Tháng Tư lịch sử qua ký ức của những người lính giải phóng Khánh Hòa PHẦN 1

Đập tan “lá chắn thép” trên đèo Phượng Hoàng

Trong căn nhà nhỏ nằm tĩnh lặng tại phường Nam Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, cựu chiến binh (CCB) Lê Thuận Kha - nguyên Tiểu đội trưởng Tiểu đội hỏa lực thuộc Sư đoàn 10, Quân đoàn 3 đón chúng tôi bằng nụ cười đôn hậu của một người lính đã đi qua bao dặm trường của chiến tranh. Ở cái tuổi xưa nay hiếm, đôi mắt ông vẫn sáng lên lạ thường khi nhắc về trận đánh đập tan “lá chắn thép” trên đèo Phượng Hoàng - một điểm nút chiến lược quan trọng, mở toang cửa ngõ từ đại ngàn Tây Nguyên xuống đồng bằng ven biển.

Ngược dòng thời gian về mùa xuân năm 1975, Sư đoàn 10 khi đó là một trong những đơn vị chủ lực tinh nhuệ nhất tham gia Chiến dịch Tây Nguyên. Với bề dày truyền thống, đơn vị được giao nhiệm vụ trực tiếp đánh chiếm thị xã Buôn Ma Thuột. Thắng lợi ngày 10-3-1975 tại đây đã tạo ra bước ngoặt quyết định, đẩy quân địch vào thế tháo chạy hỗn loạn, vỡ vụn từ bên trong.

Sau khi lực lượng của ta giải phóng Buôn Ma Thuột và làm chủ Khánh Dương, quân địch rơi vào trạng thái hoảng loạn. Để ngăn chặn đà tiến công như vũ bão của ta theo đường 21 (nay là Quốc lộ 26) từ Tây Nguyên xuống đồng bằng, địch vội vã đổ Lữ đoàn dù số 3 - lực lượng dự bị chiến lược được mệnh danh là “thiên thần sát thủ” cùng nhiều đơn vị hỗ trợ nhằm thiết lập một tuyến phòng thủ cực kỳ kiên cố trên đèo Phượng Hoàng, nằm giữa ranh giới Đắk Lắk và Khánh Hòa, vốn nổi tiếng với địa hình quanh co, hiểm trở và dốc đứng.

Tại đây, quân địch đã lợi dụng địa thế núi cao để bố trí trận địa hỏa lực mạnh, lập sở chỉ huy và các cụm pháo binh, xe tăng ở những điểm cao có tầm quan sát rộng. Chúng ngông cuồng gọi đây là “lá chắn thép” bất khả xâm phạm nhằm khóa chặt con đường xuống duyên hải miền Trung của bộ đội ta. Trước tình hình đó, Sư đoàn 10 nhận được mệnh lệnh: “Bằng mọi giá phải đập tan tuyến phòng thủ này để giải phóng tỉnh Khánh Hòa”.

Nhận định việc đánh trực diện lên các cao điểm sẽ gặp rất nhiều khó khăn và tổn thất, nên chỉ huy đơn vị đã quyết định áp dụng chiến thuật bao vây, chia cắt. Các cánh quân bộ binh của ta đã kiên trì băng rừng, lội suối, vòng leo lên các đỉnh núi cao để đánh tạt sườn, chia cắt đội hình quân địch. Sự phối hợp nhịp nhàng giữa bộ binh, xe tăng và pháo binh đã tạo nên sức mạnh tổng hợp khủng khiếp, khiến quân địch hoang mang, lo sợ.

CCB Lê Thuận Kha nhớ lại, từ đêm 29-3 đến rạng sáng 1-4-1975, pháo binh của ta bắt đầu nã đạn dồn dập vào các trận địa của địch. Những đòn đánh chính xác và mãnh liệt khiến quân địch rối loạn, buộc phải bỏ vị trí rút chạy. Tuy nhiên, quân ta đã lường trước được các hướng rút lui của chúng để tổ chức chặn đánh. Trung đoàn 24 đã tổ chức phục kích tại cầu Suối Chình (xã Tây Ninh Hòa) khi chúng rút chạy về Ninh Hòa, trong khi Tiểu đoàn 8 liên tục truy kích đám tàn quân chạy về hướng Buôn Ma Thuột, tiêu diệt và bắt sống nhiều tên. Sau 3 ngày đêm chiến đấu liên tục, Sư đoàn 10 đã xóa sổ Lữ đoàn dù số 3, chính thức đập tan “lá chắn thép” trên đèo Phượng Hoàng.