Thanh Minh Tám – người con Kon Plông và những trận đánh giữa lòng Tây Nguyên

Thanh Minh Tám – người con Kon Plông và những trận đánh giữa lòng Tây Nguyên

Ở Kon Plông, có một người mà nhắc đến tên ông, những thế hệ đi trước vẫn nhớ về một thời chiến tranh dữ dội: Thanh Minh Tám, tên thật A Núk, người dân tộc Hrê, sinh năm 1935 tại xã Hiếu, huyện Kon Plông, tỉnh Kon Tum. Từ một cậu bé mới 15 tuổi làm nhiệm vụ liên lạc, ông từng bước trở thành chiến sĩ đặc công và sau này là Đại đội phó Đại đội đặc công Khu 9 Gia Lai. Ngày 17/9/1967, Thanh Minh Tám được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tuổi thơ của A Núk gắn với núi rừng Kon Plông. Năm mới 15 tuổi, ông đã đi theo cách mạng và làm nhiệm vụ liên lạc cho huyện đội. Công việc tưởng như chỉ là chuyển thư, chuyển công văn nhưng trong hoàn cảnh chiến tranh, mỗi chuyến đi đều có thể gặp nguy hiểm. Người liên lạc phải biết đường rừng, biết tránh những khu vực đối phương kiểm soát và quan trọng nhất là đưa được mệnh lệnh đến nơi mà không để lộ hoạt động của lực lượng cách mạng.

Ba năm làm liên lạc đã rèn cho A Núk sự nhanh nhẹn, gan dạ và khả năng hoạt động trong địa hình núi rừng. Tháng 9/1953, ông chính thức vào bộ đội huyện. Một năm sau, ông tập kết ra miền Bắc và được đào tạo về đặc công. Đến tháng 8/1960, ông trở lại chiến trường Tây Nguyên, tham gia lực lượng đặc công và từng bước trưởng thành qua thực tế chiến đấu.

Những năm 1960–1966 là quãng thời gian đặc biệt trong cuộc đời người chiến sĩ trẻ. Ông hoạt động trên chiến trường Gia Lai, từ một tiểu đội phó dần trở thành đại đội phó. Theo tư liệu của Hội đồng Chỉ đạo xuất bản, trong thời gian này ông đã tham gia và chỉ huy 16 trận đánh, cùng đơn vị đánh vào nhiều mục tiêu và gây tổn thất đáng kể cho lực lượng đối phương.

Nhưng trong ký ức về cuộc đời chiến đấu của Thanh Minh Tám, có những trận đánh đặc biệt nổi bật.

Một trong số đó là cuộc tập kích Chi khu Củng Sơn, nhằm giải thoát Luật sư Nguyễn Hữu Thọ vào tháng 6/1961. Đây là một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn, đòi hỏi lực lượng đặc công phải tiếp cận mục tiêu, vượt qua hệ thống bảo vệ rồi đưa người cần giải cứu ra ngoài an toàn. Những tư liệu hồi ức về ông cho thấy đây là một trong những nhiệm vụ ông nhớ mãi trong cuộc đời binh nghiệp.

Sau đó là những trận đánh trên chiến trường Tây Nguyên, trong đó có cuộc tập kích sân bay Pleiku. Đây là một mục tiêu được bảo vệ rất nghiêm ngặt. Lực lượng đặc công phải tìm cách tiếp cận và vượt qua hệ thống phòng thủ để đánh vào khu vực sân bay.

Trong trận đánh ấy, Thanh Minh Tám cùng đồng đội tiến sâu vào mục tiêu. Ông trực tiếp sử dụng bộc phá đánh phá máy bay đối phương. Sau khi bị thương ở chân, ông vẫn tìm cách rời khỏi khu vực nguy hiểm và trở về căn cứ. Những tư liệu của Báo Gia Lai ghi nhận ông đã phá hủy nhiều máy bay trong trận đánh này.

Điều đáng nói là với lực lượng đặc công, một trận đánh không chỉ đòi hỏi sức mạnh mà còn cần khả năng bí mật tiếp cận mục tiêu. Họ phải nghiên cứu địa hình, quan sát hệ thống canh phòng và tính toán đường vào, đường ra. Khi đã lọt vào bên trong, thời gian hành động thường rất ngắn. Chỉ cần bị phát hiện sớm, cả tổ chiến đấu có thể bị bao vây.

Thanh Minh Tám đã trưởng thành qua chính những nhiệm vụ như vậy.

Từ một cậu bé làm liên lạc ở Kon Plông, ông trở thành người chỉ huy một đơn vị đặc công. Tuổi trẻ của ông gắn với những con đường rừng, những căn cứ bí mật và những trận đánh mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc.

Ngày 17 tháng 9 năm 1967, Nhà nước tuyên dương Thanh Minh Tám danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông trở thành một trong những cá nhân được tuyên dương Anh hùng rất sớm trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nhưng câu chuyện của người anh hùng Kon Plông không kết thúc cùng những trận đánh.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ trong quân đội, Thanh Minh Tám trở về quê. Những năm cuối đời, ông sống gần gũi với buôn làng, tham gia công tác địa phương và được đồng bào tin tưởng. Những người từng biết ông kể lại hình ảnh một người lính khi trở về đời thường lại rất giản dị, gần gũi với núi rừng và bà con. Ông qua đời ngày 22/11/2016.

Có một điều rất đẹp trong câu chuyện của Thanh Minh Tám: người chiến sĩ từng đi qua những trận đánh ác liệt cuối cùng lại trở về sống giữa chính cộng đồng nơi mình sinh ra.

Núi rừng Kon Plông từng là nơi ông bắt đầu cuộc đời cách mạng. Cũng chính nơi ấy đón ông trở về sau chiến tranh.

Ngày nay, những con đường ở Kon Plông đã thay đổi. Những thế hệ trẻ lớn lên trong hòa bình có thể không còn hình dung được một thiếu niên 15 tuổi ngày ấy đã phải đi qua những cánh rừng hiểm trở để chuyển mệnh lệnh cho cách mạng, rồi vài năm sau trở thành chiến sĩ đặc công trực tiếp đối mặt với những mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt.

Nhưng lịch sử vẫn còn lưu lại cái tên Thanh Minh Tám – A Núk.

Ông là một người con của Kon Plông đã đi từ công việc liên lạc đến người chỉ huy đặc công, từ những con đường núi rừng đến những trận đánh táo bạo trên chiến trường Tây Nguyên. Và ngày 17/9/1967, khi danh hiệu Anh hùng LLVTND được trao cho ông, đó không chỉ là sự ghi nhận đối với một cá nhân, mà còn là sự ghi nhận đối với những người con các dân tộc Tây Nguyên đã chiến đấu trên chính quê hương mình.