Thiếu tướng Trần Tử Bình: Gan vàng dạ sắt''Nung nấu vượt ngục'''
Trong 60 năm cuộc đời thì có đến gần 8 năm Thiếu tướng Trần Tử Bình bị tù đày ở các nhà tù Côn Đảo, Thái Bình, Ninh Bình, Hà Nam, Hỏa Lò - đều là những địa ngục trần gian. Sự trưởng thành, tôi luyện của người chiến sĩ cách mạng xuyên qua những gông cùm, xiềng xích; tích đọng thành lòng yêu nước, khát vọng tự do và sức mạnh để quên mình chiến đấu trọn đời vì cách mạng.
Nung nấu vượt ngục
Những ngày tháng 4/1944, Phạm Văn Phu bị chuyển về Nhà tù Hỏa Lò (Hà Nội). Lại một lần nữa, ông đối mặt với tiếng khóa lách cách, tiếng cánh cửa sắt rít lên, những bộ mặt hung hãn của những tên cai ngục. Dù khắp mình mẩy thâm tím, đau đớn, đầu váng vất, mắt hoa lên nhưng tinh thần đồng chí Phu lại vô cùng tỉnh táo, bình thản. Ông nhận ra những gương mặt thân quen của các đồng chí đã từng hoạt động với ông, trong đó có đồng chí Trần Đăng Ninh cũng bị giam ở đây.
Tại Hỏa Lò, đồng chí Phu được các bạn tù thay nhau chăm sóc, nhường thức ăn để bồi dưỡng sức khỏe. Nhờ có thuốc men anh em dành dụm, cất giấu được mà sức khỏe của ông dần khá hơn. Ông được bầu làm Trưởng ban sinh hoạt - một tổ chức hoạt động công khai của tù chính trị, do các đồng chí trong Đảng bí mật chỉ đạo để giao dịch, đấu tranh công khai với địch trong nhà tù.
Đồng chí Phu đã tranh thủ mọi tình huống để truyền đạt lại những hiểu biết mới mẻ của mình cho các bạn tù. Vấn đề vượt ngục vốn nung nấu từ lâu nay lại càng trở nên cấp bách. Rồi thời khắc mang tính bước ngoặt đã đến. Đó là một tối đầu tháng 3/1945, đèn điện trong nhà giam bỗng phụt tắt, tiếng súng nổ ran, tiếng chân người huỳnh huỵch phía ngoài. Tên giám ngục hốt hoảng: “Nhật… Nhật nó đánh”. Anh em tù xôn xao: “Nhật, Pháp đánh nhau rồi !”. Dự liệu về một ngày Nhật hất cẳng Pháp để độc chiếm Đông Dương của Thường vụ Trung ương cũng đã xảy đến.
Nhật đảo chính Pháp, chiếm quyền quản lý Nhà tù Hỏa Lò nhưng còn chệch choạc, lỏng lẻo. Các chế độ thường lệ như đi tuần, giám thị gọi tên, điểm số tù đều không thấy có. Anh em tù chính trị đều nhận thấy tình trạng hỗn loạn do “thay thầy đổi chủ” là điều kiện vô cùng thuận lợi, phải khẩn trương tìm đường trốn. Để lâu, bọn Nhật vững chân, tổ chức chặt chẽ thì sẽ không còn cơ hội. Họ vắt óc suy tính, căng tai nghe ngóng, căng mắt tìm lối thoát. Một số tìm cách trà trộn sang khu giam tù thường phạm, có người trèo tường thoát. Một số đồng chí nữ trốn được bằng cách thay đổi quần áo rồi đi lẫn vào đám những người bà con tới thăm thân… Tối ngày 11/3, sau khi anh em sắp xếp cho đồng chí Trần Đăng Ninh trèo tường vượt ngục thành công, đồng chí Phu mừng lắm, yên tâm lo cho các đồng chí còn lại…
