THIẾU TƯỚNG, BÁC SĨ ĐỖ HOÀI NAM – NGƯỜI THẦY THUỐC ANH HÙNG TỪ QUÊ HƯƠNG CÁI BÈ

Có những người lính bảo vệ Tổ quốc bằng lòng quả cảm. Có những người thầy thuốc dành cả cuộc đời để giành lại sự sống cho con người. Và trong lịch sử dân tộc, có những con người mang trong mình cả hai sứ mệnh cao quý ấy.

Thiếu tướng, bác sĩ, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đỗ Hoài Nam là một người như thế.

Ông sinh năm 1931 tại làng Hội Cư, quận Cái Bè, tỉnh Mỹ Tho, trên vùng đất Cái Bè giàu truyền thống yêu nước. Từ một người con của miền quê Nam Bộ, ông trở thành người lính, rồi trở thành bác sĩ quân y, trở lại chiến trường miền Nam và dành phần lớn cuộc đời để chăm sóc, cứu chữa đồng đội.

Trong những năm tháng chiến tranh gian khổ, bác sĩ Đỗ Hoài Nam cùng đồng đội đã phải làm việc trong những điều kiện hết sức khó khăn. Nhưng bằng kiến thức, bản lĩnh và trách nhiệm của người thầy thuốc quân đội, ông đã trực tiếp thực hiện khoảng 1.200 ca phẫu thuật an toàn, góp phần giành lại sự sống cho rất nhiều thương binh, bệnh binh.

Ngày 20/12/1973, những cống hiến ấy được ghi nhận khi ông được Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng.

Từ người thanh niên quê Hội Cư đến vị tướng của ngành quân y, cuộc đời Đỗ Hoài Nam là một câu chuyện đặc biệt về lý tưởng, tri thức, lòng nhân ái và sự cống hiến.

Đó cũng là một “Câu chuyện thời hoa lửa” rất đáng để tuổi trẻ quê hương Cái Bè hôm nay tìm hiểu và tiếp tục kể lại.

TỪ LÀNG HỘI CƯ, CÁI BÈ

Đỗ Hoài Nam sinh năm 1931 tại làng Hội Cư, quận Cái Bè, tỉnh Mỹ Tho. Tư liệu địa phương hiện nay xác định địa danh này thuộc huyện Cái Bè. (tuyengiaotiengiang.vn)

Tuổi trẻ của ông diễn ra trong một giai đoạn đất nước còn chiến tranh.

Khi nhiều thanh niên cùng thế hệ phải đứng trước những lựa chọn lớn của cuộc đời, người thanh niên Đỗ Hoài Nam đã lựa chọn con đường tham gia cách mạng.

Tháng 12/1950, khi khoảng 19 tuổi, ông nhập ngũ và chiến đấu tại chiến trường Mỹ Tho. (tuyengiaotiengiang.vn)

Từ những vùng quê sông nước của Cái Bè, người thanh niên ấy bắt đầu một hành trình kéo dài hàng chục năm.

Hành trình đó sau này đưa ông trở thành một trong những bác sĩ quân y tiêu biểu của quân đội.

NGƯỜI LÍNH ĐƯỢC TRAO CƠ HỘI HỌC TẬP

Năm 1954, sau Hiệp định Genève, Đỗ Hoài Nam tập kết ra miền Bắc.

Đây là bước ngoặt rất quan trọng trong cuộc đời ông.

Từ một người lính trực tiếp tham gia kháng chiến, ông được đào tạo để trở thành một người thầy thuốc.

Ông theo học và tốt nghiệp bác sĩ tại Trường Đại học Y Hà Nội. (tuyengiaotiengiang.vn)

Nếu nhìn từ câu chuyện của thế hệ trẻ hôm nay, đây là một chi tiết đặc biệt có ý nghĩa.

Bởi Đỗ Hoài Nam cho thấy rằng:

Tri thức cũng là sức mạnh để phụng sự Tổ quốc.

Ông đã đi từ chiến trường đến giảng đường.

Từ một người lính trở thành một bác sĩ.

Nhưng việc học đối với ông không phải để tìm kiếm một cuộc sống bình yên cho riêng mình.

Kiến thức mà ông tích lũy sau này lại được mang trở về nơi khó khăn nhất.

Chiến trường miền Nam.

NĂM 1960 – TRỞ VỀ MIỀN NAM

Năm 1960, bác sĩ Đỗ Hoài Nam trở lại miền Nam chiến đấu.

Ông được giao nhiệm vụ làm Viện trưởng Viện Quân y A72 thuộc Cục Hậu cần, Bộ Tư lệnh Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam, thường gọi là Bộ Tư lệnh Miền. (tuyengiaotiengiang.vn)

Đó là một lựa chọn đầy ý nghĩa.

Một người đã được đào tạo y khoa bài bản trở lại chiến trường để phục vụ đồng đội.

Từ năm 1961 đến năm 1973, ông đảm nhiệm nhiều cương vị khác nhau. Trong bất kỳ nhiệm vụ nào, các tư liệu đều ghi nhận tinh thần trách nhiệm rất cao của người bác sĩ quê Cái Bè.

Trong hoàn cảnh chiến trường, điều kiện chăm sóc y tế không thể đầy đủ như một bệnh viện thời bình.

Khó khăn, thiếu thốn và áp lực luôn hiện hữu.

Nhưng nhiệm vụ của người thầy thuốc vẫn không thay đổi:

Tìm mọi cách để cứu người.

Và chính ở môi trường khắc nghiệt ấy, tài năng cùng phẩm chất của bác sĩ Đỗ Hoài Nam được thể hiện rõ nét.

1.200 CA PHẪU THUẬT VÀ MỘT SỨ MỆNH: GIÀNH LẠI SỰ SỐNG

Một trong những con số đặc biệt nhất khi nhắc đến bác sĩ Đỗ Hoài Nam là:

1.200.

Theo tư liệu của cơ quan Tuyên giáo địa phương, trong thời gian phụ trách quân y, bác sĩ Đỗ Hoài Nam đã thực hiện khoảng 1.200 trường hợp phẫu thuật an toàn. (tuyengiaotiengiang.vn)

Đằng sau con số ấy là rất nhiều con người.

Rất nhiều người lính.

Rất nhiều gia đình đang chờ người thân trở về.

Bác sĩ Đỗ Hoài Nam không ngừng học tập, nghiên cứu và rút kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên môn. Tư liệu ghi nhận ông có khả năng xử lý nhiều trường hợp phức tạp trong ngoại khoa chiến trường, đồng thời tổng kết những kinh nghiệm chuyên môn thành tài liệu để phổ biến cho lực lượng quân y. (tuyengiaotiengiang.vn)

Những thành tích ấy khiến ông được đồng đội nhớ đến như một người thầy thuốc có “đôi bàn tay vàng”. Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 khi viết về ông cũng sử dụng hình ảnh này để nói về tài năng ngoại khoa và những đóng góp của ông đối với thương binh trong chiến tranh. (benhvien108.vn)

Nhưng điều làm nên giá trị của người thầy thuốc không chỉ nằm ở đôi bàn tay.

Đằng sau đôi bàn tay ấy còn là một trái tim.

Một trách nhiệm.

Và một lời thề nghề nghiệp được thực hiện giữa những năm tháng gian khổ nhất.

KHÔNG CHỈ CỨU NGƯỜI – CÒN TRUYỀN LẠI TRI THỨC

Một điểm rất đáng quý trong cuộc đời bác sĩ Đỗ Hoài Nam là ông không giữ kinh nghiệm cho riêng mình.

Bên cạnh công việc trực tiếp cứu chữa thương binh, bệnh binh, ông còn tham gia giảng dạy, đào tạo đội ngũ y tế.

Ông tích cực hướng dẫn, kèm cặp nhiều y sĩ để họ có thể đảm nhiệm những công việc chuyên môn vốn đòi hỏi trình độ của bác sĩ. (tuyengiaotiengiang.vn)

Điều này rất quan trọng trong hoàn cảnh chiến tranh.

Một bác sĩ giỏi có thể cứu nhiều người.

Nhưng một bác sĩ giỏi biết đào tạo thêm những người khác sẽ tạo ra cả một đội ngũ có khả năng cứu người.

Đó là cách tri thức được nhân lên.

Đó cũng là cách trách nhiệm được trao truyền.

Và đó là một bài học vẫn còn nguyên giá trị đối với thế hệ trẻ hôm nay:

Người giỏi không chỉ làm tốt công việc của mình mà còn biết chia sẻ kiến thức để tập thể cùng tiến bộ.

NGÀY 20/12/1973 – NGƯỜI THẦY THUỐC TRỞ THÀNH ANH HÙNG

Những đóng góp của bác sĩ Đỗ Hoài Nam được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng.

Đặc biệt, ngày 20 tháng 12 năm 1973, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam tuyên dương ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng. (tuyengiaotiengiang.vn)

Một bác sĩ được tuyên dương Anh hùng LLVTND.

Điều đó cho chúng ta thấy một ý nghĩa rất sâu sắc:

Trong chiến tranh, cứu người cũng là chiến đấu.

Người thầy thuốc không nhất thiết tạo nên chiến công bằng những cách giống người chiến sĩ trực tiếp trên chiến trường.

Chiến công của họ nằm ở những sinh mạng được cứu.

Những thương binh được trở về.

Những người tưởng như không còn hy vọng nhưng lại có cơ hội tiếp tục sống.

Đó chính là chiến trường của người bác sĩ.

Và Đỗ Hoài Nam đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trên chiến trường đặc biệt ấy.

SAU NGÀY ĐẤT NƯỚC THỐNG NHẤT

Ngày 30/4/1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng, đất nước bước sang một trang sử mới.

Nhưng nhiệm vụ của bác sĩ Đỗ Hoài Nam chưa kết thúc.

Sau chiến tranh vẫn còn rất nhiều thương binh, bệnh binh cần điều trị và nhiều hậu quả của chiến tranh cần khắc phục.

Ông tiếp tục gắn bó với ngành quân y.

Các nguồn địa phương ghi nhận ông tham gia lãnh đạo, xây dựng Viện Quân y 175, góp phần để đơn vị trở thành bệnh viện tuyến cuối của Quân đội ở phía Nam. (tuyengiaotiengiang.vn)

Nguồn chính thức của Bệnh viện Quân y 175 hiện ghi Thiếu tướng, bác sĩ, Thầy thuốc Nhân dân Đỗ Hoài Nam giữ cương vị Giám đốc giai đoạn 1989–1990. (benhvien175.vn)

Từ một người thanh niên Cái Bè nhập ngũ năm 1950, sau gần bốn thập kỷ, Đỗ Hoài Nam đã trở thành một vị tướng của ngành quân y.

Nhưng dù ở chiến trường hay trên cương vị lãnh đạo một bệnh viện lớn, điều xuyên suốt trong cuộc đời ông vẫn là:

Chăm sóc và bảo vệ sức khỏe của bộ đội, nhân dân.

NGƯỜI THẦY THUỐC ANH HÙNG

Trong quá trình công tác, Đỗ Hoài Nam được tặng 3 Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba, 7 lần đạt danh hiệu Chiến sĩ thi đua, cùng nhiều bằng khen, giấy khen.

Ông được phong quân hàm Thiếu tướng và được trao danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân. (tuyengiaotiengiang.vn)

Đỗ Hoài Nam mất năm 1990.

Cuộc đời 59 năm của ông trải qua gần như trọn vẹn những giai đoạn lớn của đất nước trong nửa sau thế kỷ XX.

Từ người thanh niên quê Hội Cư.

Đến người lính.

Từ người lính trở thành bác sĩ.

Từ giảng đường trở lại chiến trường.

Từ bác sĩ quân y trở thành Anh hùng LLVTND.

Và từ người thầy thuốc chiến trường trở thành một vị tướng của ngành quân y.

Đó là một hành trình đặc biệt.

TỪ HỘI CƯ ĐẾN NHỮNG CHẶNG ĐƯỜNG LỚN CỦA ĐẤT NƯỚC

Đối với tuổi trẻ Cái Bè hôm nay, có lẽ điều gần gũi nhất trong câu chuyện Đỗ Hoài Nam chính là hai chữ:

Quê hương.

Ông bắt đầu cuộc đời từ làng Hội Cư, Cái Bè.

Một vùng quê bình dị đã sinh ra một người sau này trở thành Thiếu tướng, bác sĩ, Anh hùng LLVTND, Thầy thuốc Nhân dân.

Điều đó cho thế hệ trẻ một bài học rất giản dị:

Xuất phát điểm không quyết định giới hạn của một con người.

Một thanh niên ở vùng quê vẫn có thể học tập.

Có thể trưởng thành.

Có thể làm chủ tri thức.

Có thể trở thành người giỏi trong lĩnh vực của mình.

Và quan trọng hơn hết:

Có thể sử dụng những kiến thức, khả năng ấy để phục vụ cộng đồng và đất nước.

Đỗ Hoài Nam đã chứng minh điều đó bằng chính cuộc đời mình.

MỘT “CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA” KHÁC BIỆT

Khi nhắc đến “thời hoa lửa”, chúng ta thường nghĩ ngay đến người lính và những trận chiến.

Nhưng lịch sử không chỉ được làm nên trên một mặt trận.

Có những cuộc chiến diễn ra ở nơi cứu chữa thương binh.

Có những người chiến đấu để giữ lại sự sống.

Có những người không ngừng học tập, nghiên cứu để tìm ra cách cứu đồng đội trong hoàn cảnh thiếu thốn.

Bác sĩ Đỗ Hoài Nam đại diện cho những con người ấy.

Câu chuyện của ông giúp chúng ta hiểu rằng:

Yêu nước có nhiều cách thể hiện.

Cống hiến có nhiều con đường.

Và tri thức, khi được sử dụng để phục vụ nhân dân, cũng có thể tạo nên những chiến công.

Đây chính là giá trị đặc biệt nếu câu chuyện Đỗ Hoài Nam được giới thiệu đến đoàn viên, học sinh và thanh niên hôm nay.

BÀI HỌC DÀNH CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

Tuổi trẻ hôm nay không sống trong hoàn cảnh của Đỗ Hoài Nam năm 1950.

Chúng ta được sống trong hòa bình.

Được đến trường.

Được tiếp cận tri thức và công nghệ.

Được lựa chọn ngành nghề.

Được theo đuổi những ước mơ của mình.

Nhưng mỗi thời đại đều đặt ra trách nhiệm đối với thế hệ trẻ.

Nếu Đỗ Hoài Nam đã dùng kiến thức y khoa để cứu đồng đội thì một người trẻ hôm nay cũng có thể sử dụng chuyên môn của mình để phục vụ quê hương.

Người học công nghệ có thể góp sức chuyển đổi số.

Người học nông nghiệp có thể nghiên cứu những phương pháp sản xuất hiệu quả hơn.

Người học y có thể chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Người làm giáo dục có thể truyền đạt tri thức.

Người cán bộ Đoàn có thể tập hợp thanh niên, tổ chức những hoạt động thiết thực và đưa sức trẻ đến với những nơi cần đến.

Mỗi người một lĩnh vực.

Nhưng cùng chung một tinh thần:

Đem khả năng của mình phục vụ cộng đồng.

Đó chính là cách để thế hệ hôm nay tiếp nối những người đi trước.

ĐỂ KÝ ỨC SỐNG MÃI

Chiến dịch “Ký ức sống mãi” xác định việc để đoàn viên, thanh niên trực tiếp tham gia sưu tầm, lưu giữ và tuyên truyền những câu chuyện lịch sử là một hình thức giáo dục trực quan, sinh động; qua đó bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và trách nhiệm tiếp nối truyền thống.

Câu chuyện về Thiếu tướng, bác sĩ Đỗ Hoài Nam rất phù hợp với tinh thần ấy.

Đặc biệt, đây không phải một nhân vật xa lạ với vùng đất chúng ta.

Ông là người con của Cái Bè.

Từ làng Hội Cư, người thanh niên ấy đã đi qua chiến trường, giảng đường y khoa, bệnh viện quân y và những chặng đường lớn của đất nước.

Ngày nay, câu chuyện ấy có thể được tuổi trẻ kể lại bằng những phương thức mới:

Một bài viết.

Một video ngắn.

Một infographic.

Một mã QR.

Một chuyên đề sinh hoạt Chi đoàn.

Một hành trình tìm hiểu lịch sử địa phương.

Qua đó, một nhân vật lịch sử không chỉ còn nằm trong tài liệu.

Câu chuyện của ông có thể tiếp tục sống trong nhận thức của những người trẻ.

Đó cũng chính là tinh thần “Ký ức sống mãi”.

NGƯỜI CON CÁI BÈ VÀ “ĐÔI BÀN TAY VÀNG”

Năm 1990, Thiếu tướng, bác sĩ Đỗ Hoài Nam qua đời.

Nhưng những giá trị ông để lại không dừng lại ở đó.

Hàng nghìn trường hợp thương binh từng được ông và đồng đội chăm sóc.

Những kinh nghiệm y khoa được tổng kết.

Những thế hệ cán bộ quân y được hướng dẫn, đào tạo.

Và một Bệnh viện Quân y 175 tiếp tục phát triển qua nhiều thế hệ.

Năm 2023, một cuốn sách dày 270 trang mang tên “Bác sĩ Đỗ Hoài Nam – Những mốc son trong cuộc đời người thầy thuốc anh hùng” được Nhà xuất bản Quân đội nhân dân xuất bản, với Bệnh viện Quân y 175 đứng tên thông tin trách nhiệm. Điều đó cho thấy câu chuyện về người bác sĩ quê Cái Bè vẫn tiếp tục được nghiên cứu và gìn giữ. (nlv.gov.vn)

Và có lẽ, danh hiệu đẹp nhất dành cho ông không chỉ nằm ở quân hàm Thiếu tướng.

Không chỉ ở danh hiệu Anh hùng.

Không chỉ ở danh hiệu Thầy thuốc Nhân dân.

Mà còn nằm trong hình ảnh giản dị mà đồng đội dành cho ông:

Người thầy thuốc có “đôi bàn tay vàng”.

Đôi bàn tay ấy từng cầm dụng cụ phẫu thuật giữa những năm tháng chiến tranh.

Đôi bàn tay ấy đã góp phần giành lại sự sống cho biết bao đồng đội.

Nhưng phía sau đôi bàn tay ấy là một trái tim luôn hướng về con người.

LỜI KẾT

Thiếu tướng, bác sĩ Đỗ Hoài Nam (1931–1990) – người con của làng Hội Cư, Cái Bè – đã đi qua một hành trình đặc biệt.

Từ người thanh niên nhập ngũ năm 1950.

Trở thành người lính.

Được đào tạo thành bác sĩ.

Rồi lựa chọn trở lại chiến trường miền Nam.

Trực tiếp thực hiện khoảng 1.200 ca phẫu thuật an toàn.

Đào tạo những thế hệ cán bộ quân y.

Được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1973.

Được phong Thầy thuốc Nhân dân.

Mang quân hàm Thiếu tướng.

Và trở thành một trong những người lãnh đạo của Bệnh viện Quân y 175.

Cuộc đời ấy cho chúng ta hiểu rằng:

Anh hùng không chỉ được tạo nên bởi lòng dũng cảm.

Có những người trở thành anh hùng bằng tri thức.

Bằng trách nhiệm.

Bằng lòng nhân ái.

Và bằng cả một cuộc đời đặt sự sống của người khác lên trên những khó khăn của chính mình.

Hôm nay, tuổi trẻ quê hương Cái Bè nhắc lại tên ông không chỉ để tự hào rằng quê hương mình đã sinh ra một vị tướng, một người thầy thuốc Anh hùng.

Điều quan trọng hơn là để mỗi người trẻ tự hỏi:

Nếu thế hệ đi trước đã đem tuổi trẻ, tri thức và tài năng để phụng sự Tổ quốc, thì chúng ta hôm nay sẽ sử dụng tuổi trẻ và khả năng của mình để làm gì cho quê hương?

Mỗi thời đại sẽ có một câu trả lời khác nhau.

Nhưng tinh thần cống hiến thì không bao giờ thay đổi.

Từ Hội Cư – Cái Bè, người thanh niên Đỗ Hoài Nam đã đi một hành trình dài để trở thành một người thầy thuốc Anh hùng.

Hôm nay, câu chuyện ấy được kể lại.

Để thế hệ trẻ hiểu hơn về quê hương.

Để tri ân một người thầy thuốc – chiến sĩ.

Để những giá trị tốt đẹp tiếp tục được trao truyền.

Và để:

KÝ ỨC SỐNG MÃI – CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA.