THÁI THỊ BÔI – NGỌN LỬA CÁCH MẠNG TRẺ TRÊN ĐẤT ĐÀ NẴNG

Gương mặt tiêu biểu của phong trào yêu nước Quảng Nam – Đà Nẵng đầu thế kỷ XX

Giữa những năm tháng đấu tranh sôi sục đầu thế kỷ XX, vùng đất Hòa Vang – Đà Nẵng đã chứng kiến sự xuất hiện của một người phụ nữ đặc biệt. Ở tuổi đôi mươi, Thái Thị Bôi (1911–1938) không chỉ bước vào con đường cách mạng mà còn trở thành một trong những nữ đảng viên đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng kiên trung của bà đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử cách mạng Đà Nẵng.

1. Từ cô gái Hòa Vang đến nữ sinh bãi khóa chống Pháp

Sinh tại làng Nghi An, xã Hòa Phát (nay là phường Hòa Phát, quận Cẩm Lệ), Thái Thị Bôi lớn lên trong truyền thống yêu nước. Đỗ đầu kỳ thi vào trường Đồng Khánh – Huế, cô nữ sinh trẻ nhanh chóng trở thành một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào học sinh bãi khóa năm 1927. Bị bắt, tra hỏi và đuổi học, Thái Thị Bôi không lùi bước; chính biến cố ấy đã mở cánh cửa để bà bước vào con đường cách mạng.

2. Nữ đảng viên tiên phong của phong trào cách mạng miền Trung

Năm 1928, mới 17 tuổi, Thái Thị Bôi được bầu vào Tỉnh bộ Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên Quảng Nam. Dưới bí danh Hà, bà vừa tuyên truyền, gây quỹ, vừa làm cầu nối liên lạc giữa các phong trào yêu nước khắp miền Trung ( Thanh Hóa, Thừa Thiên Huế, Phú Yên, Quảng trị,...). Cuối năm 1929, bà kết hôn với đồng chí Lê Văn Hiến. Để tránh bị theo dõi, cả hai đã vào Nha Trang hoạt động hợp pháp. Tại đây, đầu năm 1930 Thái Thị Bôi chính thức trở thành một trong những nữ đảng viên đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam năm.

3. Nhà lao Nha Trang – nơi tôi luyện ý chí

Ngày 3/11/1930, hai vợ chồng bị mật thám Pháp bắt vì sự chỉ điểm. Bất chấp những trận tra tấn tàn bạo song với một lòng trung thành bà giữ vững khí tiết. Cuối cùng vì không tìm được chứng cứ, tòa thực dân buộc phải tha bổng bà vào tháng 4 năm 1931, còn đồng chí Lê Văn Hiến thì bị đẩy đi lên Kon Tum. Chính từ lúc này , ý chí của Thái Thị Bôi càng thêm sắt đá.

4. Hiệu sách Việt Quảng – “cơ sở giữa lòng phố thị”

Năm 1935, tại Đà Nẵng, bà cùng chồng và đồng chí Nguyễn Sơn Trà mở Hiệu sách Việt Quảng. Dưới hình thức kinh doanh hợp pháp, nơi đây thực chất trở thành trung tâm phát hành tài liệu cách mạng, điểm hẹn của trí thức và phong trào dân chủ 1936–1939. Chính từ hiệu sách này, hàng loạt hoạt động vận động dân chủ, kiến nghị, bầu cử đã bùng nổ, góp phần tạo nên khí thế đấu tranh mạnh mẽ ở Đà Nẵng.

5. Sự hy sinh tuổi 27 và lời dặn cuối cùng

Sống và hoạt động ngay giữa vòng vây mật thám, Thái Thị Bôi kiệt sức dần. Ngày 23/02/1938, bà qua đời ở tuổi 27. Trước lúc nhắm mắt, bà chỉ nhắn lại một câu:

“Hãy giữ hiệu sách Việt Quảng… vì cách mạng.”

6. Ngọn lửa còn mãi với Đà Nẵng

Tuy cuộc đời ngắn ngủi, nhưng Thái Thị Bôi đã để lại di sản lớn: tinh thần tiên phong, dũng cảm và sự bền bỉ của một người phụ nữ dám hy sinh tuổi trẻ vì độc lập dân tộc. Bà mãi là ngọn lửa âm ỉ nhưng bền bỉ, soi sáng cho bao thế hệ trẻ Đà Nẵng hôm nay. Với tộc Thái – Nghi An, hành trình cách mạng như một dòng chảy nối tiếp. Nếu Thái Phiên – người chú ruột của Thái Thị Bôi – là ngọn đuốc sáng của phong trào Duy Tân và cuộc khởi nghĩa năm 1916, thì thế hệ sau đã có Thái Thị Bôi tiếp bước con đường ấy bằng tất cả nhiệt h uyết tuổi trẻ.

Tấm gương của bà trở thành niềm tự hào của quê hương Nghi An – Hòa Phát. Dẫu chỉ sống 27 năm, bà đã kịp để lại một di sản tinh thần lớn lao: bản lĩnh, trí tuệ và lòng trung kiên của người phụ nữ xứ Quảng.

Ngày nay, tên tuổi Thái Thị Bôi được đặt cho đường phố, trường học và được tạc tượng tại nhà thờ tộc Thái – Nghi An. Đó không chỉ là sự tri ân của đất Đà Nẵng, mà còn là lời khẳng định rằng ngọn lửa bà thắp lên sẽ mãi không tắt.