“THI TƯỚNG” GIỮA CHIẾN KHU XANH
Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, có những người cầm súng chiến đấu, có những người dùng ngòi bút để khơi dậy lòng yêu nước. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Huỳnh Văn Nghệ là một con người đặc biệt khi hội tụ cả hai phẩm chất ấy. Vừa là người chỉ huy quân sự tài ba, vừa là một nhà thơ giàu lòng yêu nước, đồng chí được đồng đội và nhân dân trìu mến gọi bằng cái tên “Thi tướng”, hay “Thi tướng rừng xanh”.
Đồng chí Huỳnh Văn Nghệ, còn gọi là Tám Nghệ, sinh năm 1914 tại làng Tân Tịch, tổng Chánh Mỹ Hạ, tỉnh Biên Hòa, khu vực nay thuộc xã Thường Tân, Thành phố Hồ Chí Minh. Từ khi còn trẻ, đồng chí đã sớm giác ngộ cách mạng. Năm 1932, đồng chí tham gia các hoạt động do Đảng lãnh đạo. Năm 1942, do hoạt động bị lộ, đồng chí phải sang Thái Lan và tiếp tục tham gia phong trào Việt kiều yêu nước.
Năm 1944, đồng chí trở về nước, bắt liên lạc với cách mạng và được phân công xây dựng căn cứ Đất Cuốc tại Tân Uyên, Biên Hòa. Trong Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, đồng chí trực tiếp tham gia chỉ huy giành chính quyền ở Biên Hòa. Khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ, đồng chí tiếp tục tham gia chiến đấu tại nhiều mặt trận và góp phần xây dựng lực lượng kháng chiến ở miền Đông Nam Bộ.
Tên tuổi của đồng chí Huỳnh Văn Nghệ đặc biệt gắn bó với Chiến khu Đ, một trong những căn cứ cách mạng quan trọng của miền Đông Nam Bộ. Tại đây, đồng chí cùng quân và dân xây dựng căn cứ, tổ chức lực lượng, bảo vệ địa bàn và chống lại nhiều cuộc tiến công của thực dân Pháp. Tân Uyên từng trở thành một trong những căn cứ kháng chiến vững mạnh của Nam Bộ, đồng thời bảo đảm hậu cần và bảo vệ các cơ quan chỉ huy của lực lượng cách mạng.
Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, đồng chí Huỳnh Văn Nghệ đảm nhiệm nhiều trọng trách, trong đó có Khu bộ phó Khu 7, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 310 và sau đó là Phó Tư lệnh Khu 7. Một trong những chiến công nổi bật gắn với tên tuổi đồng chí là trận La Ngà, trận giao thông chiến lớn ở Nam Bộ thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp. Sau chiến thắng này, Trung đoàn 310 được Chủ tịch Hồ Chí Minh khen thưởng Huân chương Chiến công hạng Hai; riêng đồng chí Huỳnh Văn Nghệ được Bác Hồ tặng một chiếc áo trấn thủ.
Nhưng điều làm nên nét đặc biệt của “Thi tướng” Huỳnh Văn Nghệ không chỉ nằm ở tài năng quân sự. Giữa những năm tháng chiến đấu gian khổ, đồng chí vẫn dành cho thơ ca một vị trí đặc biệt. Núi rừng, chiến khu, đồng đội và những trận chiến đã đi vào thơ của đồng chí một cách chân thực, hào sảng nhưng cũng rất giàu tình cảm. Báo Quân đội nhân dân đánh giá đồng chí như một người “viết sử bằng thơ” về Chiến khu Đ, bởi nhiều tác phẩm phản ánh trực tiếp đời sống và tinh thần chiến đấu của quân dân miền Đông.
Trong sự nghiệp sáng tác, đồng chí để lại nhiều tác phẩm được biết đến như “Nhớ Bắc”, “Tiễn bạn về Bắc”, “Về Bắc”, “Xuân chiến khu”, “Tiếng hát giữa rừng”, “Bên bờ sông xanh”... Thơ Huỳnh Văn Nghệ mang đậm hơi thở của cuộc kháng chiến, vừa có khí phách của người chiến sĩ, vừa chứa đựng tình yêu sâu nặng đối với quê hương, đất nước và đồng bào.
Tháng 5/1953, đồng chí được cử ra miền Bắc học tập và sau đó đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong quân đội và các cơ quan nhà nước. Năm 1965, đồng chí trở lại miền Nam, phụ trách khu căn cứ Trung ương Cục và giữ chức Phó ban Kinh tài Trung ương Cục miền Nam. Sau ngày đất nước thống nhất, đồng chí được giao trọng trách Thứ trưởng Bộ Lâm nghiệp. Đồng chí từ trần ngày 5/3/1977 tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Những đóng góp của đồng chí Huỳnh Văn Nghệ trên cả hai lĩnh vực quân sự và văn học đã được Đảng, Nhà nước ghi nhận. Năm 2007, đồng chí được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học, Nghệ thuật. Ngày 17/4/2010, đồng chí được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Cuộc đời của Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Huỳnh Văn Nghệ là hình ảnh đẹp về sự hòa quyện giữa trí tuệ, lòng dũng cảm, tâm hồn nghệ sĩ và tinh thần phụng sự Tổ quốc. Trên chiến trường, đồng chí là một người chỉ huy kiên cường; trong thơ ca, đồng chí là người chiến sĩ dùng ngòi bút để ghi lại khí thế và tâm hồn của một thời kháng chiến gian lao mà anh dũng.
Đối với thế hệ trẻ hôm nay, tấm gương của “Thi tướng” Huỳnh Văn Nghệ nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm sống có lý tưởng, không ngừng học tập, rèn luyện, phát huy năng lực của bản thân và sẵn sàng cống hiến cho cộng đồng, quê hương, đất nước.
Người chiến sĩ đã đi xa, nhưng những chiến công của Chiến khu Đ và những vần thơ mang hào khí của một thời vẫn còn ở lại. Hình ảnh “Thi tướng” Huỳnh Văn Nghệ sẽ mãi là một nét đẹp đặc biệt trong lịch sử đấu tranh cách mạng và văn học yêu nước của dân tộc Việt Nam.
