THIẾU TƯỚNG, GIÁO SƯ, VIỆN SĨ TRẦN ĐẠI NGHĨA – NHÀ KHOA HỌC LỚN, NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG CHO NGÀNH CÔNG NGHIỆP QUỐC PHÒNG VIỆT NAM - PHẦN II

Mười một năm ở Pháp và hành trình chuẩn bị cho sự nghiệp khoa học

Năm 1935, Phạm Quang Lễ sang Pháp học tập và nghiên cứu. Đây là bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông, mở ra cơ hội tiếp cận nền khoa học, công nghệ và kỹ thuật công nghiệp phát triển của châu Âu. Trong những năm ở nước ngoài, ông theo học và tích lũy kiến thức tại nhiều cơ sở đào tạo, nghiên cứu thuộc các lĩnh vực kỹ thuật khác nhau, từ cầu đường, điện, mỏ đến cơ khí và kỹ thuật hàng không.

Không dừng lại ở việc hoàn thành chương trình học, ông còn dành nhiều thời gian tìm hiểu những thành tựu kỹ thuật có thể ứng dụng vào thực tiễn. Đặc biệt, trong bối cảnh tình hình thế giới biến động mạnh và chiến tranh ngày càng lan rộng, ông chú ý nghiên cứu về vũ khí, đạn dược và phương pháp chế tạo các phương tiện quân sự. Những kiến thức này về sau trở thành cơ sở quan trọng để ông tham gia xây dựng nền quân giới non trẻ của Việt Nam.

Trong những năm tháng sống và làm việc tại Pháp, Phạm Quang Lễ có điều kiện tiếp cận môi trường khoa học hiện đại, đồng thời nhận thấy khoảng cách rất lớn về trình độ kỹ thuật giữa các nước công nghiệp với một đất nước thuộc địa như Việt Nam. Ông hiểu rằng nếu đất nước muốn giành và giữ được độc lập thì không thể chỉ dựa vào lòng dũng cảm của người chiến sĩ; cuộc đấu tranh còn đòi hỏi tri thức, năng lực tổ chức sản xuất và khả năng tự chế tạo phương tiện chiến đấu.

Bởi vậy, những nghiên cứu của ông về kỹ thuật quân sự không đơn thuần là hoạt động chuyên môn của một kỹ sư. Đó còn là quá trình chuẩn bị âm thầm cho ngày trở về, khi kiến thức được tích lũy ở nước ngoài có thể trở thành nguồn lực phục vụ cuộc đấu tranh giành độc lập của dân tộc.