THIẾU TƯỚNG, GIÁO SƯ, VIỆN SĨ TRẦN ĐẠI NGHĨA – NHÀ KHOA HỌC LỚN, NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG CHO NGÀNH CÔNG NGHIỆP QUỐC PHÒNG VIỆT NAM - PHẦN V

Người chỉ huy quân giới và vị Thiếu tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam

Cùng với nhiệm vụ nghiên cứu, Trần Đại Nghĩa còn đảm nhận trọng trách tổ chức và quản lý ngành quân giới trong những năm đầu của cuộc kháng chiến. Ông giữ chức Cục trưởng Cục Quân giới từ tháng 12 năm 1946 đến năm 1954, đồng thời có thời gian đảm nhiệm cương vị Cục trưởng Cục Pháo binh. Trên những cương vị này, ông tham gia xây dựng lực lượng kỹ thuật, tổ chức các cơ sở sản xuất và gắn hoạt động nghiên cứu với yêu cầu trang bị của quân đội.

Đây là công việc đòi hỏi tầm nhìn vượt ra ngoài phạm vi phòng thí nghiệm. Một loại vũ khí chỉ thực sự có giá trị khi được chế tạo đủ tiêu chuẩn, có thể vận chuyển đến chiến trường, được bộ đội sử dụng thành thạo và có khả năng bảo dưỡng, sửa chữa. Vì vậy, Trần Đại Nghĩa phải quan tâm đồng thời đến thiết kế kỹ thuật, nguyên vật liệu, quy trình sản xuất, đào tạo nhân lực và việc phối hợp giữa các cơ sở quân giới với đơn vị chiến đấu.

Năm 1948, ông được phong quân hàm Thiếu tướng trong đợt phong quân hàm cấp tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Việc một nhà khoa học, kỹ sư quân sự được phong quân hàm cấp tướng thể hiện vai trò quan trọng của công tác khoa học và kỹ thuật trong sự nghiệp xây dựng quân đội. Với Trần Đại Nghĩa, quân hàm không làm thay đổi trọng tâm công việc: nghiên cứu, tổ chức sản xuất và tìm giải pháp kỹ thuật nhằm đáp ứng những yêu cầu thực tế của đất nước.

Năm 1949, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Đến năm 1952, ông được tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lao động, trở thành một trong những người đầu tiên được trao tặng danh hiệu này. Sự ghi nhận ấy gắn liền với những đóng góp trong nghiên cứu, chế tạo vũ khí và xây dựng ngành quân giới giữa hoàn cảnh chiến tranh đầy khó khăn.