“Thiện xạ” của vùng Vàm Cỏ

Huỳnh Văn Đảnh sinh ra tại vùng Đức Tân, một địa bàn thuộc khu vực Vàm Cỏ. Ông lớn lên trong một gia đình nghèo và sớm chứng kiến những thay đổi của quê hương trong những năm chiến tranh. Theo tư liệu được Báo Tin tức và Dân tộc đăng tải, từ 16 tuổi, ông đã tham gia hoạt động cách mạng.

Năm 1960, khi phong trào Đồng khởi lan rộng, Huỳnh Văn Đảnh được giao làm Tổ trưởng tổ du kích mật Đức Tân. Lực lượng ban đầu chỉ có ba người và trang bị rất hạn chế. Trong hoàn cảnh ấy, việc duy trì hoạt động đã là một thử thách lớn.

Một trong những điều đặc biệt về Huỳnh Văn Đảnh là ông không có điều kiện được huấn luyện theo những phương thức hiện đại. Thay vào đó, ông cùng đồng đội phải tự rèn luyện trong thực tế. Những kỹ năng mà ông tích lũy được dần trở thành nền tảng giúp ông nổi bật trong lực lượng du kích địa phương.

Theo các tư liệu hiện được lưu giữ, khả năng chiến đấu của Huỳnh Văn Đảnh khiến ông trở thành một gương mặt nổi tiếng ở vùng Vàm Cỏ. Chiến tích được nhắc đến nhiều nhất là “76 viên đạn hạ 78 quân thù”, một con số đã trở thành biệt danh gắn với tên tuổi ông trong các câu chuyện địa phương. Một nguồn báo chí năm 2026 cho biết gia đình và người dân vùng Vàm Cỏ vẫn nhắc lại chiến công này, trong đó có một trận ông dùng 15 viên đạn và hạ 17 đối phương.

Điều đáng chú ý ở câu chuyện này không chỉ là những con số.

Trong chiến tranh, lực lượng du kích địa phương thường phải hoạt động trong điều kiện thiếu thốn hơn về phương tiện và trang bị. Họ phải dựa nhiều vào hiểu biết địa hình, sự hỗ trợ của nhân dân và khả năng thích nghi.

Huỳnh Văn Đảnh trưởng thành trong chính môi trường ấy.

Ông hiểu rõ quê hương Vàm Cỏ, hiểu các vùng dân cư và những khu vực mà lực lượng du kích hoạt động. Điều đó giúp ông trở thành một người có vai trò quan trọng trong việc tổ chức và duy trì lực lượng.

Từ một người trẻ tham gia du kích, Huỳnh Văn Đảnh dần trở thành một cán bộ chỉ huy.

Sau những năm chiến đấu tại Đức Tân, ông được điều lên lực lượng cấp huyện và sau đó giữ cương vị Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1 của tỉnh Long An. Đây là một bước trưởng thành rất lớn đối với một người bắt đầu hoạt động từ khi còn thiếu niên.

Trước đó, ông đã trở thành một trong những chiến sĩ được biết đến rộng rãi tại địa phương.

Năm 1965, Huỳnh Văn Đảnh được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông được cử ra Hà Nội dự Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc và có dịp gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Hình ảnh của ông trong lần ra Bắc ấy vẫn được gia đình lưu giữ đến ngày nay.

Đối với một người con của vùng Vàm Cỏ, đây là một vinh dự đặc biệt.

Từ một tổ du kích chỉ có ba người, ông đã trở thành một Anh hùng được gặp những lãnh đạo cao nhất của đất nước.

Nhưng sau khi trở về, ông không chọn ở lại hậu phương.

Ông quay lại chiến trường.

Đây là một chi tiết rất đáng chú ý trong câu chuyện của Huỳnh Văn Đảnh.

Danh hiệu không khiến nhiệm vụ của ông kết thúc.

Chiến tranh vẫn đang diễn ra.

Đồng đội vẫn đang chiến đấu.

Người dân quê hương vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn.

Ông tiếp tục làm nhiệm vụ.

Trong thời gian sau đó, Huỳnh Văn Đảnh được giao nhiều trọng trách hơn. Ông trở thành cán bộ chỉ huy cấp tiểu đoàn và tiếp tục hoạt động tại khu vực Đức Hòa.

Công việc của một tiểu đoàn trưởng rất khác với một du kích địa phương.

Ông phải chịu trách nhiệm về cả một đơn vị.

Phải phối hợp nhiều lực lượng.

Phải đưa ra quyết định trong những tình huống phức tạp.

Và quan trọng nhất, phải quan tâm đến sự an toàn của những người dưới quyền.

Quá trình từ một du kích trẻ đến cán bộ chỉ huy cho thấy Huỳnh Văn Đảnh không chỉ có bản lĩnh cá nhân mà còn có khả năng tổ chức và được đồng đội tin tưởng.

Tuy nhiên, chiến tranh cuối cùng vẫn cướp đi cuộc đời ông.

Ngày 13/5/1971, trên đường nhận nhiệm vụ mới tại Đức Hòa, Huỳnh Văn Đảnh hy sinh trong một trận tập kích bằng máy bay của đối phương. Khi đó, ông vẫn chưa kịp trở về gặp người con trai út.

Ông mất khi còn khoảng 30 tuổi.

Đây là một độ tuổi rất trẻ.

Con trai út của ông lúc đó mới khoảng ba tuổi. Vì thế, người con ấy lớn lên mà gần như không có ký ức về cha. Sau này, hình ảnh người cha được ghép lại qua những bức ảnh cũ và những câu chuyện do mẹ, ông bà và các đồng đội kể.

Chi tiết này khiến câu chuyện của Huỳnh Văn Đảnh trở nên rất đời thường.

Đằng sau hình ảnh một người anh hùng là một người cha.

Ông có một gia đình.

Có một đứa con nhỏ.

Có những người thân đang chờ đợi.

Nhưng chiến tranh khiến ông không thể trở về.

Người con út sau này trở thành người gìn giữ ký ức về cha. Ông Huỳnh Văn Nhờ hiện vẫn giữ những bức ảnh, giấy tờ và câu chuyện về người cha anh hùng. Mỗi dịp tháng Bảy, ông lại kể cho con cháu nghe về người mà mình không có cơ hội sống cùng.

Câu chuyện của Huỳnh Văn Đảnh còn đặc biệt hơn bởi sự hy sinh của cả một dòng họ.

Theo lời kể của người con trai, gia đình có tổng cộng 7 liệt sĩ: ba anh em ruột Huỳnh Văn Bò, Huỳnh Văn Đảnh và Huỳnh Văn Côn; hai người con rể Lê Văn Bụi và Trần Văn Mơ; cùng hai người cháu Huỳnh Văn Quên và Lê Văn On.

Những mất mát ấy cho thấy chiến tranh không chỉ tác động đến từng cá nhân mà còn đến cả gia đình.

Một người hy sinh.

Sau đó có thể là một người em tiếp tục lên đường.

Rồi đến một người con rể.

Rồi thế hệ sau.

Cuối cùng, một gia đình có thể mất đi rất nhiều thành viên.

Trong trường hợp Huỳnh Văn Đảnh, mẹ ông – bà Trần Thị Phường – lần lượt tiễn ba người con trai, hai người con rể và hai người cháu đi chiến đấu rồi không trở về. Bà sau đó được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Đây có lẽ là phần đau thương nhất trong câu chuyện.

Một chiến công có thể được ghi lại bằng những con số.

Nhưng một gia đình mất đi bảy người thân thì không thể đo bằng một con số đơn giản.

Những bức ảnh trên bàn thờ, những cái tên trong giấy báo tử và con đường mang tên một người thân trở thành ký ức kéo dài qua nhiều thế hệ.

Ngày nay, tên Huỳnh Văn Đảnh vẫn được đặt cho đường phố và trường học tại quê hương. Đối với người dân, đó không chỉ là việc đặt tên cho một công trình mà còn là cách nhắc các thế hệ trẻ nhớ rằng vùng đất Vàm Cỏ từng có những con người đã sống và hy sinh trong một thời kỳ đặc biệt.

Con đường mang tên ông nằm ngay gần gia đình.

Người con trai út của ông mỗi ngày vẫn có thể đi qua con đường ấy.

Điều này tạo nên một hình ảnh rất xúc động: người con không có ký ức đầy đủ về cha, nhưng lại sống giữa một quê hương liên tục nhắc đến tên cha mình.

Đó là cách lịch sử tồn tại trong đời sống thường ngày.

Không chỉ ở bảo tàng.

Không chỉ trong sách.

Mà trên những con đường người dân đi qua mỗi ngày.

Câu chuyện Huỳnh Văn Đảnh cũng cho thấy vai trò của lực lượng du kích địa phương trong kháng chiến chống Mỹ.

Họ thường bắt đầu với lực lượng nhỏ.

Trang bị thiếu thốn.

Phụ thuộc nhiều vào địa bàn và sự hỗ trợ của người dân.

Nhưng qua thời gian, những người có năng lực có thể trưởng thành thành cán bộ chỉ huy.

Huỳnh Văn Đảnh là một trong những trường hợp tiêu biểu.

Ông bắt đầu từ tuổi 16.

Đến năm 1965 đã được phong Anh hùng.

Sau đó tiếp tục làm nhiệm vụ ở cấp cao hơn.

Cuối cùng hy sinh khi vẫn đang trên đường thực hiện một nhiệm vụ mới.

Điều đáng trân trọng nhất ở ông không chỉ là thành tích.

Đó là sự tiếp tục.

Sau khi được tuyên dương, ông vẫn trở lại chiến trường.

Sau khi trở thành Anh hùng, ông vẫn tiếp tục làm việc cùng đồng đội.

Ông không coi danh hiệu là điểm kết thúc.

Ngày nay, những câu chuyện về Huỳnh Văn Đảnh tiếp tục được báo chí và địa phương nhắc lại. Năm 2026, nhiều bài viết nhân dịp Ngày Thương binh - Liệt sĩ đã tìm về gia đình ông và ghi lại ký ức của người con trai út.

Điều này rất có ý nghĩa đối với việc gìn giữ lịch sử.

Bởi nhân vật lịch sử không chỉ tồn tại bằng những dòng tiểu sử.

Họ còn tồn tại qua lời kể của gia đình.

Qua ký ức của đồng đội.

Qua tên đường, trường học và những nơi tưởng niệm.

Huỳnh Văn Đảnh là một ví dụ rõ ràng.

Một người có thể hy sinh hơn nửa thế kỷ trước, nhưng câu chuyện vẫn tiếp tục được kể.

Đối với thế hệ trẻ, câu chuyện ấy không nên chỉ được nhìn như một chiến tích chiến tranh.

Điều đáng suy ngẫm hơn là cái giá của chiến tranh.

Một người cha không thể gặp lại con.

Một người mẹ mất nhiều người thân.

Một dòng họ mất bảy người.

Một vùng quê phải mang ký ức ấy qua nhiều thế hệ.

Vì vậy, giá trị lớn nhất mà chúng ta có thể rút ra không phải là việc lý tưởng hóa chiến tranh, mà là trân trọng hòa bình.

Ngày nay, người trẻ có thể học tập, làm việc, xây dựng gia đình và theo đuổi tương lai mà không phải trải qua những hoàn cảnh như thế.

Đó là điều rất đáng quý.

Huỳnh Văn Đảnh – người “thiện xạ” của vùng Vàm Cỏ – là một trong những Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân ít được nhắc đến trên phạm vi cả nước nhưng có một câu chuyện đặc biệt: bắt đầu hoạt động từ năm 16 tuổi, trở thành du kích nổi tiếng, được phong Anh hùng năm 1965, tiếp tục trở lại chiến trường và hy sinh năm 1971. Sau ông, câu chuyện còn được lưu giữ bởi một gia đình có tới 7 liệt sĩ và những con đường, ngôi trường mang tên người anh hùng tại quê hương.