“Thế trận lòng dân” trong khởi nghĩa Ba Tơ

Ba Tơ – huyện miền núi phía Tây Nam của tỉnh Quảng Ngãi. Trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, giao thông đi lại hết sức khó khăn, cách trở. Thực dân Pháp đã xây dựng “căng an trí” để quản thúc các tù chính trị tại đây. Những người cộng sản là những “hạt giống đỏ” đã đưa Ba Tơ trở thành trung tâm phong trào cách mạng thời kỳ tiền khởi nghĩa ở Quảng Ngãi. Đối với Nhân dân, Ba Tơ là địa bàn sinh sống lâu đời của đồng bào Hrê… Người dân Ba Tơ chịu sự bóc lột nặng nề của thực dân Pháp và chế độ phong kiến tay sai. Khu vực Ba Tơ với địa hình rừng núi, gặp nhiều khó khăn về sản xuất nông nghiệp. Cuộc sống của đồng bào chủ yếu là tự cung tự cấp, rất cơ cực. Dân tộc Hrê và các dân tộc khác ở Ba Tơ có truyền thống yêu nước, ý chí đấu tranh mạnh mẽ, tinh thần quật khởi chống áp bức, bất công. Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, từ những năm 1930, tinh thần đấu tranh cách mạng dần lan tỏa trong quần chúng nhân dân ở Ba Tơ. Sự áp bức kéo dài đã khiến người dân Ba Tơ có khát vọng mạnh mẽ được giải phóng khỏi ách thống trị, tạo tiền đề cho sự ủng hộ lớn lao đối với các hoạt động cách mạng sau này, đặc biệt là cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ.

Nhân dân Ba Tơ có lòng yêu nước nồng nàn, căm thù giặc sâu sắc, tin tưởng ủng hộ cách mạng và khát khao độc lập; đã trực tiếp tham gia cuộc khởi nghĩa ngày 11/3/1945 một cách mạnh mẽ, với tinh thần đoàn kết cao độ. Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng, chính người dân Ba Tơ đã tự vũ trang bằng giáo, mác, rựa… hừng hực khí thế, uy hiếp và tiến công lật đổ chính quyền địch, giành chính quyền về tay Nhân dân, phối hợp với lực lượng vũ trang tiến hành đánh chiếm đồn Ba Tơ, giành được thắng lợi, làm chủ khu vực, bảo vệ lực lượng du kích. Sự tham gia của Nhân dân đóng vai trò quyết định trong việc tạo nên thắng lợi của cuộc khởi nghĩa.

Mặc dù đời sống kinh tế rất nghèo khó, song người dân vẫn đóng góp lương thực, thực phẩm và các nhu yếu phẩm cần thiết để nuôi dưỡng Đội Du kích. Người dân đã tham gia chế tạo vũ khí thô sơ để tự vũ trang bảo vệ làng, hỗ trợ lực lượng du kích. Nhiều thanh niên đã gia nhập lực lượng Du kích Ba Tơ, làm nòng cốt cho phong trào toàn dân đánh giặc. Nhân dân còn hỗ trợ xây dựng căn cứ địa kháng chiến ở vùng núi Ba Tơ, giúp lực lượng du kích duy trì hoạt động lâu dài. Căn cứ này không chỉ là nơi huấn luyện quân sự mà còn là trung tâm của phong trào cách mạng tỉnh Quảng Ngãi.

Nhân dân tạo điều kiện che giấu Đội Du kích trước sự truy lùng của quân Nhật. Người dân đóng vai trò như những “trạm thông tin sống”, báo hiệu và cảnh báo khi có quân địch đến gần; sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy để bảo vệ lực lượng cách mạng.

Người dân tích cực tuyên truyền và mở rộng phong trào cách mạng. Nhân dân không chỉ hỗ trợ về mặt vật chất mà còn giúp lan truyền tinh thần yêu nước và ý chí cách mạng đến các vùng lân cận, mở rộng phạm vi ảnh hưởng của Đội Du kích. Du kích Ba Tơ thật sự từ Nhân dân mà ra, vì Nhân dân mà chiến đấu. Giữa Du kích Ba Tơ và quần chúng nhân dân địa phương có mối quan hệ máu thịt bền chặt.

Cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ là minh chứng rõ nét cho tinh thần yêu nước, ý chí đấu tranh kiên cường và sự đoàn kết chặt chẽ giữa Nhân dân với lực lượng cách mạng. Sự tham gia tích cực của Nhân dân là nhân tố quyết định tạo nên thành công của cuộc khởi nghĩa, là một trong những hình mẫu về khởi nghĩa vũ trang, dùng bạo lực cách mạng để đánh đổ bạo lực phản cách mạng ở Nam Trung Bộ, tạo tiền đề cho Tổng khởi nghĩa giành chính quyền tháng Tám 1945. Đội Du kích Ba Tơ dựa vào dân để hoạt động, chiến đấu và chiến thắng chứng minh cho đường lối chiến tranh nhân dân do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo, là nét đặc sắc của nghệ thuật quân sự Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh.

Từ “thế trận lòng dân” trong Khởi nghĩa Ba Tơ, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu về xây dựng, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

1. Quán triệt và thấm nhuần sâu sắc quan điểm “dân là gốc”, lòng dân là cội nguồn sức mạnh của cách mạng.

Thành công của Khởi nghĩa Ba Tơ cho thấy sức mạnh lớn nhất của cách mạng nằm ở sự đồng thuận, tin tưởng và ủng hộ từ Nhân dân. Khi Nhân dân nhận thức rõ vai trò của mình và tự nguyện đứng lên chiến đấu vì chính nghĩa, mọi khó khăn đều có thể vượt qua. Việc Đội Du kích Ba Tơ được Nhân dân cung cấp hậu cần, bảo vệ và tham gia chiến đấu minh chứng cho vai trò không thể thay thế của Nhân dân trong mọi cuộc đấu tranh.

Ngày nay, Đảng, Nhà nước rất quan tâm bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, đặc biệt là trong phát triển kinh tế – xã hội, giáo dục, y tế, môi trường. Đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ngày càng bám sát đời sống của quần chúng nhân dân; nhất là chính sách dân tộc, tôn giáo đến với đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ cách mạng. Cùng với đó, cần quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên phải thật sự tiêu biểu, có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, là người đầy tớ của Nhân dân như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy: Việc gì có lợi cho dân, ta phải hết sức làm; việc gì có hại cho dân, ta phải hết sức tránh. Phát huy mạnh mẽ quyền làm chủ của Nhân dân theo phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Phát huy vai trò, sự tham gia của Nhân dân trong xây dựng Đảng, Nhà nước; gắn công tác dân vận với thực hiện có hiệu quả các chính sách phát triển kinh tế – xã hội; chăm lo đảm bảo đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân; thực hiện tốt chính sách xã hội, an sinh xã hội, phúc lợi xã hội.

2. Sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là chìa khóa gắn kết lòng dân, tập trung xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân.

Thực dân Pháp tiến hành chính sách “chia để trị” nhằm phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc, làm suy yếu ý chí và nghị lực của dân tộc Việt Nam. Từ khi có Đảng lãnh đạo, dân tộc Việt Nam đoàn kết dưới ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Đoàn kết tạo nên sức mạnh và thành công, đây là bài học xuyên suốt của cách mạng nước ta. Khởi nghĩa Ba Tơ là minh chứng cho sự đoàn kết mạnh mẽ giữa các dân tộc Hrê, Kinh và các dân tộc khác trong khu vực. Trong đó, sự lãnh đạo kiên định và đúng đắn của Tỉnh ủy lâm thời Quảng Ngãi, Chi bộ “Căng an trí” Ba Tơ trong việc tổ chức khởi nghĩa và xây dựng Đội Du kích đã tạo niềm tin cho Nhân dân Ba Tơ. Điều này chứng tỏ vai trò của tổ chức lãnh đạo cách mạng trong việc định hướng, tập hợp và phát huy sức mạnh lòng dân.

Trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay, yên dân là nhân tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp cách mạng. Tổ chức Đảng các cấp cần tăng cường củng cố, xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên theo tinh thần Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII); quyết liệt đổi mới, cải cách toàn diện bộ máy hệ thống chính trị bảo đảm tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Đẩy mạnh công tác phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”. Phải tiếp tục củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước. Đảm bảo sự phát triển kinh tế – xã hội, bảo tồn bản sắc văn hóa ở những vùng dân tộc thiểu số có ý nghĩa quan trọng, nhất là trong bối cảnh hội nhập quốc tế và đối mặt với các thách thức mới như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, và an ninh phi truyền thống như hiện nay.

3. Tiến hành chính sách dân vận hiệu quả, tập trung khai thác yếu tố địa phương để tạo lợi thế trong phát triển, gắn với tuyên truyền giáo dục lịch sử truyền thống cách mạng.

Đội Du kích Ba Tơ đã thực hiện tốt phương châm “dựa vào dân, vì dân”. Du kích Ba Tơ bảo vệ quyền lợi của Nhân dân, tôn trọng phong tục, tập quán địa phương, đồng thời khích lệ tinh thần yêu nước. Chính sự gần gũi và bảo vệ quyền lợi của Nhân dân đã giúp Đội Du kích nhận được sự ủng hộ tuyệt đối. Đội Du kích tận dụng, phát huy tối đa địa hình rừng núi hiểm trở và sự am hiểu sâu sắc của Nhân dân địa phương về khu vực này. Sự phối hợp giữa lực lượng cách mạng và Nhân dân địa phương đã biến Ba Tơ thành một căn cứ địa vững chắc, khó bị xâm phạm.

Trong điều kiện hiện nay, chú trọng việc gần gũi, lắng nghe và giải quyết các vấn đề của Nhân dân, đặc biệt là trong các vấn đề như đất đai, môi trường, và chính sách xã hội. Việc triển khai các chương trình dân vận cần đi sâu vào đời sống Nhân dân, nhất là ở các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi mà vấn đề về giáo dục, y tế, và cơ sở hạ tầng còn nhiều khó khăn. Đồng thời, đẩy mạnh sự tham gia của các tổ chức chính trị – xã hội trong việc giám sát các vấn đề xã hội. Cần khai thác lợi thế từng khu vực để phát triển kinh tế, gắn với bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương để cải thiện, nâng cao chất lượng đời sống người dân. Chú trọng tuyên truyền, giáo dục lịch sử, truyền thống cách mạng, tinh thần yêu nước cho Nhân dân, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, xem đây là yếu tố cốt lõi để xây dựng “thế trận lòng dân”. Qua đó, mọi tầng lớp Nhân dân đều nhận thức rõ vai trò và trách nhiệm của mình trong công cuộc xây dựng đất nước.

“Thế trận lòng dân” trong Khởi nghĩa Ba Tơ khẳng định rằng sức mạnh của cách mạng nằm ở Nhân dân, và sự lãnh đạo đúng đắn cùng với chính sách hiệu quả là yếu tố then chốt. Những bài học từ cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ vẫn còn nguyên giá trị trong việc xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc phục vụ công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Việc phát huy tinh thần đoàn kết, sự lãnh đạo đúng đắn, và khai thác tiềm năng, thế mạnh của từng địa phương, khơi dậy sức mạnh của Nhân dân sẽ là hành trang không thể thiếu khi bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.