Thiếu tướng Võ Sở - người giữ lửa Trường Sơn

Sau mỗi buổi giao ban của Cơ quan Hội truyền thống Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh Việt Nam, nhiều cán bộ không khỏi khâm phục Thiếu tướng Võ Sở. Ở tuổi 97, ông vẫn minh mẫn, điều hành cuộc họp chặt chẽ và đưa ra kết luận rõ ràng, logic. Ông là một trong số ít cán bộ cấp sư đoàn của Bộ Tư lệnh Trường Sơn còn sống đến ngày nay – một chứng nhân lịch sử với cuộc đời binh nghiệp đầy dấu ấn.

Sinh ra tại huyện Đức Phổ, tỉnh Quảng Ngãi, nhập ngũ từ năm 1947, Thiếu tướng Võ Sở đã có 45 năm gắn bó với quân đội. Ông trải qua nhiều chiến trường ác liệt, mang trên mình không ít vết thương. Trên mái đầu bạc là vết sẹo sâu do mảnh pháo trong trận phục kích tiêu diệt GM 100 của quân Pháp tại đèo An Khê năm 1954 – khi ông còn là Chính trị viên phó tiểu đoàn.

Ngay từ những ngày đầu thành lập Đoàn 559 (19-5-1959), ông đã có mặt trong đội hình. Năm 1966, ông được điều vào Binh trạm 6 trên đất Nam Lào. Tại đây, ông chứng kiến một giai đoạn vô cùng gian khổ khi sốt rét hoành hành, thuốc men thiếu thốn, lương thực cạn kiệt, khiến gần 50 đồng đội hy sinh vì bệnh tật và đói rét.

Hơn một thập kỷ bám trụ trên tuyến lửa Trường Sơn, Võ Sở để lại nhiều dấu ấn sâu đậm. Không chỉ là những chiến công, đó còn là những quyết định thể hiện trách nhiệm cao, đôi khi bị xem là “cứng đầu” nhưng lại xuất phát từ thực tiễn chiến trường.

Ngày 4-11-1968, không quân Mỹ dội bom dữ dội xuống hai cửa khẩu trọng điểm, khiến tuyến đường bị tắc nghẽn suốt một tháng. Tại trọng điểm Seng Phan, nơi Võ Sở giữ cương vị Chính ủy Binh trạm 31, bom đạn san phẳng toàn bộ tuyến đường. Các loại mìn, bom nổ chậm và thiết bị trinh sát khiến việc khắc phục vô cùng khó khăn.

Trước áp lực lớn từ Bộ Tư lệnh, đặc biệt là từ Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên, Võ Sở vẫn giữ vững quan điểm: phải tìm phương án tối ưu, hạn chế thương vong. Sau khi được tăng cường lực lượng, ông cùng đơn vị mở thêm tuyến tránh, kết hợp sửa chữa tuyến chính. Cuộc chiến đấu giằng co diễn ra từng giờ. Cuối cùng, đúng thời hạn, đoàn xe vận tải đã vượt qua trọng điểm an toàn – một thành công mang đậm dấu ấn chỉ huy của ông.

Đầu năm 1970, ông được điều về làm Chính ủy Binh trạm 42 – một đơn vị được mệnh danh là “Binh trạm lửa” vì phải đối mặt cả bom đạn trên không lẫn sự càn quét của bộ binh địch. Ngay khi nhận nhiệm vụ, ông trực tiếp khảo sát thực địa, nghiên cứu quy luật đánh phá của địch, tổ chức lại lực lượng và mở thêm các tuyến đường tránh. Chỉ trong thời gian ngắn, hoạt động của Binh trạm 42 đã ổn định, bảo đảm thông suốt tuyến vận tải.

Trong một lần trực tiếp đi theo xe vận tải, ông bị máy bay địch phát hiện và tấn công. Một mảnh đạn xuyên qua lưng, nhưng chiếc bình tông đeo bên người đã cứu ông khỏi cái chết. Những tình huống sinh tử như vậy không làm ông chùn bước mà càng củng cố thêm ý chí chiến đấu.

Một trong những sáng kiến nổi bật của ông là chỉ huy làm đường kín trong chiến dịch Đường 9 – Nam Lào, cho phép xe vận tải hoạt động ban ngày mà vẫn tránh được sự phát hiện của địch. Đây là giải pháp quan trọng giúp khắc chế hiệu quả máy bay AC-130, góp phần duy trì mạch máu giao thông chiến lược.

Trong những năm cuối chiến tranh, ông đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như Chính ủy sư đoàn, Phó chủ nhiệm Chính trị Bộ Tư lệnh 559. Dù ở vị trí nào, ông vẫn trực tiếp tham gia chiến đấu, chỉ huy mở đường, vận chuyển hậu cần và phục vụ các chiến dịch lớn, trong đó có Chiến dịch Hồ Chí Minh.

Cũng có những lúc, sự thẳng thắn của ông dẫn đến những tranh luận với cấp trên. Điển hình là vụ việc vận chuyển hàng qua A Lưới năm 1970. Dù đã cảnh báo nguy cơ, ông vẫn chấp hành mệnh lệnh. Kết quả, đoàn xe bị tổn thất nặng như dự đoán. Sau đó, chính Tư lệnh Đồng Sỹ Nguyên đã thẳng thắn nhận trách nhiệm và coi đây là bài học sâu sắc trong chỉ huy.

Kết thúc chiến tranh, Thiếu tướng Võ Sở giữ cương vị Chính ủy Binh đoàn 12. Khi nghỉ hưu, ông tiếp tục gắn bó với đồng đội, tích cực hoạt động trong Hội truyền thống Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh Việt Nam, góp phần kết nối và gìn giữ ký ức hào hùng của một thời chiến đấu.

Cuộc đời của Thiếu tướng Võ Sở là minh chứng cho bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần trách nhiệm của người lính Trường Sơn – những con người đã âm thầm làm nên huyền thoại trên tuyến đường huyết mạch của dân tộc.