Thời hoa lửa oai hùng và bi tráng của 8 liệt sĩ thanh niên xung phong tại Hang Tam cô ( Quảng Bình)

Năm 1972, đường 20 Quyết Thắng - con đường huyết mạch xẻ dọc dãy Trường Sơn - được mệnh danh là "tọa độ lửa". Bầu trời Quảng Bình những ngày ấy hiếm khi có một đám mây xanh trọn vẹn, chỉ có mùi khét lẹt của thuốc súng và tiếng gầm rú đinh tai nhức óc của máy bay ném bom.
Tại km 16, một tiểu đội TNXP bám trụ ngày đêm. Họ san lấp hố bom, thông đường cho xe ra tiền tuyến. Những chàng trai, cô gái tuổi đôi mươi mang trong mình trái tim sục sôi bầu máu nóng. Những giờ phút ngơi tay, tiếng cười nói, tiếng hát vẫn vang lên xua đi cái ác liệt của đạn bom. Hang đá bên đường - nơi sau này mang tên Hang Tám Cô - vốn là chốn nghỉ ngơi, trú ẩn quen thuộc và che chở cho họ qua bao trận càn quét.
Buổi chiều ngày 14/11/1972, còi báo động xé toạc không gian. Tiếng máy bay B52 của địch gầm rít trên đầu. Tiểu đội TNXP vội vã rút vào hang đá để bảo toàn lực lượng, chờ đợt ném bom qua đi để tiếp tục ra mặt đường.
Nhưng hôm ấy, đá núi Trường Sơn đã không thể che chở cho họ vẹn toàn.
Một tiếng nổ chát chúa rung chuyển cả đất trời. Một quả bom khổng lồ dội trúng vách núi. Tảng đá nặng hàng nghìn tấn từ trên cao đổ ập xuống, bịt kín hoàn toàn cửa hang. Bên trong là bóng tối bủa vây 8 người đồng chí: 4 nam, 4 nữ.
"Cửa hang đóng lại rồi!"
Tiếng kêu hoảng loạn vang lên trong bóng tối đặc quánh. Bên ngoài, bom vẫn nổ. Bên trong, không khí bắt đầu đặc lại. Tảng đá quá lớn, sức người nhỏ bé bên trong không thể nào lay chuyển.
Khi đợt dội bom kết thúc, những đồng đội bên ngoài lao đến. Hiện ra trước mắt họ là một cảnh tượng tuyệt vọng: vách núi sụp lở, cửa hang bị niêm phong bởi khối đá khổng lồ.
Những người bên ngoài điên cuồng dùng xẻng, dùng cuốc, thậm chí dùng tay trần để bới đá. Họ gọi tên đồng đội đến khản cổ. Từ khe nứt nhỏ xíu của vách đá, tiếng gọi yếu ớt của 8 người bên trong vọng ra: "Cứu bọn em với... Mẹ ơi..."
Không có máy móc, không có thuốc nổ sức công phá lớn mà không làm sập thêm hang, những người bên ngoài bất lực rơi nước mắt. Họ chỉ biết luồn một ống nhựa qua khe nứt nhỏ, rót từng giọt nước mắt, từng thìa nước cháo, sữa loãng vào bóng tối hy vọng nuôi sống đồng đội, chờ phép màu.

Trong hang, 8 người thanh niên ấy tựa vào nhau. Nỗi sợ hãi ban đầu dần nhường chỗ cho sự can trường. Họ chia nhau từng giọt nước rỉ xuống từ trần hang, hát cho nhau nghe những bài ca quê hương để quên đi cái đói, cái khát và cái lạnh lẽo của tử thần đang đến gần.
Ngày thứ nhất, thứ hai, thứ ba... Tiếng vọng từ trong hang thưa thớt dần.
Đến ngày thứ tám, thứ chín, khi đồng đội bên ngoài ghé tai vào tảng đá lạnh lẽo, họ không còn nghe thấy bất kỳ âm thanh nào nữa. Tám nhịp đập trái tim của những người con Hoằng Hóa đã vĩnh viễn hòa vào lòng đất mẹ Trường Sơn.
Tảng đá nặng hàng ngàn tấn ấy đã trở thành nấm mồ chung, ôm trọn tuổi thanh xuân của 8 người anh hùng vào lòng đại ngàn. Mãi đến tận 24 năm sau, vào năm 1996, người ta mới có thể phá tảng đá, đưa hài cốt của các anh, các chị trở về quê mẹ.
Hang Tám Cô ngày nay luôn phảng phất khói nhang. Những câu chuyện về thời hoa lửa vẫn được kể lại, nhắc nhở thế hệ sau về một thời kỳ bi tráng. Ở đó, có những người trẻ đã gửi lại tuổi đôi mươi, biến thân mình thành viên đá lót đường cho ngày đất nước hòa bình, thống nhất.