Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ

Trong những trang sử về Chiến dịch Hồ Chí Minh, bên cạnh những con số thống kê và bản đồ tác chiến, còn có những câu chuyện đời thường nhưng đầy sức nặng của những người trong cuộc. Ở tuổi 73, Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ — nguyên Tham mưu trưởng Quân khu 7 — vẫn lưu giữ vẹn nguyên ký ức về những ngày tháng Tư năm 1975 rực lửa. Với ông, đó không chỉ là nhiệm vụ binh nghiệp, mà là sự gắn bó máu thịt với mảnh đất phương Nam.

Ông nhập ngũ từ năm 1966, trải qua nhiều đơn vị thiện chiến như Sư đoàn 320 và 308, nhưng kỷ niệm sâu sắc nhất đời ông chính là khi đảm nhận vai trò Tham mưu phó cánh quân thứ 5. Nhiệm vụ của đơn vị ông là đánh vu hồi từ Gò Công, tiến vào Sài Gòn từ hướng Nam.

Lịch trình hành quân vô cùng khẩn trương: vượt qua sông Vàm Cỏ, tiến qua Long An, hướng thẳng về cầu Chữ Y để chiếm Tổng nha Cảnh sát và kho xăng Nhà Bè. Ông nhớ lại áp lực khủng khiếp khi phải tiêu diệt mục tiêu thần tốc nhưng phải hạn chế tối đa thương vong cho anh em.

Có một kỷ niệm khó quên khi đơn vị ông chuẩn bị vượt sông Vàm Cỏ Tây. Trước mặt là dòng sông rộng, bên cạnh là 13 tàu chiến của đối phương chỉ cách 2km. Thế nhưng, sức mạnh nhân dân đã tạo nên điều kỳ diệu: chỉ trong 30 phút, bà con địa phương đã huy động 20 ghe máy và gần 400 người để đưa 600 chiến sĩ sang sông an toàn.

Đối với Tướng Thổ, hình ảnh những "bà má" miền Nam là phần ấm áp nhất trong những năm tháng chiến tranh gian khổ. Ông nghẹn ngào nhắc về má Tư Bún ở Tiền Giang — người đã nhận ông làm con nuôi và gọi ông bằng cái tên thân thương: "anh Tám Thổ".

Má Tư Bún có người con trai là liệt sĩ Tám Phước đã hy sinh, vì thế má coi ông như con ruột. Cuối tháng 4/1975, dù gia cảnh nghèo khó, má vẫn bán 40 giạ lúa để tiễn các con lên đường. Câu dặn dò của má: "Lỡ đứa nào bị thương thì về ở với má" đã trở thành động lực tinh thần vô giá cho ông và đồng đội.

Hay như bà má ở Cần Giuộc, dù các chị ngăn cản vì quan niệm dân gian, vẫn quyết định làm thịt cả đàn gà hơn 30 con để bồi dưỡng cho bộ đội lấy sức chiến đấu. Những tình cảm ấy khiến ranh giới giữa quân và dân không còn nữa; họ như những người ruột thịt cùng chung một khát vọng hòa bình.

11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, khi đài phát thanh vang lên lời đầu hàng vô điều kiện của chính quyền Sài Gòn, ông và đồng đội đã khóc vì hạnh phúc. Nhưng sau niềm vui ấy là những nốt trầm suy tư.

Hơn 40 năm trôi qua, vị tướng già vẫn đau đáu về những đồng đội chưa tìm được hài cốt. Tài sản quý giá nhất của ông không phải là huân chương, mà là tình người ông nhận được trong những năm chinh chiến.

Ngày nay, dù tuổi đã cao, Thiếu tướng Trần Ngọc Thổ vẫn miệt mài với công tác xã hội, giúp đỡ những nạn nhân chất độc da cam và ấp ủ kế hoạch hỗ trợ nạn nhân bom mìn. Ông vẫn đang sống và làm việc với tinh thần của một người lính, tri ân cuộc đời và trả ơn những bà má miền Nam đã từng che chở cho ông.