Thời hoa lửa

Tôi là một người đã đi qua những năm tháng chiến tranh – cái thời mà người ta gọi là “thời hoa lửa”.

Năm ấy tôi vừa tròn hai mươi. Ở quê, cái tuổi đó đáng lẽ đang lo chuyện dựng vợ gả chồng, nhưng chúng tôi thì khoác ba lô lên đường. Không ai nói nhiều về sợ hãi, nhưng ai cũng hiểu phía trước là gì.

Tôi vẫn nhớ như in những ngày hành quân. Đêm ngủ rừng, lấy ba lô làm gối, trời thì lạnh mà không dám đốt lửa. Có hôm đói, chia nhau từng nắm cơm vắt. Có hôm mưa rừng trút xuống, quần áo ướt sũng mà vẫn phải đi tiếp.

Điều ám ảnh nhất không phải là đói hay rét, mà là những lần tiễn đồng đội.

Hôm qua còn ngồi cạnh nhau, kể chuyện quê nhà, vậy mà hôm sau đã không còn nữa. Có người ngã xuống rất nhanh, không kịp nói gì. Có người nắm tay tôi, chỉ kịp dặn: “Nếu sống, nhớ về thăm mẹ tao…”.

Những lời đó, tôi mang theo suốt cả cuộc đời.

Có lần đơn vị tôi đóng gần một làng vừa bị bom. Nhà cửa đổ nát, không còn ai. Trong một góc tường cháy dở, tôi thấy một chiếc bát còn nguyên, bên trong vẫn còn ít cơm khô. Nhìn nó, tôi hiểu rằng trước đó không lâu, ở đây vẫn có một bữa ăn dang dở.

Chiến tranh không chỉ lấy đi mạng sống, mà còn lấy đi những điều rất bình thường như thế.

Sau này, khi hòa bình, tôi trở về quê. Mọi thứ dần hồi sinh, nhưng những người đã nằm lại thì không bao giờ trở về nữa. Nhiều đêm tôi vẫn nhớ đến họ, nhớ từng khuôn mặt, từng giọng nói.

Người ta hay nói về chiến thắng, về vinh quang. Điều đó đúng. Nhưng với tôi, điều còn lại sâu nhất chính là ký ức về những con người bình thường đã sống, đã hy sinh, và đã tin rằng ngày mai sẽ tốt đẹp hơn.

Nếu có ai hỏi tôi “thời hoa lửa” là gì, tôi sẽ nói:

Đó là quãng thời gian mà cái chết rất gần, nhưng con người lại sống với nhau chân thành nhất.