Thiếu tướng Phạm Xuân Ẩn – Huyền thoại huyền bí của tình báo Việt Nam
Dưới vỏ bọc của một nhà báo tài hoa và uy tín làm việc cho các hãng thông tấn hàng đầu phương Tây như Reuters, Time, Phạm Xuân Ẩn không chỉ là một nhà báo xuất sắc mà còn là một chiến sĩ tình báo chiến lược kiệt xuất của Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Từ người thanh niên yêu nước đến bước ngoặt tình báo
Phạm Xuân Ẩn sinh năm 1927 tại Bình Trước, Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai trong một gia đình viên chức. Năm 1947, ông tham gia tổ chức các cuộc biểu tình của học sinh, sinh viên Sài Gòn chống thực dân Pháp và sau đó là can thiệp Mỹ.
Năm 1950, khi đang làm việc tại Sở Thuế quan Sài Gòn, ông bắt đầu bước vào con đường hoạt động tình báo với nhiệm vụ ban đầu là tìm hiểu việc vận chuyển hàng hóa, quân trang, khí tài giữa Pháp và Việt Nam.Năm 1952, tại Chiến khu D, ông được Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch giao nhiệm vụ tình báo chiến lược. Ông chính thức được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1953 tại rừng U Minh (Cà Mau).
Bổ sung tri thức nơi xứ người và xây dựng vỏ bọc hoàn hảo
Nhằm tạo vỏ bọc vững chắc và có thể tiếp cận những giới chức có quyền lực nhất, tháng 10/1957, theo chỉ đạo của cấp trên, Phạm Xuân Ẩn sang Mỹ học ngành báo chí. Tháng 10/1959, ông trở về nước và làm việc tại Việt Tấn Xã, hãng tin Reuters (1960–1964) và trở thành phóng viên người Việt chính thức duy nhất của tuần báo Time (1965–1976).
Nhờ sự am hiểu sâu sắc, tính cách hóm hỉnh cùng tư duy sắc bén, ông tạo dựng được mối quan hệ thân thiết với nhiều sĩ quan cao cấp, giới chức chính quyền, nhân viên an ninh và cả lực lượng CIA.
"Người ở trong phòng hành quân của Hoa Kỳ"
Từ khi về nước cho đến năm 1975, Phạm Xuân Ẩn đã gửi về chiến khu 498 báo cáo cùng nhiều tài liệu gốc quan trọng và những phân tích, nhận định vô cùng giá trị.
Giai đoạn 1961–1965: Ông gửi về bản gốc các kế hoạch chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" như tài liệu Staley-Taylor, McGarr, Harkins, kế hoạch ấp chiến lược...
Giai đoạn 1965–1968: Cung cấp các kế hoạch liên quan đến "Chiến tranh cục bộ", phục vụ đắc lực cho chiến dịch Mậu Thân 1968.
Sự chi tiết và chính xác trong các tài liệu tình báo của Phạm Xuân Ẩn đã khiến Đại tướng Võ Nguyên Giáp từng thốt lên: "Chúng ta đang ở trong phòng hành quân của Hoa Kỳ."
Mãi là huyền thoại tình báo
Sau năm 1975, thân phận tình báo của Phạm Xuân Ẩn mới chính thức được công khai. Năm 1990, ông được thăng quân hàm Thiếu tướng. Ông qua đời vào tháng 9/2006, để lại một sự nghiệp tình báo lừng lẫy, ghi dấu ấn sâu đậm trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc. Với những đóng góp to lớn, ông đã được Nhà nước trao tặng nhiều danh hiệu và huân chương cao quý như Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Quân công hạng Ba, cùng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
