Thần Tốc Ra Bắc, Đại Phá Quân Thanh

Nguyễn Huệ, sau này lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Quang Trung, sinh năm 1753. Cùng với Nguyễn Nhạc và Nguyễn Lữ, ông là một trong những lãnh tụ chủ chốt của phong trào Tây Sơn. Trong những năm cuối thế kỷ XVIII, Nguyễn Huệ liên tiếp chỉ huy quân Tây Sơn trong những chiến dịch lớn, từ miền Nam ra miền Bắc, để đối phó với các lực lượng quân sự và chính trị đang chia cắt đất nước.

Năm 1785, quân Xiêm theo sự cầu viện của Nguyễn Ánh tiến vào Gia Định với lực lượng lớn. Nguyễn Huệ được giao chỉ huy quân Tây Sơn tiến vào Nam. Ông chọn khu vực Rạch Gầm – Xoài Mút trên sông Tiền làm nơi quyết chiến và bố trí trận địa phục kích. Rạng sáng ngày 19-1-1785, quân Xiêm – Nguyễn lọt vào trận địa, quân Tây Sơn đồng loạt tiến công từ nhiều hướng. Trận đánh kết thúc với thắng lợi lớn của quân Tây Sơn, đánh tan lực lượng quân Xiêm xâm lược.

Sau chiến thắng ở Rạch Gầm – Xoài Mút, Nguyễn Huệ tiếp tục đưa quân ra Bắc. Năm 1786, ông tiến ra Thuận Hóa rồi đánh ra Bắc Hà, lật đổ chính quyền chúa Trịnh và góp phần chấm dứt tình trạng đất nước bị chia cắt giữa các thế lực Trịnh – Nguyễn. Những chiến thắng liên tiếp đưa Nguyễn Huệ trở thành nhân vật quân sự có ảnh hưởng lớn trong cục diện chính trị Đại Việt lúc bấy giờ.

Đến cuối năm 1788, tình hình đất nước lại trở nên cấp bách khi nhà Thanh đưa quân sang xâm lược với danh nghĩa giúp Lê Chiêu Thống. Từ Phú Xuân, Nguyễn Huệ nhận được tin cấp báo. Ngày 22-12-1788, ông lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu Quang Trung, rồi lập tức tổ chức cuộc hành quân ra Bắc. Trên đường tiến quân, ông vừa tuyển thêm binh lính, vừa tổ chức lực lượng và chuẩn bị cho trận quyết chiến.

Quân Thanh chiếm Thăng Long nhưng không ngờ rằng quân Tây Sơn sẽ tiến ra nhanh đến như vậy. Quang Trung chia quân thành nhiều đạo, tiến công vào hệ thống phòng thủ của đối phương. Từ cuối tháng Chạp đến những ngày đầu năm Kỷ Dậu 1789, các đồn tiền tiêu của quân Thanh lần lượt bị đánh bại. Sau đó, quân Tây Sơn tiến vào những vị trí quan trọng như Hà Hồi và Ngọc Hồi, đồng thời các cánh quân khác tiến về phía Thăng Long.

Rạng sáng mùng 5 Tết Kỷ Dậu (1789), quân Tây Sơn giành thắng lợi quyết định trong chiến dịch đánh quân Thanh. Quang Trung trực tiếp chỉ huy trận Ngọc Hồi, trong khi các cánh quân khác tiến công những vị trí quan trọng quanh Thăng Long. Quân Thanh nhanh chóng tan rã và phải rút chạy. Chiến thắng này đã đánh bại cuộc xâm lược của nhà Thanh, giải phóng Thăng Long và bảo vệ nền độc lập của Đại Việt.

Sau chiến thắng, Quang Trung bắt tay vào việc ổn định và xây dựng đất nước. Ông đề ra nhiều chủ trương về chính trị, quân sự, kinh tế và văn hóa, đồng thời dự định xây dựng Phượng Hoàng Trung Đô ở Nghệ An. Tuy nhiên, những dự định ấy chưa thể hoàn thành thì ông đột ngột qua đời năm 1792, khi mới khoảng 40 tuổi.

Quang Trung – Nguyễn Huệ để lại dấu ấn đặc biệt trong lịch sử Việt Nam cuối thế kỷ XVIII. Chỉ trong vài năm, ông đã chỉ huy những chiến dịch lớn, nổi bật là Rạch Gầm – Xoài Mút năm 1785 và chiến thắng chống quân Thanh năm 1789. Đặc biệt, cuộc hành quân thần tốc ra Bắc cuối năm 1788 – đầu năm 1789 và chiến thắng Kỷ Dậu đã trở thành một trong những chiến công quân sự nổi bật nhất trong lịch sử dân tộc.

Lưu ý: Em không dùng chi tiết “tỷ lệ chiến thắng 100%” trong bài vì đây không phải cách đánh giá lịch sử có cơ sở; tương tự, số quân Xiêm và quân Thanh trong các nguồn có thể được ghi khác nhau. Nguồn Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng ghi những con số khác nhau tùy tài liệu, nên em chọn cách diễn đạt “lực lượng lớn” để tránh khẳng định một con số chưa thống nhất.