THIẾU TƯỚNG, GIÁO SƯ, VIỆN SĨ TRẦN ĐẠI NGHĨA – NHÀ KHOA HỌC LỚN, NGƯỜI ĐẶT NỀN MÓNG CHO NGÀNH CÔNG NGHIỆP QUỐC PHÒNG VIỆT NAM - PHẦN VIII

Những năm tháng cuối đời và sự ghi nhận của đất nước

Sau khi kết thúc nhiệm kỳ Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam, Trần Đại Nghĩa tiếp tục tham gia hoạt động trong giới khoa học và kỹ thuật. Ông giữ cương vị Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam trong nhiệm kỳ 1983–1988, đồng thời là người được nhiều thế hệ cán bộ khoa học kính trọng bởi kinh nghiệm và những đóng góp trong suốt nhiều thập niên.

Những công trình nghiên cứu và chỉ đạo kỹ thuật chế tạo vũ khí của ông được Nhà nước ghi nhận bằng nhiều hình thức khen thưởng. Ông được trao Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Quân công và các phần thưởng cao quý khác. Năm 1996, ông được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt đầu tiên về cụm công trình nghiên cứu và chỉ đạo kỹ thuật chế tạo vũ khí, gồm Bazooka, súng SKZ và đạn bay trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.

Ngày 9 tháng 8 năm 1997, Giáo sư, Viện sĩ, Thiếu tướng Trần Đại Nghĩa qua đời, khép lại cuộc đời 84 năm gắn bó với học tập, nghiên cứu, hoạt động cách mạng và xây dựng đất nước. Sự ra đi của ông để lại niềm tiếc thương trong giới khoa học, quân đội và những người từng biết đến hành trình từ một trí thức trẻ ở Vĩnh Long trở thành nhà khoa học có đóng góp lớn cho Việt Nam.

Di sản của Trần Đại Nghĩa không chỉ nằm ở những loại vũ khí được nghiên cứu, chế tạo trong chiến tranh hay những chức vụ ông từng đảm nhiệm. Giá trị lâu dài hơn là dấu ấn ông để lại trong quá trình hình thành ngành quân giới, xây dựng nền công nghiệp quốc phòng và phát triển các tổ chức khoa học, kỹ thuật của đất nước. Tên tuổi ông gắn với quan niệm rằng tri thức chỉ phát huy trọn vẹn ý nghĩa khi được vận dụng để giải quyết những vấn đề mà dân tộc và nhân dân đang đối mặt.