp.
Sau khi đánh sập cầu Châu Ổ, cắt đứt đường quốc lộ số 1 đại đội tôi được lệnh di chuyển về thôn Trà Bình để phối hợp với các lực lượng vũ trang địa phương đánh địch càn quét.
Con đường đất đỏ, bắt nguồn từ đường quốc lộ số 1, tại thị trấn Châu Ổ, chạy dọc phía Nam sông Trà Bồng, lên huyện lỵ Trà Bồng, đã được nâng cấp. Dốc Sỏi không cao lắm, gần như bằng phẳng so với địa hình xung quanh và cách thị trấn Châu Ổ khoảng 3 km. Hai bên đường là vườn tược đã bỏ hoang. Nhân dân ở đây đã bị địch dồn vào các ấp chiến lược. Những vườn cây ăn trái như cam, chuối, dừa bị đốt cháy, khô héo. Dừa chỉ còn lại gốc; có gốc còn đang cháy âm ỉ, ban đêm ánh lửa lập lòe như ma trơi. Từ đường ra đến bờ sông, có nơi chỉ cách 200 - 300 mét. Có đoạn phải vượt qua hào ấp chiến lược, rộng khoảng 2 - 3 mét, sâu khoảng 1,5 mét, cây cối mọc um tùm. Được các đồng chí du kích dẫn đường, tôi đã hình dung được phần nào về địa hình ở đây khá thuận lợi cho việc tiếp cận, tập kích địch.
Càn quét dọc trục đường đất đỏ, bị bộ đội địa phương và dân quân du kích chặn đánh, đại đội xe tăng, xe bọc thép, chủ yếu là xe thiết giáp M113, và xe tăng M41, thuộc một Lữ đoàn của Sư đoàn American Mỹ, co cụm tại Dốc Sỏi vào buổi tối, để sáng hôm sau tiếp tục càn quét lên hướng huyện lỵ Trà Bồng. Chúng tôi được lệnh tập kích cụm xe tăng này ngay đêm đó.
Vừa đánh cầu Châu Ổ hai ngày và vừa di chuyển đến vị trí mới, nhưng theo yêu cầu nhiệm vụ, chúng tôi nghiêm chỉnh chấp hành mệnh lệnh cấp trên. Phải nói rằng: nếu không được sự giúp đỡ của lực lượng vũ trang địa phương ở đây, chúng tôi sẽ gặp nhiều khó khăn trên địa hình mới lạ này.
Tôi tổ chức một trung đội, chia làm hai tổ. Tổ thứ nhất, do một đồng chí tiểu đội trưởng chỉ huy, có du kích dẫn đường, tiếp cận từ hướng Tây tiến công dọc theo đường đất đỏ xuống cụm xe tăng địch. Tổ thứ hai do tôi trực tiếp chỉ huy, tiếp cận từ hướng bờ sông Trà Bồng đánh vào. Lực lượng phối hợp là du kích địa phương. Trên chiến trường miền Trung nói chung và tại tỉnh Quảng Ngãi nói riêng, bộ đội địa phương và dân quân du kích là những người kiên cường, dũng cảm, ngày đêm bám sát địch. Trình độ tác chiến của anh chị em không thua kém bộ đội chủ lực bao nhiêu. Khác chăng chỉ là không được trang bị vũ khí mạnh hơn và lực lượng không được tập trung hơn. Lực lượng du kích ở đây không phân biệt già, trẻ, con trai hay con gái, đàn ông hay đàn bà, tất cả cùng sát cánh bên nhau chiến đấu để bảo vệ quê hương với khẩu hiệu: Quyết tâm đánh thắng hoàn toàn giặc Mỹ xâm lược, giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc! Chúng tôi rất khâm phục và học tập được rất nhiều điều trong những ngày cùng chiến đấu bên cạnh bộ đội địa phương và dân quân du kích. Ở đây họ là hai lực lượng chiến đấu tại chỗ trên địa bàn huyện, xã, rất thông thạo địa hình và thường xuyên nắm rõ tình hình địch. Không có lực lượng này thì bộ đội chủ lực gặp rất nhiều khó khăn nếu như không nói là có lúc không hoàn thành được nhiệm vụ. Bộ đội chủ lực, phối hợp với bộ đội địa phương và dân quân du kích, cùng với đội quân tóc dài mãi mãi là sức mạnh tổng hợp của chiến tranh nhân dân Việt Nam, toàn dân, toàn diện, đánh đuổi ngoại xâm từ xưa đến nay, cũng như trong các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc sau này.
Trong trận này, chúng tôi được các đồng chí du kích thôn Trà Bình, bám sát địch từ chiều dẫn đường vào tận nơi, cách địch từ 15 đến 20m, chỉ cho chúng tôi từng chiếc xe tăng đang giấu mình trong các lùm cây hoặc sau các gò đất. Các đồng chí còn đề xuất với tôi cách đánh rất táo bạo.
Tôi bố trí tổ hoả lực chống tăng B41 dưới một gốc dừa đã bị cháy, nhô lên như một mô đất, cách xe tăng từ 15-20 m. Nằm ở vị trí này có thể quan sát hầu hết các mục tiêu, nhưng địch lại khó phát hiện được ta. Dưới ánh trăng cuối tháng lờ mờ, hơi nước từ dưới sông bốc lên mát lạnh. Có tiếng lách cách từ đâu vọng lại y nhu tiếng lên quy lát súng. Trong khu vực, mục tiêu vẫn yên tĩnh. Sau nhiều lần bị ta tập kích lúc đi càn quét ngoài căn cứ, địch rất sợ ban đêm.
Tôi chọn các mục tiêu cần tiêu diệt trước, giao nhiệm vụ cho đồng chí Bình, xạ thủ súng B41, rồi cùng đồng chí du kích lùi lại phía sau, lợi dụng bờ ấp chiến lược để quan sát. Lúc này đúng 22 giờ 45 phút.
Đồng chí Bình, người dân tộc Mường, quê Thanh Hoá, là một chiến sĩ vừa to,vừa khỏe, nặng phải đến 70 - 75 kg, rất bình tĩnh và có tinh thần dũng cảm tuyệt vời. Với trình độ “thiện xạ” của đồng chí, trong nhiều trận phục kích giao thông, diệt các đoàn xe địch, đồng chí thường được giao nhiệm vụ chặn đầu bằng súng B41. Giao nhiệm vụ cho đồng chí, lần nào tôi cũng tin tưởng và an tâm.
Tiếc thay, trong một trận chiến đấu trên đường số 1 tại Cống Đôi thuộc xã Bình Nguyên, huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi tháng 12/1968, đồng chí đã anh dũng hy sinh cùng với đồng chí Đức và một du kích, tên là Huỳnh Văn Bình. Trận đánh này, cũng cho tôi một bài học về việc đánh giá tình hình địch, việc ta áp dụng hình thức chiến thuật trong điều kiện cụ thể trên chiến trường. Trong chiến đấu, có tinh thần, ý chí cao vẫn chưa đủ, người chỉ huy, dù ở cấp nào cũng phải có kiến thức cần thiết trên cương vị của mình. Yêu cầu cao nhất trong từng trận chiến đấu là tiêu diệt được địch, làm chủ được trận địa, tổn thất của ta phải thấp nhất.
| Trận đánh giao thông trước đó tại Cống Đôi, địch có khoảng một trung đội, chốt giữ trên 2 cái cống, cống đường số 1 và cống đường sắt, cách nhau khoảng 10 - 15m, cho nên ở đây nhân dân thường gọi là Cống Đôi. Địch tập trung ở Cống đường sắt. Chúng có công sự và hầm kiên cố xếp bằng bao cát. Bên ngoài có một lớp rào kẽm gai lò xo, xen kẽ mìn sát thương bộ binh. Mục tiêu Cống Đôi thuộc loại “Địch trong công sự”. Với mục tiêu này theo nguyên tắc chiến thuật và trong thực tế chiến đấu trên chiến trường lúc bấy giờ, để đánh chiếm, lực lượng ta cần phải có một đại đội và tổ chức hỏa lực chặt chẽ mới có thể hoàn thành được nhiệm vụ. Ở đây, chúng tôi chỉ tổ chức một tổ 3 đồng chí, trong đó có một du kích, bí mật chui qua lớp rào, đột nhập từ hướng Bắc vào mục tiêu. Tổ này đã vào được sát lô cốt. Hỏa lực chỉ có 2 khẩu B41, bố trí ở cống đường số 1, phía Đông. Thông tin liên lạc chỉ theo hiệp đồng ban đầu. Mãi đến 4 giờ sáng mới nổ súng. Tổ chiến đấu do đồng chí Bình chỉ huy bị “tà” ngay sau những quả đạn B41 đầu tiên... Bị đánh bất ngờ, bọn lính kêu la. Có mấy tên bị rơi xuống ruộng. Trong lúc đội hình lộn xộn, một tên Mỹ giơ hai tay đầu hàng... Trong lúc tranh tối, tranh sáng, thằng Mỹ “nhìn gà hóa cuốc”, tưởng rằng Việt cộng đã tràn ngập mục tiêu. Thấy vậy mấy tên lính bảo an trao súng cho hắn. Hôm sau du kích phái cơ sở mật đi nắm tình hình. Mấy tên lính địch ở đó nói rằng: - Rất may, ba ông Việt cộng bị chết, nếu không, họ chiếm được lô cốt ở phía Bắc Cống thì bọn tôi đã “tiêu” hết cả rồi! Ngay sáng hôm đó, địch đổ quân lên khu vực phía tây căn cứ Nước Mặn, đồng thời chúng cho quân càn vào thôn Trị Bình (phía Tây Cống Đôi) đốt phá nhà dân. Chúng đã bắn chết đồng chí Bia, một cán bộ xã ngay ở đầu làng, lúc đồng chí chưa kịp sơ tán lên núi. Sau đó đồng chí Mau, xã đội trưởng và một số du kích, cũng hy sinh tại đây. Đầu năm 2004, tôi có dịp đi qua xã Bình Nguyên tìm viếng mộ đồng chí Bình và đồng chí Đức, tại nghĩa trang toạ lạc trên sườn đồi, cạnh đường quốc lộ số 1 thuộc xã Bình Nguyên, huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi. Bên cạnh mộ của đồng chí du kích Huỳnh Văn Bình, đồng chí xã đội trưởng Nguyễn Văn Mau, có rất nhiều nấm mộ “Chiến sĩ vô danh”... Chắc chắn hai đồng chí của chúng ta đang nằm trong số “Chiến sĩ vô danh” đó. Cô cháu gái của đồng chí Bia, nay là một cán bộ xã làm việc tại ủy ban nhân dân xã Bình Nguyên, huyện Bình Sơn. Xin trở lại với trận đánh đêm nay tại Dốc Sỏi. Trời đã về khuya. Cảnh vật đang im lìm như trong giấc ngủ. Khí hậu từ chỗ mát dịu chuyển sang lạnh lẽo. Sương đêm đã ướt áo. Trăng lặn từ hồi nào không hay, nhưng nền trời vẫn đầy sao lấp lánh. Ngày mai trời sẽ nắng to. Tôi đưa tay xem đồng hồ. Đã 0 giờ 30 phút. Tức là 12 giờ rưỡi đêm. Đã qua giờ G theo hợp đồng mà tôi vẫn chưa liên lạc được với tổ thứ nhất, mặc dù hai tổ không cách xa bao nhiêu và đã có du kích dẫn đường. Lúc vào tiếp cận, từ vị trí chỉ huy, tại bờ hào ấp chiến lược, trước khi hai tổ tách ra theo hai hướng tôi đã bổ sung hiệp đồng với hai đồng chí tiểu đội trưởng. Sau này mới biết, ở hướng đó, địch sợ bị ta tập kích, nên đã bí mật di chuyển vị trí, dồn về hướng tiến công của tổ chúng tôi. Chúng dựa vào bờ sông, đề phòng trên trục đường phía Tây, nhưng hướng bờ sông lại là nơi chúng không ngờ. Thế mới biết, ý kiến đề xuất của anh em du kích, chọn hướng từ bờ sông đánh vào là rất chính xác. Trong chiến đấu, mọi tình huống đều có thể diễn ra. Có khi đúng theo dự kiến, nhưng có lúc lại hoàn toàn khác. Trên chiến trường, đã có vài đơn vị, do nắm địch không chắc, không liên tục nên bị mất mục tiêu, đánh vào đất trống hoặc bắn vào đụn rơm, ụ mối, vì tưởng đó là xe tăng địch... Không thể chờ đợi thêm được nữa. Tôi ra lệnh cho đồng chí Bình nổ súng. Quả đạn B41 đầu tiên, Bình tiêu diệt ngay một xe tăng cách đó khoảng 15 mét. Địch dựa vào các xe tăng, xe bọc thép bắn ra như mưa. Đạn bay vèo vèo trên đầu. Những luồng đạn lửa của súng trung liên, đại liên, từ các tháp pháo xe tăng, phóng ra xung quanh tua tủa. Có những luồng đạn lửa chạm vào đá sỏi, gốc cây bay vút lên không trung như những chùm pháo “thăng thiên”. Ánh chớp đầu các nòng pháo thỉnh thoảng lại loé lên như những cái máy chụp ảnh có dùng đèn flash... Nhưng mọi loại hỏa lực đều bắn vút ra phía sau. Vì chúng tôi đã lọt vào góc tử giác (cự ly an toàn). Lúc này, chúng tôi mới thấy hết tác dụng của lối đánh gần (bám thắt lưng địch mà đánh), nhất là mục tiêu xe tăng. Trong lúc giặc điên cuồng bắn ra xung quanh, anh em nằm sát vào gốc dừa “giải lao” quan sát từng luồng đạn lửa của chúng đang phun ra từ các họng súng trên xe tăng để xác định vị trí cụ thể của từng mục tiêu. Sau hơn 10 phút sôi động, trận địa lại im ắng, chỉ còn lại các trận địa pháo, cối từ các căn cứ bắn xung quanh. Nhưng chúng tôi vẫn an toàn, vì đang “nằm chung” với xe tăng địch trong một cự ly rất gần. Xa xa về hướng Nam, tiếng súng lại rộ lên, pháo sáng địch bắn lên từng chùm, treo lơ lửng trên không trung, toả sáng cả một vùng. Chắc giờ này, một số căn cứ địch ở hướng Đức Phổ, Mộ Đức hay thị xã Quảng Ngãi... cũng đang bị ta tiến công. Quan sát một lúc khá chính xác, đồng chí Bình lại giương súng lên bắn phát thứ hai. Thêm một chiếc xe tăng bốc cháy. Qua ngọn lửa và ánh chớp, chúng tôi phát hiện thêm các mục tiêu khác. Sau phát đạn thứ hai này, bọn địch không phản ứng đồng loạt, vì sợ lộ mục tiêu. Chỉ có chỗ nào bị đánh, chỗ đó phản ứng. Pháo cối từ chi khu Châu Ổ và các căn cứ gần đó bắn liên tục ra xung quanh, nhất là hai bên trục đường phía Tây mục tiêu đang bị chúng tôi tiến công. Lần này, chúng sử dụng cả “pháo chụp”, đạn nổ trên không trung chụp xuống, hòng sát thương ta. Chúng tuyệt nhiên không bắn pháo sáng, sợ lộ các mục tiêu còn lại. Trong thực tế chiến đấu, có những trận không theo một nguyên tắc, bài bản nào cả. Chúng tôi bám vào mô đất, gốc dừa, trụ lại một chỗ, bắn cháy lần lượt từ xe này đến xe khác, cho đến lúc hết một cơ số đạn B41 mà vẫn không bị địch phát hiện. Cuối cùng địch chỉ còn lại một xe, trong khi chúng tôi đã hết đạn, phải rút lui. Lại thêm một lần ân hận. Lúc xuất phát anh Quang và anh Biền nhắc chúng tôi mang thêm mấy trái lựu đạn chống tăng để dự bị. Chúng tôi đã không thực hiện. Sáng hôm sau địch cho một tiểu đoàn hỗn hợp dưới sự yểm trợ của máy bay trực thăng chiến đấu, có kết hợp với pháo binh, từ thị trấn Châu Ổ lên càn quét hai bên trục đường đất đỏ. Chúng cho xe tăng lên kéo 6 chiếc xe tăng, xe thiết giáp bị chúng tôi bắn cháy, bắn hỏng về căn cứ. Cuộc hành quân càn quét giải tỏa của địch lên huyện lỵ Trà Bồng bị bẻ gãy, không thực hiện được. Sau trận này, đại đội chúng tôi được tăng cường thêm hoả lực B40 - B41 - ĐKZ để có thể độc lập chiến đấu, tiêu diệt xe tăng, xe thiết giáp địch ở vùng đồng bằng và vùng giáp ranh Quân khu 5. Điều này chứng tỏ trình độ kỹ thuật, chiến thuật, tinh thần dám đánh quyết đánh Mỹ của bộ đội ta và kinh nghiệm tổ chức chỉ huy của đội ngũ cán bộ các cấp, qua chiến đấu có bước trưởng thành về nhiều mặt. |
