THAM GIA CHIẾN DỊCH HỒ CHÍ MINH - GIẢI PHÓNG BÀ RỊA – VŨNG TÀU

Ngày 22 tháng 4, Sư đoàn3 nhận lệnh: Khẩn trương bổ sung quân số, vũ khí nằm trong đội hình Quân đoàn 2 tham gia chiến dịch Hồ Chí Minh, tấn công trên hướng quan trọng của Quân đoàn, giải phóng Bà Rịa – Vũng Tàu. Sư đoàn được tăng cường một chi đội xe tăng, 3 pháo 130, một Tiểu đoàn cao xạ 37-57. Sư đoàn chiến đấu làm 2 bước: Bước 1, Trung đoàn 141 đánh chiếm thị xã Bà Rịa, Trung đoàn 12 chiếm quận lỵ Đức Thạnh; Bước 2, Trung đoàn 2 là mũi chủ yếu tấn công giải phóng Vũng Tàu, Trung đoàn 12 là mũi vu hồi đánh qua Chí Linh xuống Vũng Tàu.

Tỉnh Phước Tuy, Bà Rịa cách Sài Gòn 100km, có 5 huyện: Long Điền, Long Lễ, Đức Thạnh, Đất Đỏ, Xuyên Mộc. Giao thông bộ có Đường số 1, Đường số 2, ngã ba Tân Phong (nam Xuân Lộc), Đường 15 Long Bình - Bà Rịa – Vũng Tàu, Đường 23 Bà Rịa - Đất Đỏ - Xuyên Mộc – Hàm Tân; Đường 2 Long Lễ - Long Điền - Đất Đỏ - Phước Hải và nhiều đường trong đồn điền. Đường số 1, Đường số 2 và Đường 15 là đường trục tiến quân, nên địch đã phá cầu, gây trở ngại giao thông. Cầu Cỏ May bị phá, Trung đoàn 2 bị địch kìm chân ở đây. Các đường, trừ Đường 15 tốt, còn lại đều xấu. Hàng năm, khu vực này có dịch sốt xuất huyết. Ở đây còn 2 vạn tên địch, máy bay hoạt động ít hơn. Sư đoàn sau chiến đấu ở Ninh Thuận, thương vong ít, được bổ sung quân số và vũ khí, mỗi Đại đội có 60-70 tay súng, được trang bị thêm hỏa lực pháo lớn và nhiều xe cơ giới thu được của địch nhưng phải chiến đấu theo mệnh lệnh, không có thời gian chuẩn bị, không quen địa hình, nắm địch chưa chắc. Phòng Hậu cần chưa có kinh nghiệm nên không thấy hết khó khăn, lúng túng, bị động, xử trí tình huống chưa kịp thời, ít liên lạc với Tiểu đoàn Quân y, nên chỉ đạo sử dụng lực lượng chưa kịp thời.

* Nhật ký ghi diễn biến hàng ngày như sau:

- Ngày 22/4: Sư đoàn 3 hành quân từ Phan Rang vào Phước Tuy, đội phẫu thuật cùng hành quân theo Sư đoàn bộ.

- Ngày 22/4: Tiểu đoàn Quân y theo Phòng Hậu cần vào Phước Tuy, tới đồn điền Cẩm Mỹ triển khai phục vụ (cách Bà Rịa 30km, cách Đức Thạnh gần 10km) nhận 37 thương bệnh binh tại chỗ do đội phẫu thuật Sư đoàn giao lại. Đội phẫu thuật theo Sư đoàn bộ và Trung đoàn 141 hành quân đường rừng tới khu chiến. Bệnh xá 2 triển khai nhận thương bệnh binh, Bệnh xá 1 là lực lượng dự bị cho đợt sau, nhưng vẫn tăng cường giúp Bệnh xá 2 giải quyết nhanh công việc hàng ngày. Tại đồn điền Cẩm Mỹ có nhiều đơn vị cùng đóng quân, Bệnh xá triển khai vào một xóm nhỏ, nhiều nhà gạch, có nhiều nhà vắng chủ. Bệnh xá bố trí đội hình hàng dọc, đầu ngõ là trạm thu dung, phân loại, tiếp theo là các buồng chuyên môn, khu cấp cứu bất động, phía trong là khu thương bệnh binh đi lại được. Khả năng thu dung khu này từ 200-250 ca. Khu vực ngoài có giếng và gần 1 con suối, có thể tắm giặt được, ngoài ra còn có cả máy nước... Đường ôtô vào tận cửa nhà. Nhân dân khu này đông, có thể mượn các phương tiện như bàn ghế để phục vụ cho nhiệm vụ, thực phẩm mua dễ dàng. Đơn vị có 2 ôtô (1 xe nhỏ của chuyên môn, 1 xe ôtô vận tải lớn). Thương bệnh binh không nhiều, công việc chuyên môn tiến hành thuận lợi, chất lượng tốt hơn.

- Ngày 26/4: Trung đoàn 141 cùng xe tăng tấn công thị xã Bà Rịa, Trung đoàn 12 đánh huyện lỵ Đức Thạnh.

- Ngày 27/4: Trung đoàn 141 làm chủ Bà Rịa, địch phá cầu Cỏ May, Trung đoàn 2 bị địch chặn lại, Trung đoàn 12 đánh Bình Giã, Ngãi Giao, Long Lễ, vây huyện Xuyên Mộc, truy kích tới Long Hải. Ngày này Bệnh xá 2 có 138 thương bệnh binh.

- Ngày 28/4: Trung đoàn 12 đánh trung tâm huấn luyện Sư đoàn 18 ngụy ở Long Hải, Phước Lâm, Phước Tĩnh; Trung đoàn 2 vượt cầu Cỏ May bị địch chặn lại. Đội phẫu thuật Sư đoàn hành quân xuống An Ngãi.

- Ngày 29/4: Trung đoàn 12 chuyển thành hướng chủ yếu vượt sông Phước Tĩnh đánh Vũng Tàu. Bệnh xá 2 chuyển xuống Long Hoa, Ấp Bắc, huyện Long Lễ mang theo 114 thương bệnh binh. Ấp này có nhiều xóm, có nhiều đơn vị đóng quân. Bệnh xá triển khai vào 1 xóm có mấy ngõ, cách đường cái 500m. Triểu khai thành 3 khu: khu nhân viên phía ngoài, tiếp theo là trạm thu dung phân loại, bãi xe ô tô, khu cấp cứu bất động, rồi đến các buồng chuyên môn, khu thương bệnh binh đi được ở trong cùng. Làng này nhiều cây, có bóng mát, có nhiều giếng, nhiều nhà ở rộng rãi, nhiều phương tiện có thể mượn của nhân dân, lại gần chợ nên điều trị và nuôi dưỡng thương bệnh binh tốt. Trong chiến dịch Hồ Chí Minh, tôi ở cùng Bệnh xá 2, vừa tham gia mổ và chỉ đạo công tác hàng ngày, vừa liên lạc với phòng Hậu cần. Vì dự kiến đánh Sài Gòn, nên tình hình có thể ác liệt kéo dài, Sư 3 cũng chắc chắn được tham gia, nên bố trí Bệnh xá 1 làm dự bị tham gia nhiệm vụ sắp tới, trước mắt Bệnh xá 1 vẫn cử người tham gia công tác chuyên môn để cùng Bệnh xá 2 giải quyết nhanh chóng công việc, sẵn sàng làm nhiệm vụ tiếp theo.

- Ngày 30/4/1975: Trung đoàn 12 và Trung đoàn 2 hoàn thành nhiệm vụ giải phóng Vũng Tàu, Trung đoàn 141 vượt sông tấn công Núi Nưa. Đội phẫu thuật tiếp quản bệnh viện Nguyễn Văn Nhân ở Vũng Tàu. Ngày này bệnh xá 2 có 147 thương bệnh binh;

- Ngày 1/5 Bệnh xá 2 có 149 thương bệnh binh.

- Ngày 6/5: Bệnh xá 2 về Trung tâm huấn luyện Vạn Kiếp ở Bà Rịa, tiếp tục thu dung thương bệnh binh, tập trung lại thành 2 ban (Nội và Ngoại). Thu dung đợt này là 317 thương bệnh binh, thương binh 256 (chiếm 86% số thương bệnh binh của Sư đoàn), chữa khỏi về đơn vị 22 ca (8,6%), chuyển viện 145 ca (56,6%), tử vong 1 ca (0,39%); bệnh binh 61 ca, khỏi trong chiến dịch 22 ca (36%). Lượng thương bệnh binh trung bình hàng ngày 112 ca, cao là 149 ca, mổ 50,8% số thương binh. Thời gian mổ kể từ khi bị thương trong 12 giờ đầu 20%, trong 24 giờ là 44%, trong 36 giờ là 25,8%, 48 giờ là 10%. 36% mổ muộn là do thương binh ở bước 2 từ Vũng Tàu về qua cầu bị hỏng. Bệnh xá 2 mổ 2 ca thấu bụng, thời gian mổ kể từ lúc bị thương là 8 và 18 giờ, mổ thấu não 2 ca sau 24 giờ, 2 ca sau 36 giờ và 2 ca sau 48 giờ. Gửi về Đội điều trị 84, Quân đoàn 2 là 105 ca, gửi bệnh viện Khu vực 40 ca, chuyển thương do Sư đoàn cho ô tô chở tới. Đội phẫu thuật trong đợt này di chuyển 4 lần, thu dung 54 thương bệnh binh (47 thương binh, 7 bệnh binh), mổ 25 ca có 1 ca thấu bụng, 1 ca thấu ngực.

Qua tổng kết sau đợt phục vụ thấy rằng:

- Đơn vị đã thu dung 475 thương bệnh binh, thương binh có 393 ca (chiếm 83%), chữa khỏi về đơn vị 13,2%, chuyển viện 66%, chết 0,7%, còn lại tới lúc kết thúc chiến tranh 88 ca (22%); Bệnh binh 82 ca, chữa khỏi về đơn vị 52% ca, còn lại 39 ca. Nếu tính cả số thương bệnh binh đọng lại trong đợt Ninh Thuận của Bệnh xá 2 thì thương bệnh binh 621 ca (thương binh 463 ca, bệnh binh 158 ca), khỏi về đơn vị 19,6%, chuyển viện 59,4%, chết 0,48%. Thành công là: Tổ chức và sử dụng lực lượng phù hợp, chất lượng điều trị nuôi dưỡng được nâng cao hơn trước, nguyên nhân là thương bệnh binh không nhiều, cơ sở phương tiện đầy đủ, thực phẩm dồi dào hơn và ít bị máy bay đánh phá.