THIẾU TƯỚNG TRẦN MINH TÍCH (1935-2004

Bà Trần Thị Nhi nói về em trai ruột của mình: “Tội nghiệp nó, hồi nhỏ có được học hành gì đâu, theo thầy giáo làng học hết lớp tư (lớp hai bây giờ) rồi nghỉ đi chăn trâu, khi có cách mạng về thì làm giao liên rồi đi bộ đội.”

“Nó” mà bà Trần Thị Nhi nhắc đến là Thiếu tướng Trần Minh Tích, sinh năm 1935 tại ấp Tân Bường, làng Tân Hào, quận Ba Tri (nay là ấp Giồng Xồm, xã Tân Hào, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre), trong một gia đình bần cố nông đông anh chị em. Ông thứ ba nên thường được gọi là Ba Tích. Cuộc đời ông, từ cậu bé "mục đồng", lớn lên tham gia cách mạng trở thành "bộ đội Cụ Hồ", gần 40 năm chinh chiến, từ anh binh nhì cho đến cấp hàm thiếu tướng.... như một huyền thoại.

Năm 1951, tròn 16 tuổi, Tích thôi ở đợ chăn trâu, lấy chùa Mục Đồng (ấp Tân Bường, nay là ấp Giồng Xồm, xã Tân Hào) làm căn cứ "giao liên" cho cách mạng, vào Đảng ngày 1/5/1958.

Năm 1959, lợi dụng chính sách bắt lính của Ngô Đình Diệm, Ba Tích được cách mạng phân công "đi quân dịch” để cài vào hàng ngũ địch. Tháng 11/1959, thấy có dấu hiệu bị lộ, ông về công tác hợp pháp tại Tân Hào, tham gia Đồng khởi ở địa phương với vai trò chỉ huy du kích xã. Và khởi đầu cho đời binh nghiệp của ông là trận đánh diệt và chiếm đồn giặc tại ấp Miếu Điền (xưa thuộc xã Tân Hào, nay thuộc xã Tân Lợi Thạnh, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre). Sau chiến thắng đó, ông được thăng chức cấp đại đội. Ông dẫn quân tham chiến chống lại cuộc càn quét lớn nhất của Mỹ - Diệm hỏng dẹp tan cái "ung nhọt Kiến Hoà" đang sục sôi tại ba xã điểm Đồng khởi (Định Thủy, Phước Hiệp và Bình Khánh, huyện Mỏ Cày), diệt gần trọn đại đội địch ở cầu Mù U, phục kích đánh tan tiểu đoàn địch ở cầu Ông Bồng,... Sau đó, Trần Minh Tích cùng đồng đội góp phần cho "Đội quân tóc dài” làm cuộc “tản cư ngược", vận dụng phương châm “hai chân, ba mũi" đánh bại cuộc càn chiến lược của Mỹ - Diệm.

Năm 1962, Trần Minh Tích được ông Nguyễn Hữu Vị (1930 -2018) giới thiệu về đầu quân dưới trướng của chỉ huy Đồng Văn Cống (1918 - 2005). Khi nghe đến cái tên Trần Minh Tích quê ấp Giồng Xồm, ông Cống phấn khởi nói: “Tích, con Bình phải không? Tốt quá! Cái tên Tích là do tôi đặt!" Hóa ra khi Trần Minh Tích chào đời, để cho dễ nhớ, ông Cống khi đó là Chánh lục bộ của Hương chức làng đặt cho tên là Tích, bởi cha tên là Bình.

Cuộc đời binh nghiệp của Trần Minh Tích trải qua hàng trăm trận đánh lớn nhỏ không sao đếm xuể, chỉ có thể điểm xuyến vài trận điển hình như trận tiêu diệt hoàn toàn Chi khu Xã Diệu (xã An Hòa Tây, Ba Tri) năm 1964, diệt và bắt sống gần 100 tên địch do tên tổng Huẩn chỉ huy; trận đánh sập cầu Chẹt Sậy năm 1966; trận diệt Tiểu đoàn 401 do tên Thiếu tá Sáng chỉ huy năm 1974,...

Sau hòa bình, thống nhất đất nước, năm 1977, chiến tranh biên giới Tây Nam nổ ra, ông lại ra chiến trường. Tháng 4/1979, ông cùng đội quân tình nguyện Việt Nam làm nghĩa vụ quốc tế tại tỉnh Kandal của Campuchia (Đoàn 9906). Kandal là một địa bàn phức tạp, bao bọc Thủ đô Phnôm Pênh, có tuyến biên giới giáp với tỉnh An Giang của Việt Nam, nơi quân tình nguyện Việt Nam giúp Campuchia đánh bại, làm tan rã tại chỗ một sư đoàn Khmer Đỏ. Tháng 10/1979, ông là thành viên trong Ban chỉ huy thống nhất Ta - Bạn (từ thường dùng khi quan hệ với Campuchia) làm tan rã, gọi hàng một khung sư đoàn tàn quân Pol Pot ở huyện Koh Thom.

Tháng 11/1979, phát hiện một đại đội Pol Pot (thực chất chỉ gần trung đội) về bám rừng Đương tại huyện Sa Ang, diện tích trên 40 km², ông chỉ huy tấn công, gọi hàng. Địch ở trong lùm nhìn ra thấy mọi hoạt động của ta, còn ta thì nhìn vào không thấy, Qua bộ đàm vô tuyến điện, ông ra lệnh: "Cho bộ đội xoay củ, quần, dậm, đạp... lên sịnh bắt cá." Cuộc bao vây của ta tuy chưa đến lúc lên sịnh, nhưng cả "bầy cá Pol Pot", cũng bị quân ta và bạn tiêu diệt và gọi đầu hàng.

Năm 1980, ông tiếp tục chỉ huy gọi hàng 2 khung sư đoàn, làm tan rã nhiều khung trung đoàn, tiểu đoàn độc lập ở các huyện KhSach Kandal, Kien Svay và Lvea Aem. Đặc biệt là bóc gỡ một khung đầu não trung ương của Khmer Đỏ tại thị xã Ta Khmau, trong đó có trên 2/3 là người đang có chức vụ trong bộ máy chính quyền hiện hữu của chế độ Cộng hòa Nhân dân Campuchia do Chủ tịch Heng Samrin lãnh đạo. Năm 1985, ông lại được điều sang làm Chỉ huy trưởng Đoàn 9902 (tỉnh Hậu Giang cũ) thuộc tỉnh Kampong Chhnang của Campuchia. Năm 1987, ông trở lại làm chỉ huy trưởng Đoàn 9906 cho đến khi hoàn thành nghĩa vụ quốc tế cao cả, cùng đại hùng binh quân tình nguyện Việt Nam (nhân dân Campuchia quý mến gọi là "Đạo quân nhà Phật”) trở về Tổ quốc, quê hương khi đất nước Chùa Tháp đã hoàn toàn hồi sinh.

Hơn 37 năm công tác ở địa phương và chiến đấu trong quân đội (từ tháng 2/1960 đến tháng 9/1997), Trần Minh Tích đã trải qua các chức vụ: tiểu đội phó, tiểu đội trưởng, trung đội phó, chính trị viên trung đội, đại đội, tiểu đoàn phó, tiểu đoàn trưởng, trung đoàn phó, trung đoàn trưởng, tỉnh đội phó, tỉnh đội trưởng. Năm 1988, ông được Đảng và Nhà nước thăng quân hàm Thiếu tướng. Từ năm 1998 - 2004, ông là Phó Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh. Điều đặc biệt ở ông là suốt cuộc đời binh nghiệp qua bao trận đánh vào sinh ra tử, bao nhiêu đồng chí, đồng đội đã “vị quốc vong thân", còn ông thì chỉ bị "xây xát nhẹ". Một cấp dưới của ông nói đùa: "Đạn nó chê ông Ba Tích và bọn địch bắn quá dở!"

Bạn bè, đồng chí, đồng đội, cấp dưới đều quý mến, kính phục ông bởi ý chí kiên cường, tinh thần mạnh mẽ như một võ sĩ trên đấu trường "đi thì phải chiến thắng, đánh thì phải dứt điểm, không bao giờ chịu thua. Trong quân đội, ông là người chỉ huy có tài cầm quân, đảm lược, là một trong những tướng lĩnh của lực lượng vũ trang tỉnh Bến Tre mà khi nghe tên, kẻ thù phải khiếp sợ. Trong gia đình, ông là người con rất có hiếu với mẹ, sống giản dị, chân thành, nghĩa tình với anh em, láng giềng, được mọi người quý mến. Ông là tấm gương sáng về tinh thần nỗ lực, phấn đấu từ trong hoàn cảnh gia đình nghèo khổ, không được học hành đến nơi đến chốn, cả đời theo cách mạng chiến đấu rất dũng cảm và góp phần cùng với bộ đội tỉnh lập nên những thành tích vẻ vang: Anh dũng Đồng khởi, thắng Mỹ, diệt ngụy.

Ông mất ngày 25/5/2004 tại Bến Tre, được an táng tại nghĩa trang liệt sĩ tỉnh. Năm 2011, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

(1) Thiếu tướng Nguyễn Hữu Vị, người trực tiếp giới thiệu ông tham gia bộ đội, lúc sinh thời đánh giá: "Không có cách mạng, không có Đảng lãnh đạo, không có ông cụ Hồ thì cuộc đời Ba Tích chẳng có chỗ nào mà đứng trong xã hội ở Tân Hào" (trích phim tài liệu Những vị tướng xứ Dừa - Thiếu tướng Trần Minh Tích).