THẢM SÁT KHÁNH GIANG – TRƯỜNG LỆ (17/4/1969) - NHẮC NHỚ NỖI ĐAU 55 NĂM QUÁ KHỨ ĐỂ GÓP PHẦN XÂY DỰNG NHÂN CÁCH VÀ LỐI SỐNG ĐẸP TRONG THẾ HỆ TRẺ HIỆN NAY

* Kí ức kinh hoàng của người dân 55 năm trước vẫn vẹn nguyên

Bắt đầu từ những năm 1966 – 1967, người Mỹ ồ ạt đưa quân vào Nam Quảng Ngãi, Bắc Bình Định, thiết lập các căn cứ quân sự, sân bay ở Gò Hội, núi Chóp Vung (Đức Phổ), liên tục mở những cuộc càn quét, đánh phá vùng núi rừng Ba Tơ, Nghĩa Hành, tây bắc Đức Phổ.

Tháng 4/1969, hơn 1 năm sau ngày xảy ra vụ thảm sát Mỹ Lai (16/3/1968), quân đội viễn chinh Mỹ lại tiếp tục gây thêm một vụ giết người tàn bạo mà nạn nhân là 63 đồng bào vô tội, trong đó, gồm toàn phụ nữ, người già và trẻ em (22 phụ nữ và 41 trẻ em) tại Khánh Giang – Trường Lệ.

Từ đầu năm 1969, sau những cuộc hành quân “tìm diệt” vô vọng và liên tục bị đối phương tấn công sát nách, lực lượng Mỹ đóng tại căn cứ Gò Hội (Đức Phổ) quay sang sử dụng các toán lính đặc nhiệm, dùng trực thăng đổ bộ xuống khu vực Tây Bắc huyện Đức Phổ, Tây Nam huyện Nghĩa Hành, Đông Nam huyện Ba Tơ lùng sục đánh phá vùng căn cứ cách mạng, truy tìm dấu vết quân Giải phóng.

Đầu tháng 4/1969, một đại đội lính Mỹ đổ quân xuống đồn Dạ Lan (Ba Tơ). Ý đồ của chúng là từ đây sẽ ngược lên vùng núi rừng phía Tây bất ngờ tấn công các đơn vị chủ lực quân Giải phóng mà chúng nghi ngờ đang có mặt tại đó.

Tuy vậy, đến giữa tháng 4, lính Mỹ vẫn mất phương hướng trong việc truy tìm đối phương, lại bị dân quân du kích liên tục đặt mìn, bắn tỉa. Vô vọng trong việc thực hiện mục tiêu, hoang mang vì phải đối mặt với một lực lượng thoắt ẩn, thoắt hiện giữa trùng điệp núi rừng, lính Mỹ trở nên hung hãn, cuồng loạn. Trong kí ức những người dân còn sống sót, chứng kiến trong trận thảm sát luôn còn mãi những hình ảnh, những âm thanh kinh hoàng ấy qua lời kể của ông Huỳnh Minh Thương (1954) – nhân chứng đã chứng kiến sự việc 55 năm trước.

Nhân chứng Huỳnh Minh Thương kể lại vụ thảm sát tại khu tưởng niệm

Ngày 16/4/1969, một đơn vị lính Mỹ thuộc lực lượng Tiger Force (Mãnh Hổ) tràn vào hai thôn Khánh Giang - Trường Lệ đốt phá nhà cửa, bắn giết trâu bò, tìm cách xua người dân ra khỏi xóm làng hòng chia cắt, cô lập lực lượng kháng chiến. Sáng ngày 17/4/1969, cuộc hành quân truy quét vào vùng Khánh Giang -Trường Lệ tiếp tục. Lúc 10 giờ 30 phút, tại gò Đập Đá (Trường Lệ), khi các gia đình đồng bào Hre đang ăn trưa, cuộc thảm sát bắt đầu. Lính Mỹ lùng sục đến từng nhà, lia tiểu liên vào mâm ăn, ném lựu đạn xuống hầm khiến 29 người, trong đó có 10 phụ nữ và 19 trẻ em bị giết. Đến 11 giờ cùng ngày, phát hiện có nhiều phụ nữ và trẻ em đang ẩn nấp dưới căn hầm chống pháo tại nhà của một người dân, lính Mỹ uy hiếp, tập trung mọi người ra sân rồi dùng tiểu liên bắn trực diện từng người.

Kinh hoàng hơn, thi thể 15 người (gồm 6 phụ nữ và 9 trẻ em) bị lính Mỹ chất thành đống ở mé tây ngôi nhà rồi dùng đót khô, dội xăng bột đốt cháy. Tại một nơi khác, cạnh vườn một nông dân tên là Thủy, lính Mỹ cưỡng bức người dân ra khỏi hầm trú ẩn, dùng súng quây mọi người tại khoảng đất trống bên đường rồi dùng súng liên thanh bắn lia ngang khiến xác người đổ nhào, chồng chất lên nhau. Có 19 người (6 phụ nữ và 13 trẻ em) mất mạng dưới họng súng.

Sau khi thực hiện hành vi giết người tàn bạo, lính Mỹ nhanh chóng rời khỏi khu vực gây tội ác. Đạn pháo từ Nghĩa Hành, Đức Phổ bắt đầu ồ ạt nã vào ngôi làng nhỏ; trên bầu trời máy bay ném bom xăng nhằm hủy diệt xóm làng hòng xóa bỏ mọi chứng cứ. Suốt 3 ngày đêm, vùng Khánh Giang – Trường Lệ ngập trong biển lửa và quằn quại trong tiếng rền của bom đạn. Tổng cộng, trong vụ thảm sát Khánh Giang – Trường Lệ, lính Mỹ đã giết hại 63 người dân vô tội, gồm 22 phụ nữ và 41 trẻ em. Có 9 người may mắn sống sót ở các điểm tàn sát và 7 người khác chạy thoát từ trước khi lính Mỹ quy tập dân chúng.

* Giáo dục lòng yêu nước, lòng tự hào dân tộc góp phần xây dựng nhân cách và lối sống đẹp cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay

Tuổi trẻ Cụm thi đua số 1 – Đoàn khối Cơ quan và Doanh nghiệp tỉnh tại Khu tưởng niệm trong Hành trình về địa chỉ đỏ

Hiện nay, yêu cầu của Đảng, Nhà nước ta là phải nghiên cứu sâu, xây dựng được hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị con người, hệ giá trị gia đình và hệ giá trị quốc gia Việt Nam trong thời kỳ mới, đặc biệt là văn kiện Đại hội XIII đã đặt ra vấn đề xây dựng văn hóa, chuẩn mực con người Việt Nam là một trong những nội dung trọng tâm, cốt lõi và cũng là khâu đột phá, tạo thành sức mạnh nội sinh, động lực tinh thần to lớn để xây dựng và phát triển đất nước phồn vinh và hạnh phúc.

Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 09/6/2014 của Hội nghị Trung ương 9 khóa XI về "Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước" khẳng định 5 quan điểm cơ bản, trong đó có việc "Phát triển văn hóa vì sự hoàn thiện nhân cách con người và xây dựng con người để phát triển văn hóa. Theo đó, trong xây dựng văn hóa, trọng tâm là chăm lo xây dựng con người có nhân cách, lối sống tốt đẹp, với các đặc tính cơ bản: Yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù, sáng tạo".

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”[1].

Theo đó, trong giai đoạn hiện nay, để thế hệ trẻ tiếp cận và hiểu biết hơn về lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của ông cha cần đặc biệt quan tâm công tác giáo dục truyền thống để hình thành tư tưởng, tình cảm của tuổi trẻ. Qua đó, giúp thế hệ trẻ có nhận thức đúng đắn về lịch sử, thêm yêu quê hương đất nước, niềm tự hào dân tộc, qua đó tiếp tục phát huy truyền thống, đạo lý tốt đẹp “Đền ơn đáp nghĩa”, “Uống nước nhớ nguồn”.

Việc giáo dục, tuyên truyền những truyền thống lịch sử tốt đẹp của dân tộc, của Đảng, của nhân dân trong  tiến trình đấu tranh gìn giữ và xây dựng đất nước. Việc giáo dục truyền thống cách mạng đến thế hệ trẻ hiện nay đang là vấn đề cấp thiết để khơi dậy và phát huy tinh thần đoàn kết, ý thức tự cường, tự tôn dân tộc trong thời đại hội nhập phát triển. Ý thức dân tộc, lòng yêu nước là giá trị rất quan trọng đối với mỗi người dân trong việc xây dựng đất nước thành quốc gia phát triển, thịnh vượng, hòa bình, hạnh phúc trước những thách thức ngày càng gia tăng của toàn cầu hóa.

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế đã làm thay đổi mọi khía cạnh của đời sống xã hội, bao gồm cả hoạt động và ứng xử, ý thức về dân tộc, lòng tự hào, tự tin dân tộc, đặc biệt là ở lứa tuổi trẻ. Chính vì vậy, mỗi người nhất là thế hệ trẻ cần nuôi dưỡng tâm hồn và cùng nhau chia sẻ về lịch sử, hiện tại và tương lai, niềm tự hào, tự tôn dân tộc để thêm yêu nước và vững vàng trong hội nhập, giao lưu và ngay trong cuộc sống thường ngày./.

Tác phẩm sưu tầm

Nguồn: https://truongchinhtri.quangngai.gov.vn/

ThS. Trần Thị Bảo Châu

Khoa Xây dựng Đảng

* Tài liệu tham khảo:

1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.12.

2. Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 09/6/2014 của Hội nghị Trung ương 9 khóa XI về "Xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước".

3. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, H, 2021, t.I.

[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011, t.12, tr.51.