Tháng 5/1974 – Quân dân phía Nam Bình Định dồn dập tiến công, nổi dậy phá kìm

Trong chiến dịch Hè – Thu năm 1974, cùng với các hướng tiến công ở phía Bắc tỉnh, quân và dân các huyện phía Nam Bình Định cũng đồng loạt đẩy mạnh hoạt động quân sự, chính trị và binh vận. Đây là thời điểm địch vẫn ngoan cố thực hiện âm mưu lấn chiếm, “bình định”, dùng hệ thống đồn bốt, khu dồn và lực lượng bảo an, dân vệ để kìm kẹp Nhân dân. Trước tình hình đó, quân dân Bình Định đã chủ động mở nhiều mũi tiến công, tạo sức ép mạnh mẽ lên hậu phương địch.

Đêm 16/5/1974, quân dân các huyện phía Nam dồn dập tiến công và nổi dậy ở nhiều nơi. Ta pháo kích sân bay Quy Nhơn, đốt cháy kho xăng Phú Hòa, đồng thời tiêu diệt hơn 10 trung đội bảo an và dân vệ ở các địa bàn Cát Hiệp, Cát Trinh, Bình Giang, Phước Long, Phước Hòa, Nhơn Lộc. Những đòn đánh liên tiếp đã làm cho hệ thống phòng thủ của địch ở phía Nam tỉnh bị rung chuyển, buộc chúng phải phân tán lực lượng đối phó.

Không chỉ có tiến công quân sự, phong trào đấu tranh chính trị của quần chúng cũng diễn ra mạnh mẽ. Hơn 5.560 lượt quần chúng và người nhà binh sĩ ngụy ở Phù Cát, Bình Khê, An Nhơn, Tuy Phước, Quy Nhơn đã kéo đến đồn bốt, cơ quan ngụy quyền xã và quân đội để đấu tranh, chống con em bị bắt lính. Đây là một mũi tiến công quan trọng, đánh vào tinh thần binh lính và bộ máy kìm kẹp của địch, làm cho chúng thêm lúng túng ngay trong vùng kiểm soát.

Tại Bình Khê, quân và dân ta phá khu dồn Vườn Xoài, Bình Giang, đưa 1.000 dân trở về làng cũ. Việc phá khu dồn, đưa dân về quê không chỉ có ý nghĩa dân sinh, mà còn là thắng lợi chính trị quan trọng. Nó phá vỡ âm mưu gom dân, tách dân khỏi cách mạng của địch, đồng thời khôi phục thế bám đất, bám làng của Nhân dân.

Cùng thời gian đó, ta tiến công một số chốt dọc đường 19, tuyến giao thông có ý nghĩa chiến lược đối với địch. Lo sợ bị cắt đường 19, địch phải điều Trung đoàn 47 từ Gia Lai về Bình Khê, cùng Liên đoàn biệt động số 4 mở các cuộc hành quân giải tỏa đường 19 và khu vực quanh sân bay Gò Quánh. Điều này cho thấy các đòn tiến công của quân dân Bình Định đã buộc địch phải bị động điều quân, căng kéo lực lượng trên nhiều hướng.

Câu chuyện tháng 5/1974 ở phía Nam Bình Định là một trang sử hào hùng trong những năm tháng thời hoa lửa. Đó là câu chuyện về sự phối hợp chặt chẽ giữa tiến công quân sự, đấu tranh chính trị và binh vận; giữa bộ đội, du kích và quần chúng Nhân dân; giữa các huyện Phù Cát, Bình Khê, An Nhơn, Tuy Phước và vùng ven Quy Nhơn.

Trong khói lửa chiến tranh, quân và dân phía Nam Bình Định đã kiên cường bám đất, giữ làng, phá khu dồn, đánh chốt, chống bắt lính và làm rối loạn hậu phương địch. Những hoạt động ấy góp phần làm thất bại một bước âm mưu lấn chiếm, “bình định” của Mỹ - ngụy, tạo thêm thế và lực cho chiến dịch Hè – Thu năm 1974, tiến tới ngày quê hương hoàn toàn giải phóng.