Thời hoa lửa- Từ nhật ký liệt sĩ đến hành trình lưu giữ lịch sử

Thời hoa lửa- Từ nhật ký liệt sĩ đến hành trình lưu giữ lịch sử

(T/g: Nguyễn Đức Hải -THPT Tiên Du số 1)

Trong mỗi thế hệ, có những giai đoạn lịch sử để lại dấu ấn không thể phai mờ trong tâm hồn dân tộc. Thời hoa lửa chính là những năm tháng kháng chiến, nơi tuổi thanh xuân của hàng triệu người lính và dân nhân được đốt cháy như ngọn lửa rực rỡ, để hy sinh cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Không phải ngẫu nhiên mà dự án “Câu chuyện thời hoa lửa” lại được ra đời như một hành trình lưu giữ, tuyên truyền những ký ức sống động của thế hệ cha anh đi trước, biến những trang sử khô khan thành những câu chuyện chân thực, cảm động.

Năm 1965, chàng thanh niên Đỗ Quốc Phong tốt nghiệp cấp 3 tại trường Ứng Hòa, Hà Tây cũ. Với bằng cấp phổ thông, cánh cửa Đại học Sư phạm đang rộng mở, nhưng tiếng súng vọng từ miền Nam ruột thịt đã thôi thúc anh gác lại giấc mơ đèn sách, xếp bút nghiên lên đường tham gia chiến trận. Sau hành trình dài qua Đò Lèn Thanh Hóa và bộ dọc dải đất miền Trung, đơn vị của anh đến phân khu Trị Thiên-Huế, nơi anh được giao nhiệm vụ trinh sát và bảo vệ hành lang giao thông đường 9.

Điểm đặc biệt nhất trong cuộc đời quân ngũ của anh là thời gian lái đò trên sông Ba Lòng - dòng thượng nguồn sông Thạch Hãn, tỉnh Quảng Trị. Đây là điểm nút giao thông huyết mạch vận chuyển quân, lương thực và đạn dược từ Bắc vào Nam, đồng thời là nơi bị tập trung đánh phá ác liệt nhất của quân Mỹ. Anh kể:

Mỗi đêm từ 5 giờ chiều đến 3 giờ sáng hôm sau, anh và đồng đội chèo đò qua dòng nước xiết, giữa mưa bom bão đạn. Khi máy bay đối phương thả pháo sáng, cả người và đò phải bất động, lợi dụng bóng tối và dòng chảy để ngụy trang. Có những đêm anh chở quân vào, rồi lại chở thương binh ra, máu và nước mắt hòa vào dòng sông lạnh buốt. Anh từng chứng kiến đồng đội hy sinh ngay trước mắt khi quả bom rơi trúng hầm trú ẩn, thi thể không còn nguyên vẹn. Nhưng lúc đó anh không còn biết sợ là gì nữa, chỉ thấy đau xót và càng thêm quyết tâm trả thù cho anh em.

Ngoài những câu chuyện của người lính còn sống, dự án “Câu chuyện thời hoa lửa” còn lưu giữ những kỷ vật không lời, như cuốn nhật ký của liệt sĩ Trần Minh Tiến. Sinh năm 1945 ở thị xã Hà Đông, trước khi vượt dãy Trường Sơn “đi B”, anh đã để lại cho bạn gái Vũ Lưu Liên những lá thư và cuốn nhật ký, ghi chép tâm tình trong những ngày tháng rèn luyện gian khổ. Cuốn nhật ký được viết từ tháng 11/1966 đến tháng 3/1968, được nhà văn Đặng Vương Hưng sưu tầm, tuyển chọn và xuất bản trong cuốn sách Trở về trong giấc mơ năm 2005. Năm 2021, kỹ sư Lâm Hồng Tiên phát hiện thêm cuốn sổ lịch của liệt sĩ Tiến, được lưu tại Đại học công nghệ Texas, ghi chép từ 8/1/1968 đến 28/5/1968, gần như tiếp nối cuốn nhật ký trước đó.

Trong một đoạn nhật ký ngày 14/3/1968, liệt sĩ Tiến viết:

“Ai cũng biết chảy máu là đau, anh cũng sợ chảy máu lắm! Nhưng nếu ai cũng sợ chảy máu, thì lấy ai dám đưa tay ra bịt chặt dòng máu mà kẻ thù đang gây ra cho đồng bào ta không bị chảy nữa? Em hãy tin rằng, khi anh đi thì ngày khải hoàn sẽ không còn xa nữa.”

Đây không chỉ là những dòng chữ của một người lính trẻ, mà là lời khẳng định của tình yêu quê hương, niềm tin vào chiến thắng và sự hy sinh vô điều kiện cho Tổ quốc.

Hiện nay, nhiều nhân chứng lịch sử đã tuổi cao, sức yếu, đặt ra nhiệm vụ cấp bách phải ghi lại những ký ức sống động của họ để giáo dục thế hệ trẻ. Dự án “Câu chuyện thời hoa lửa” đã nhận được sự hưởng ứng tích cực từ đông đảo đoàn viên, thanh niên trên cả nước.

Đồng chí Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, Bí thư Đoàn Thanh niên phường Cửa Ông, Hải Phòng cho biết: “Việc triển khai đề án đã giúp chúng tôi hiểu sâu sắc hơn về những hy sinh to lớn của cha anh cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Qua đó, chúng tôi có thêm động lực để học tập, lao động và cống hiến xây dựng quê hương ngày càng phát triển.”

Một ví dụ điển hình là gia đình bạn Nguyễn Minh, con em của liệt sĩ Bùi Văn Phương, hy sinh năm 1968 tại Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh. Sau gần nửa thế kỷ, năm 2017 gia đình mới tìm được mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Hướng Hóa, Quảng Trị. Đến mùa hè năm 2025, gia đình có dịp vào thăm mộ ông, và từ đó những câu chuyện về thời hoa lửa không còn là quá khứ xa xôi, mà trở thành máu thịt, là cội nguồn để thế hệ trẻ soi mình.

Thời hoa lửa không chỉ là những năm tháng kháng chiến, mà là tinh thần dũng cảm, kiên cường và tình yêu quê hương của thế hệ cha anh đi trước. Dự án “Câu chuyện thời hoa lửa” là một hành trình đầy ý nghĩa, giúp chúng tôi giữ gìn di sản lịch sử, bồi đắp lòng biết ơn và khơi dậy trách nhiệm tiếp nối, gìn giữ và viết tiếp những câu chuyện hào hùng của thế hệ mai sau.