Thanh âm từ quá khứ

Những câu chuyện kể của những cựu chiến binh (CCB) là nhân chứng lịch sử, chứng kiến giờ phút mà cả nước cùng nổi dậy, đấu tranh giành chính quyền về tay nhân dân trong cuộc tổng khởi nghĩa tháng 8-1945.

CCB Phạm Hồng Sơn, khu 5b, phường Quang Trung (TP Uông Bí) năm nay đã 94 tuổi. Ông là nhân chứng lịch sử của hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ của dân tộc. Dù đã ở cái tuổi xưa nay hiếm, thế nhưng, khi chúng tôi nhắc về cuộc tổng khởi nghĩa tháng 8-1945 giành lại chính quyền, mọi ký ức trong ông lại hiện về. Ông kể cho chúng tôi nghe những câu chuyện bằng giọng kể đầy tự hào và trôi chảy, cứ như, những câu chuyện đó, với ông mới diễn ra ngày hôm qua vậy.

Ông Sơn kể: Ngày 8-6-1945, khi Việt Minh thành lập "Đệ tứ Chiến khu" kêu gọi, tập hợp quần chúng nhân dân tham gia khởi nghĩa, tôi đã cùng thanh niên, người dân vùng lên bắt lý trưởng nộp ấn tín cho cách mạng, nổi dậy đốt, cướp kho thóc của Nhật chia cho nhân dân, tham gia giải phóng Đông Triều. Sau đó, tôi tiếp tục tham gia cùng đoàn người bừng bừng khí thế, ngược về các tổng, huyện kêu gọi khởi nghĩa giành chính quyền về tay nhân dân tại đồn Tràng Bạch, Uông Bí, Quảng Yên… Ánh mắt đầy xúc động, khi những kỷ niệm xưa đang ùa về, ông Sơn bảo: Tôi không bao giờ quên được giây phút khi nghe đại biểu Mặt trận Việt Minh đọc lệnh khởi nghĩa. Lúc ấy, tôi cùng mọi người hô vang Việt Minh muôn năm! Ðả đảo phát-xít, đả đảo thực dân! Chính quyền về tay nhân dân!.

Ông Sơn nói với chúng tôi bằng giọng rưng rưng, ông vẫn nhớ như in hình ảnh lực lượng khởi nghĩa và nhân dân ôm chầm lấy nhau trong nước mắt, niềm vui không nói nên lời khi quê hương giành thắng lợi. Ông bảo, tinh thần lúc đó vui sướng lắm vì đã kết thúc 80 năm bị thực dân Pháp đô hộ, cai trị. Người dân đã được làm chủ đất nước.

Nhìn vào tấm ảnh Bác Hồ treo trên tường, ông nghẹn ngào: Đi hết nửa đời người, chứng kiến biết bao thăng trầm, biến cố của lịch sử, từ chỗ đất nước trong ách nô lệ, cuộc sống người dân đói khổ lầm than, cho đến bây giờ, Việt Nam nói chung và đặc biệt là tỉnh Quảng Ninh đã có những bước phát triển nhảy vọt, người dân có cuộc sống khấm khá, văn minh. Tôi luôn tin tưởng rằng, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân làm nên điều thần kỳ ấy.

Tự hào về Đất mỏ anh hùng

Cũng giống như CCB Phạm Hồng Sơn, trong ký ức của CCB Phùng Ngọc Hùng, 84 tuổi, hiện sống tại khu 6, phường Bãi Cháy (TP Hạ Long) về cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền tháng 8-1945 thực sự là ký ức mà cả thế hệ của ông lưu giữ mãi.

Ông Hùng chia sẻ: Năm 1944, khi Mỹ - Nhật đánh nhau, bom đạn bắn phá vào thị xã Hồng Gai khiến cho kho thóc của Nhật bị đốt cháy. Lúc ấy, vì đói nên nhiều người dân tới mót thóc cháy để ăn, bị phát xít Nhật bắt được, chúng đã đánh đập, tra tấn họ rất dã man. Ngày nào tôi cũng chứng kiến cảnh xác người la liệt ở ngoài đường, cảnh xe chở xác người đi chôn tại chân núi Mắm Tôm. Cảnh tượng lúc ấy càng thôi thúc tôi muốn tham gia cách mạng hơn, đi theo Đảng, được cầm súng bảo vệ Tổ quốc.

Đầu tháng 8-1945, Việt Minh về tuyên truyền, vận động nhân dân tham gia đảo chính, giành lại chính quyền chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa, người dân thị xã ai cũng một lòng theo Việt Minh, sục sôi ý chí đấu tranh. Đêm 16, 17, 18-8-1945, người dân Hồng Gai đã đốt đuốc sáng rực, tay cầm búa, gậy, xà-beng, dao, rựa… hừng hực khí thế tiến lên giành chính quyền. Lúc ấy, tôi cùng các thanh niên khác đã cầm bom tự chế bằng vôi bột và mảnh sành tiến vào các đồn, bốt của địch, bắt bọn tay sai phải quy hàng trao lại chính quyền về tay nhân dân. Đó là khoảnh khắc vô cùng đáng nhớ mà cả cuộc đời tôi sẽ không bao giờ quên.

Ông Hùng nhớ lại, sau khi giành được chính quyền, cuộc sống của người dân bước sang một trang mới. Nạn đói, nghèo, dốt dần dần được đẩy lùi, người dân thị xã hăng say lao động, sản xuất... Cách mạng Tháng Tám thành công, đã tiếp thêm sức mạnh, niềm tin cho lớp thanh niên như ông Hùng tiếp tục tham gia kháng chiến. Ông Hùng lên đường nhập ngũ tháng 8-1947, trực tiếp tham gia chiến đấu ở nhiều chiến trường trong cả nước cho đến ngày đất nước giải phóng hoàn toàn.

Nhớ lại tháng Tám lịch sử của dân tộc cách đây đã hơn 70 năm, ông khẳng định: Cách mạng Tháng Tám 1945 giúp nhân dân giành lại chính quyền đã tạo nên một bước ngoặt lịch sử, làm thay đổi vận mệnh của đất nước và dân tộc, mở ra kỷ nguyên mới, kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội. Chúng tôi vẫn thường giáo dục các con, cháu luôn phải ghi nhớ và phát huy truyền thống cách mạng vẻ vang của cha ông, ra sức học tập, lao động đóng góp xây dựng quê hương, bảo vệ lãnh thổ, chủ quyền đất nước.

Nhờ ánh sáng của Đảng soi đường...

Đối với CCB Lê Vương, 90 tuổi, hiện sống ở phố Nguyễn Du, thị trấn Quảng Hà, huyện Hải Hà, khi kể với chúng tôi về ký ức của Cách mạng Tháng Tám 1945, ông khẳng định: Đó là nhờ ánh sáng của Đảng soi đường, dẫn lối cho cả dân tộc đi đến thắng lợi.

Sinh năm 1927, trong gia đình có truyền thống cách mạng ở Hà Cối (nay là huyện Hải Hà), ông Lê Vương sớm được giác ngộ cách mạng, đầu năm 1945 ông tham gia kháng chiến, làm liên lạc cho Ban Chỉ đạo miền Đông, khi Nhật – Pháp đánh nhau, ông tham gia cướp kho thóc của Nhật và nhập ngũ tại Trung đoàn 98.

Ông Vương nhớ lại: Lúc bấy giờ, trước sự kiện Nhật đảo chính Pháp, Ban Thường vụ Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam ra Chỉ thị “Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” nhằm phát động cao trào kháng Nhật cứu nước, tôi cùng đơn vị đang đóng quân và tham gia chiến đấu tại Chiến khu Đông Triều, đến ngày 19-8-1945 nhận được tin báo là chúng ta đã giành chiến thắng trên tất cả các chiến trường thì cả đơn vị đều vui mừng trong nước mắt, hân hoan, cùng nhân dân hô vang khẩu hiệu “Việt Minh muôn năm!”, “Ðả đảo phát-xít Nhật!”, “Chính quyền về tay nhân dân”. Khi biết tin ngày 2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ đọc Bản Tuyên ngôn độc lập – khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà tại thủ đô Hà Nội, đêm hôm trước đó, đơn vị của tôi ai cũng thao thức vì vui sướng.

Ông Vương bảo, khí thế sục sôi của Cách mạng Tháng Tám 1945 đã hun đúc niềm tin tất thắng để chiến sĩ, đồng bào cả nước tiếp tục đi trên con đường đấu tranh giải phóng dân tộc cho đến ngày toàn thắng. Năm 1972, ông xuất ngũ, trở về quê hương, cùng với nhân dân kiến thiết, xây dựng quê hương.

Ông Vương chia sẻ: Tôi tin rằng kế thừa những truyền thống quý báu của dân tộc, trong thời gian tới Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc huyện Hải Hà sẽ cùng với cả nước tiếp tục phát huy truyền thống cách mạng, nỗ lực thi đua thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nghị quyết Đại hội Đảng các cấp đã đề ra.