Thanh niên noi gương anh lên đường nhập ngũ

Có những người đã sống trọn tuổi trẻ của mình cho đất nước và ra đi khi chiến thắng chỉ còn cách vài bước chân. Trần Can là một người như thế. Ông là một trong bốn anh hùng, liệt sĩ tiêu biểu gắn với Chiến dịch Điện Biên Phủ, bên cạnh Tô Vĩnh Diện, Bế Văn Đàn và Phan Đình Giót. Nếu những người đồng đội ấy để lại dấu ấn ở những thời khắc khác nhau thì Trần Can lại đặc biệt bởi ông chiến đấu từ những ngày đầu chuẩn bị cho đến ngày cuối cùng của chiến dịch.

Trần Can quê ở Sơn Thành, Yên Thành, Nghệ An. Năm 1951, ông nhập ngũ vào Đại đoàn 312. Chỉ sau một thời gian rèn luyện, ông đã thể hiện rõ sự dũng cảm và tinh thần trách nhiệm.

Năm 1952, ông tham gia Chiến dịch Tây Bắc. Trong trận đánh ở Bản Hoa, Trần Can làm nhiệm vụ xung kích. Ông dùng thủ pháo tiêu diệt ụ súng của địch. Khi lực lượng trong tiểu đội bị thương vong, ông không chùn bước mà phối hợp với các chiến sĩ khác tổ chức đánh tiếp.

Dưới sự chỉ huy của Trần Can, tổ chiến đấu đã tiêu diệt ba ụ súng, đánh vào sở chỉ huy, bắt sống 22 tên địch và thu 17 khẩu súng. Những thành tích ấy giúp ông trở thành tiểu đội trưởng xuất sắc của Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 209.

Cuối năm 1953, Trần Can cùng đơn vị bước vào giai đoạn chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Nhiệm vụ kéo pháo được xem là một thử thách lớn. Những khẩu pháo nặng phải được đưa qua địa hình rừng núi hiểm trở bằng sức người.

Ngày 17-1-1954, Trung đoàn 209 bắt đầu kéo pháo từ Tuần Giáo. Sau 10 ngày đêm, 12 khẩu pháo được đưa vào trận địa. Nhưng khi phương án tác chiến thay đổi, quân ta phải kéo pháo trở ra.

Lúc này, năm khẩu pháo do Tiểu đoàn 130 phụ trách gặp nguy hiểm. Máy bay địch phát hiện vị trí và ném bom napalm khiến khu vực bốc cháy. Pháo địch cũng liên tục bắn chặn. Trước tình hình đó, Trần Can dẫn đầu trung đội lao ra kéo pháo.

Nhiều chiến sĩ nhìn thấy người chỉ huy xông lên cũng lập tức tham gia. Trong hoàn cảnh đầy nguy hiểm, họ phối hợp với nhau để đưa pháo vượt dốc. Cuối cùng, những khẩu pháo được đưa ra an toàn.

Nhiệm vụ kéo pháo đã để lại những mất mát lớn. Trung đoàn 209 có 25 chiến sĩ hy sinh và 95 người bị thương. Đại đội 366 được trao Huân chương Chiến công hạng Ba vì thành tích trong nhiệm vụ.

Sau những ngày chuẩn bị, thời khắc chiến đấu chính thức đến. 17 giờ ngày 13-3-1954, pháo binh ta bắt đầu nã đạn vào Him Lam. Tiểu đoàn 130 của Trần Can được giao nhiệm vụ đánh chiếm mỏm 3.

Khi pháo chuyển làn, bộ binh tiến lên. Các chiến sĩ nhanh chóng phá hàng rào và mở cửa. Đại đội 366 của Trần Can xung phong đánh chiếm tiền duyên. Hai mũi tiến công tiến lên mỏm 3.

Quân ta nhanh chóng chiếm được một phần cứ điểm nhưng bị lô cốt số 6 chống trả quyết liệt. Trần Can cùng đồng đội tiếp tục chiến đấu. Cuối cùng, Him Lam bị đánh chiếm.

Lá cờ “Quyết chiến – Quyết thắng” được cắm trên nóc lô cốt chỉ huy. Hình ảnh ấy trở thành một trong những biểu tượng đáng nhớ nhất của trận mở màn Điện Biên Phủ.

Nhưng với Trần Can, trận Him Lam chưa phải điểm kết thúc. Ông tiếp tục tham gia chiến đấu trong những ngày tiếp theo. Đến ngày 7-5-1954, ông hy sinh khi chiến dịch đang đi đến thắng lợi cuối cùng.

Sự hy sinh ấy khiến Trần Can trở thành một nhân vật đặc biệt trong lịch sử Điện Biên Phủ. Ông chiến đấu ngay từ những ngày đầu, góp phần tạo nên thắng lợi mở màn và ngã xuống khi ngày chiến thắng đã ở rất gần.

Trần Can đã dành trọn tuổi trẻ cho đất nước. Câu chuyện về ông không chỉ nói về một người lính dũng cảm mà còn thể hiện tinh thần của cả một thế hệ sẵn sàng vượt qua gian khổ, chấp nhận hy sinh để giành lại độc lập, tự do.