Thiếu tá Nguyễn Thị Ba

Anh hùng Nguyễn Thị Ba (1917-2016) là con út trong một gia đình nông dân yêu nước, ở xã Hựu Thạnh, huyện Đức Hòa, tỉnh Tân An (nay là tỉnh Long An). Bà là con út trong một gia đình nông dân có 11 người con ở xã Hựu Thạnh - huyện Đức Hòa - tỉnh Tân An (nay là Long An). Gia đình bà giàu truyền thống yêu nước, thương nòi, hai anh bà tham gia tổ chức cộng sản từ rất sớm. Đức Hòa quê bà là một trong những nơi phong trào cách mạng hình thành sớm nhất và phát triển mạnh nhất ở Nam Bộ.Thập niên 1960, khu chợ Cũ hay còn gọi là "chợ nhà giàu" (nay là khu vực Hàm Nghi, phường Bến Nghé, TPHCM) nhộn nhịp người mua, kẻ bán với những sạp hàng thịt quay, bánh kẹo, chim cảnh, các loại thú nuôi…Một buổi sáng, giữa đám đông có người phụ nữ bán hàng rong ngồi bên chiếc mâm bày đủ món đồ trang sức bằng vàng giả. Vẻ ngoài hiền hậu, miệng nhai trầu bỏm bẻm, bà đang chờ một “ông khách” xuất hiện.Vị khách đặc biệt mà bà chẳng biết tên thật, cũng không biết ông sống tại đâu, chỉ biết rằng những tài liệu mà “ông khách” này giao cho bà sẽ được ngụy trang bên mâm vàng giả, trước khi bà âm thầm hòa lẫn vào đám đông, bí mật chuyển về cho căn cứ.Cứ thế suốt gần 15 năm, người phụ nữ bán hàng rong đã thực hiện trót lọt hàng trăm chuyến giao tài liệu - những lá thư, cuộn phim có ảnh hưởng lớn đến cục diện chiến tranh - giữa một Sài Gòn đầy rẫy những mật vụ, chỉ điểm. Nhiệm vụ trao đổi tài liệu giữa muôn trùng khó khăn và hàng trăm tai mắt rình rập từng được cho là "bất khả thi", thế nhưng ông Phạm Xuân Ẩn và bà Nguyễn Thị Ba đã biến điều tưởng như không thể thành có thể.“Phạm Xuân Ẩn chuyển tin tức bằng cách nào?”Đó cũng từng là trăn trở lớn của Ban Tình báo Xứ ủy Nam Bộ vào năm 1961, khi bàn về phương án hoạt động cho Phạm Xuân Ẩn - người có vỏ bọc tốt, tiếp cận được với các chính khách, tướng lĩnh cao cấp, sĩ quan Mỹ, có vị thế của một tình báo viên tầm cỡ quốc tế.Câu hỏi đặt ra là chọn người giao liên thế nào để bảo vệ an toàn tuyệt đối cho Phạm Xuân Ẩn?Ban đầu, tổ chức chọn cho ông Ẩn một người liên lạc 24 tuổi, xuất thân gia đình cách mạng. Nhưng ông Ẩn với con mắt tinh tường và óc phân tích kỹ lưỡng, đã suy tính các điều kiện lâu dài, thấy anh này trẻ tuổi, nếu bị bắt đi lính thì mọi chuyện sẽ phức tạp.Những phương án sau đó về vị trí giao liên cũng bị Phạm Xuân Ẩn từ chối. Ông đã lắc đầu với khoảng 9 người như thế.Ông Ẩn nói, người giao liên cần “bảo đảm về chính trị, thà đánh chết cũng không khai” vì công việc liên lạc này không được phép đổ vỡ. Đồng chí Mười Nho (Trưởng ban Tình báo Khu ủy Sài Gòn - Gia Định) sau đó báo cáo yêu cầu này lên đồng chí Võ Văn Kiệt (lúc bấy giờ là Bí thư Khu ủy Sài Gòn - Gia Định). Cuối cùng, tổ chức chọn được bà Nguyễn Thị Ba là người liên lạc cho Phạm Xuân Ẩn.Bà Nguyễn Thị Ba sinh năm 1917, hơn ông Ẩn 10 tuổi, quê ở Long An (cũ)Bà kết hôn, với một cán bộ cách mạng cùng quê. Để đáp ứng yêu cầu công tác, bà từ chối ra Bắc tập kết cùng chồng, nuốt nước mắt gửi hai con thơ nhờ người chị chồng nuôi dạy.Bà Ba có thời gian dài làm giao liên cho Xứ ủy Nam Kỳ, sau đó công tác tại Ban Tình báo Xứ ủy Nam Bộ trong những ngày đầu chống Mỹ, từng trực tiếp chuyển thư từ, tài liệu cho đồng chí Võ Văn Kiệt.Giữa năm 1961, sau một tháng huấn luyện nghiệp vụ tại căn cứ Phú Hòa Đông (Củ Chi cũ), bà Nguyễn Thị Ba chính thức được tổ chức giao nhiệm vụ làm người kết nối thông tin liên lạc cho Thiếu tướng Phạm Xuân Ẩn ở nội thành Sài Gòn.Và cứ thế, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân Nguyễn Thị Ba đã cùng Thiếu tướng Phạm Xuân Ẩn tạo nên cặp tình báo viên hiệu quả nhất trong lịch sử tình báo Việt Nam.